انديشه سياسی

فرخ نعمت پور

همین قهرمانان، حال در بستری جهانی و با انتقال محل منازعە از لوکال بە گلوبال می خواهند با استفادە از همین مفهوم سنتی در جهانی بشدت پیچیدەتر شدە، امکان تحولات مورد نظر خود را فراهم سازند. امری کە در بسیاری موارد بە فاجعەای هم برای خود حاملان این ایدە، و هم برای جوامعشان و مردمان کشورهای دیگر تبدیل گردیدە است.

منوچهر صالحی

دولت سکولار که نسبت به ادیان بیطرف است، یگانه ظرفی است که در درون آن باورهای دینی مختلف میتوانند بدون هراس از یکدیگر در گفتمان اجتماعی شرکت جویند. زیرا دولت سکولار بدون آن که شیرازه جامعه از هم بپاشد، یگانه نهادی است که میتواند از تبدیل شدن هنجارهای دینی یک مذهب به هنجارهای غالب اجتماعی جلوگیری کند.

نصرت شاد

مارکس بعد از شکست انقلاب اروپا در سال 1848 به طبقه کارگر انگلیس امید بست و برای ادامه راه آزادی بسوی پاریس روان شد. هاینریش هاینه؛ شاعر معروف آلمانی، بعد از آشنایی خود با مارکس در پاریس، او را دکتر جوان انقلاب نامید.

حمید سهرابیان

چگونه میشود “ترازویی” - دولتی (استیت) - ساخت که ارزش پایانی ( زمان- کار- انسانی) را اندازه بگیرد و آن را با ضروریات انسانی بسنجد که نه “سرمایه” (منابع) به تنها عنوانی و کاغذی تبدیل شود، و نه میلیون ها نفر “صد شبه” سرکار روند و “یکشبه” بیکار شوند. بدون گسترش و حاکمیت قانون ارزش- کار از تغییر و تحول خبری نیست

پیروزی چشمگیر خاتمی در دو دوره و همچنین دستیابی نیروهای «اصلاحطلب» در دوران خاتمی به اکثریت کرسیهای مجلس نمایانگر تلاش قشر متوسط ایران برای تحقق و گسترش نهادهای مدنی، یعنی نهادهای بیرون از حوزه اقتدار دولت در ایران بود. و میدانیم که بدون وجود نهادهای مدنی دمکراسی نمیتواند بهوجود آید و اگر هم ایجاد شد، از دوام برخوردار شود.

منوچهر صالحی

پس دولت سکولار باید از یکسو آزادی دینی را تضمین کند، یعنی پیروان هر دینی باید از آزادی تبلیغ برای ارزشهای دینی خود برخوردار باشند، اما از سوی دیگر دولت نمیتواند نسبت بهارزشهائی بیاعتناء باشد که میتوانند صلح و هم زیستی اجتماعی را بهخطر اندازند. دولت سکولار باید جامعه را آنچنان سازماندهی کند که پیروان همه ادیان بتوانند با حفظ هویت دینی خویش در صلح و صفا با هم زندگی کنند و نه چون سودان و نیجریه، پاکستان و هندوستان، افغانستان و عراق پیروان ادیان مختلف در پی نابودی فیزیکی هم دیگر باشند.

منوچهر صالحی

دیکتاتوری بدون خود کیش شخصیت نمیتواند وجود داشته باشد. استالین در روسیه به «آموزگار کبیر پرولتاریای جهان» بدل شد. در آلمان در دوران سلطه نازیها هیتلر را «رهبر» نامیدند و در ایران دوران پهلوی، محمدرضاشاه به «آریامهر»، در جمهوری اسلامی خمینی به «امام» و «رهبر انقلاب» و خامنهای به «رهبر معظم انقلاب اسلامی» بدل شدند.

منبع اولیه تفکر "پسااسلامگرایی" جدید در واقع جمهوری اسلامی است. شکست پروژه اسلامگرایی در ایران پس از انقلاب برای تحقق حقوق شهروندی، آزادیهای اساسی، حقوق بشر و یک زندگی شرافتمدانه برای اکثریت مردم بسیاری از ایرانیان را به سوی دیدگاه "پسااسلامگرایی" سوق داده که در آن دین محترم است، معتقدین آزادانه عمل می کنند ولی دولت را در اختیار دولتیان منتخب مردم از راه های دموکراتیک و آزاد وامی گذارند.

منوچهر صالحی

از نقطه نظر جامعهشناختى «سِكولاریزاسیون» به روندى گفته میشود كه در بطن آن فرهنگ حاكم بر جامعه كه در ابتدأ داراى ملاط دینى بود، بهتدریج جنبههاى دینى خود را از دست بدهد و به فرهنگى غیردینى بدل گردد. از آنجا که فرهنگ غالب اجتماعی شالوده کارکردها و گفتمان اجتماعی را تشکیل میدهد، پس هنگامی که فرهنگِ دینزدوده به فرهنگ غالب اجتماعی تبدیل شود، جامعه به دوران سکولاریسم پا نهاده است.

علی صمد

فوكو كه ميخواست به مقاومت در برابر قدرت دامن بزند، از مقاومت در برابر ساختار نهايی قدرت در جامعه – يعنی دولت – عاجز مي ماند. به عبارت ديگر، بر خلاف رويه ی همشيگی نظريه پردازان سياسی كلاسيك، نقد دولت نميتواند با تفكر در باره نحوه ايجاد يك دولت مطلوب در آميزد، چرا كه در انسان مورد نظر فوكو، سركوب درونی شده و به همين دليل او حتي نميتواند به شيوه زندگی ديگری بينديشد.

