تاریخ

محمد مختاری

چه بخواهیم و چه نخواهیم، اِدراکِ ارزشهای نو در تعیینِ سرنوشتِ ملی و حقوقِ انسانی، از دورانِ انقلابِ مشروطه در ایران مطرح شده است. تا آن زمان، ما دچارِ ساختِ استبدادیِ دیرینه ای بودیم که هیچ حق و رای و امکانِ انتخاب برای مردم نمی شناخت. تا آن زمان، کلِ ملت در حکمِ «صِغار» بودند که به قیم نیاز داشتند. تا آن زمان، نظامِ سلسه-مراتب، به بلوغِ عقلی و سیاسی و اجتماعیِ مردم باور نداشت. تا آن زمان، کسی با مفهومِ نهادی و نظام-مندِ «عدالت» سر-و-کاری نداشت. تا آن زمان، جامعه بر سنتِ «شبان-رمگیِ» صِرف می رفت.

سحابی در خاطرات خود به بیان ناگفته‌های بسیاری از سال‌های پس از انقلاب پرداخته است. از مسایل مهم ابتدای انقلاب از جمله تدوین قانون اساسی، اختلافات بنی‌صدر و حزب جمهوری، قضیه نوار آیت و ماجرای گروگانگیری در سفارت تا خاطرات دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، قضیه نامه ۹۰ امضایی و انتشار مجله ایران فردا، نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری و دیدار با سیدمحمد خاتمی پیش از انتخابات دوم خرداد. «تاریخ ایرانی» بخش‌های دیگری از این خاطرات را انتخاب کرده که در پی می‌آید:

دکتر پرویز داورپناه

چهاردهم اسفند ۱۳۴۵، روز درگذشت مصدق، بزرگترین آموزگار دموکراسی و رهـبر سیاسی تاریخ ایران است. در چهاردهم اسفندماه ۱۳۴۵، شمع وجود آزاد مردی بخاموشي گراييد كه صفحه هايي از تاريخ پرافتخارايران زمين را با نور خرد و خیرخواهی خويش درخشان نمود، آزاد مردي كه سياست را بر پايه هاي اخلاق و ادب و انسانيت بنا نهاد.

اصغر جیلو

این نوشته ، در یک نگاه اجمالی ، نکاتی ازسه مصاحبه درمعرفی کتابی به نام” در دامگه حادثه” را قبل از انتشار آن ، و بعد هم جنبه هایی ازخود کتاب فوق را مورد توجه قرار داده است. برنامه ای ویژه ای که قبل از انتشار این کتاب ، در تلویزیون بخش فارسی صدای آمریکا ترتیب داده شد ، و با سر وصدا پیرامون آن در چند برنامه دیگر تلویزیونی ورایویی ادامه یافت، و گفته شد که مواردی را که ثابتی “اشاره کرده است) با دوری جستن از تعصب وهیاهو( بی گمان فصل جدیدی را در مباحث انتقادی تاریخ معاصر کشورمان خواهد گشود” (ص۱۱) ، در بخشی از مهمترین محورهای آن، تجلیل و ستایش از وقایع نویسی جعلی ، پنهان کاری در بیان حقایق ، وجا زدن تبلیغات سیاسی به جای تاریخ نویسی علمی بود.

هوشنگ کردستانی

در سال ۱۳۴۹ محمدرضا شاه در یک کنفرانس خبری در دهلی نو گفت: « چنانچه مردم بحرین علاقمند به الحاق به کشور من – بجای آنکه بگوید کشور ایران- نباشند، ایران – یعنی من- ادعای ارضی خود را نسبت به این جزیره پس خواهد گرفت.

خسرو شاکری (زند)

در سال 1927، با توجه به سیررویدادها در ایران، وازهمه مهمتر سقوط سلسله قاجاروبهبود روابط شوروی با حکومت پهلوی، و نیز با توجه به چشم اندازنه چندان امیدوارکننده ی انقلاب جهانی، او به "انقلابی دموکراتیک" متمایل شد وهدفش را تأسیس "حکومت دموکراتیک کارگران و دهقانان" قرار داد.

نیلوفر زارع

شاید هیچ بخشی از تاریخ جمهوری اسلامی به اندازه مرداد و شهریور 1367 پر معما و مملو از رمز و راز نباشد. دو ماهی که مخالفان آن را یکی از سیاه ترین برگ های نظام می دانند و موافقان هم یا درباره اش سکوت کرده اند یا دست به انکار وقایع آن زده اند. در این دو ماه گروه گروه زندانیان سیاسی وابسته به سازمان مجاهدین خلق و همچنین زندانیان وابسته به گروه های چپ به جوخه های مرگ سپرده شدند.