علی صمد

در اينجا ميتوان مطرح كرد كه ويژگی خاص دولت اين است كه دولت با سامان دادن به روابط قدرت مسلط در جامعه، اين روابط قدرت را ثبيت نموده و بدين وسيله به جامعه ثبات می بخشد. دولت به عنوان مجموعه ای از رويه های سياسی خاص، به مجموعه ای از روابط اجتماعی استيلايی مشروعيت می بخشد، زيرا بوسيله اعمال حقوقی به اين روابط رسميت و سامان میدهد. از اين نظر است كه ميتوان دولت را قدرت سامان يافته شكل بندی اجتمایی دريك برهه تاريخي خاص دانست.

نصرت شاد

مثا لهای جا لب تاریخ اجتماعی آنارشیسم، آنانی بودند که جرئت قد مهای عملی داشتند. هدف آنان، واقعیت دادن به اتوپی آزادی بود. نظریه آنارشیسم اکنون مدعی طرح جوابی برای حفظ محیط زیست و اقتصاد عادلانه قرن 21 نیز است.

علی صمد

دولت گرایان با تكیه بر دولت، جامعه را نادیده می گیرند، و نظریه پردازان متاثر از فوكو با تكیه بر تعامل اجتماعی، دولت را نادیده می گیرند. تكیه انحصاری بر دولت یا جامعه حاكی از آن است كه آنها خود را به گونه ای مستقل از دیگری ساخته و باز تولید می كنند. در این برداشت های یك بعدی، نقش هر یك از این دو (دولت و جامعه) در ساختن و محدود كردن دیگری نادیده گرفته می شود. به عبارت دیگر، این برداشت ها به رابطه پیچیده، متناقض، و سازنده ای كه بین دولت و جامعه وجود دارد، توجهی ندارند.

علی صمد

ر قسمت اول این مقاله، اصطلاحاتی مورد استفاده قرار گرفت و من وعده دادم كه در بخش دوم به آن موارد خواهم پرداخت. در اینجا با استفاده از كتاب "جامعه ی مدنی و دولت" اثر خانم "نیرا چاندوك" به توضیح بعضی از آن موارد فوق می پردازیم و سپس در ادامه، بحث خود را دنبال می كنیم.

علی صمد

دولت، قدرت خود را از كجا بدست می آورد؟ چه چیزی باعث می شود كه مردم دستور كارهایی مستقل از دولت تدوین كنند؟ چگونه معادلات قدرت جدیدی در جامعه بوجود می آید؟ این معادلات جدید چگونه معادلات قدرت متبلور در دولت را به چالش می كشند؟ در چه زمینه ای بین دولت و جامعه اختلاف نظر وجود دارد؟ چرا و چه زمانی دولت با بحران مشروعیت روبرو می شود؟

منوچهر صالحی

پس میبینیم که «مدرنیته» جفت دمکراسی است و در هر کشوری که «مدرنیته» بدون دمکراسی تحقق یابد، پدیدهای ناقص است و موجب تحقق دولتهای مستبدی خواهد شد که همچون رژیم اتحاد جماهیر شوروی و یا حکومت جمهوری اسلامی میپندارند صاحب یگانه حقیقت مطلقند و هر نیروئی که در مشروعیت آنها تردید کند، «ارتجاعی» و «ضدانقلابی» است و سزاوار سرکوب و نابودی.

منوچهر صالحی

«سِكولار» واژهاى لاتینى است و این واژه همچون هر واژه دیگرى در بُعد تاریخ دچار تحوّل و دگرگونى گشته و بههمین دلیل نیز در معنا و مفاهیم گوناگون مصرف شده است. بنابراین هر یك از معانى این واژه خود روندى تاریخى را بازتاب میدهد و كوششى را كه انسان در جهت تحققِ مدنیت برداشته است، آشكار میسازد.

علی صمد

تاریخ و تجربه دولت های جدید نشانگر این است كه مرحله اول شكل گیری این دولت ها در چارچوب دولت مطلقه و تمركزگرا پدیدارگشته است. در واقع می توان توجه داد كه قدرت این نوع ازدولت به سوی یكپارچگی، تقسیم ناپذیری و نفوذ درعمق سرزمین و اجتماعات دور افتاده خود سیر می كرده است.

علی صمد

مهمترین ویژگی دولت مطلقه در همه جا تمركز و انحصار در منابع و ابزارهای قدرت دولتی، تمركز وسایل اداره جامعه در دست دولت متمركز ملی، پیدایش ارتش مدرن، نوسازی قضایی، مالی و دیوانی، ناسیونالیسم و تاكید بر اهمیت و مصلحت ملی بوده است. دولت مطلقه اولین شكل دولت مدرن است كه در تاریخ سیاسی جوامع مختلف اشكال متفاوتی یافته است.

علی رضا جباری (آذرنگ)

مردم سالاری سوسیالیستی تا آنجا معتبرمی ماند كه علاوه برحقوق دمكراتیك آزادی های مردمی را نیز منظورنظرداشته باشد؛ و دمكراسی سرمایه سالارانه تا آنجا به مفهوم واقعی دمكراسی نزدیك می شود كه حقوق دمكراتیك مردم و مفهوم انسانی عدالت اجتماعی را برای همه ی مردم كشورتامین كند.

صفحه‌ها