سند انکار ناپذیر وقوع کودتا که از طرف مصدق در محکمه ی نظامی خوانده و ارائه شد.

عبدالرضا تاجیک

ازاقدامات مسالمت آمیز تا حرکت های چریکی به این ترتیب در دوران بیست و پنج سال پس از کودتای بیست و هشت مرداد تا رخداد انقلاب بهمن سال 1357، اتفاقات سیاسی مهمی رخ داد که تغییر هر یک می توانست تمامی تحولات بعدی را تحت الشعاع قرار دهد.

دکتر منصور بيات زاده

من در اين نوشته سعی می کنم به رئوس اتفاقاتی که در مقطع تاريخی سال ١٣٣٩ در رابطه با فعاليتهای دانشجويان ايرانی رويداده و يا مسائلی که سبب شده و تا حدودی کمک نموده اند تا تشکيلات دانشجوئی بنام «کنفدراسيون» تأسيس گردد، اشاره کنم.

آ. آنوچکین- تیموفییف
ترجمه از:
ا. م. شیری

زمانیکه در اکتبر قدرت را گرفتیم، ما شراره بودیم... در طول این سالهای جهنمی، اکثریت مردم به تجربه تلخ خود، صرفنظر از انبوه تخریبات رسانه های جمعی بورژوازی و بویژه الکترو نیکی، توانستند آنچه را که آنها با تخریب حیله گرانه و رذیلانه حاکمیت شوروی از دست دادند و آنچه را که با برقراری حاکمیت الیگارشی بدست آوردند، مقایسه و ارزیابی نمایند.

فراز یکیتا

به مناسبت 22 شهریور، 90اُمین سالگرد به خون خفتن قیام شیخ محمد خیابانی "خیابانی، خطیبِ ماهری بود. صدای شیخ به هنگام سخنرانی، چنان طنین انداز می شد، كه صدایش را از دور نیز می توانستی بشنوی. او سخنانش را با صراحت بیان می كرد و لحنی موزون و آتشین داشت، چنانكه شنونده، مجذوب سخنانش می شد...

دکتر پرویز داورپناه

این کودتا، در نوع خود اولین کودتائی بود که با مداخله مستقیم و علنی دو دولت خارجی برای سرنگون کردن یک دولت ملی، باهمکاری شاه مخلوع و به دست بی حمیّت ترین افراد ایرانی که مزدوری ایرانیان را بعهده گرفته بودند، انجام گرفت. اصل مطلب، سرکوب کردن نهضت ملی ایران و جلوگیری از قانون ملی شدن نفت بود.

مرگ سید حسن شریفزاده دوست و یار نزدیک باسکرویل چنان او را منقلب کرد که در جواب همسر کنسول آمریکا که از او خواسته بود از صف مشروطهخواهان جدا شود، ضمن پس دادن پاسپورتش گفت:«تنها فرق من با این مردم، زادگاهم است و این فرق بزرگی نیست.»

منصوره شجاعی

وقایع سیاسی اجتماعی در پایان دهه هشتاد قرن حاضر که در دوسال اخیر منجر به پیدایش جریان دموکراسی خواهی "جنبش سبز" شد، گاه به درستی، با شبیه سازیها و این همانیهای مستدل با وقایعی که در آغاز دهه هشتاد قرن گذشته رخ داده است تبیین می شوند. وقایعی که از سالهای 1280 در قالب جنبشی عمومی و انقلابی تغییراتی بنیادین را در زیرساختهای حکومت استبدادی نشانه گرفته بودند.

مهدی فتاپور

این نوشته نگاهی است به جنبش دانشجویی ایران در سالهای 47 تا 52 (در تهران). در این نوشته کوشش شده است روندهای عمومی جنبش دانشجویی بررسی شود. و به حوادث و حرکات معین تنها در مواردی که برای توضیح روندهای عمومی لازم به نظر رسیده مکث گردیده است. نوشتن تاریخ کامل جنبش دانشجویی و برشمردن جزئیات حوادث آن دوران نیازمند فرصت دیگری است

دکتر پرویز داورپناه

بیش از نیم قرن از حماسهء قیام ملی سی ام تیر۱۳۳۱می گذرد. یادآوری وقایع و حوادثی که در آن روزها روی داد و درسهای پر ارزش آن قیام برای پیروزی مبارزات آزادیخواهان و نسل جوان امروز ایران لازم وضروری است.

فــرد هالیدی معتقد است، تحولات و گذاری که در سال ۱۳۵۷ در ایران به وقوعپیوست دارای مختصات مشابهی با انقلاب فرانسه، روسیه، چین و کوبا بوده، ضمن این که در نوع خود یگانه بوده و هنوز ظرفیتهای تاریخی آن به پایان نرسیده است.

صفحه‌ها