تاریخ

فرج سرکوهی

بخش هائی از این متن در باره نظریه های فدائیان نخستین، به گذشته برمی گردد اما هدف نه بحث در درستی یا نادرستی این نظریه ها و نه تحلیل تاریخ گذشته، که تحلیل نوعی از روزنامه نویسی در «اکنون» جامعه ما و معرفی تیپی است که در دو دهه اخیر پدیده آمده و تکثیر می شود.
در بستر این بحث این پرسش نیز در باره دلایل سرمایه گذاری هنگفت جمهوری اسلامی در چپ ستیزی مطرح است.

پرویز داورپناه

ساعت چهار و هفت دقيقه بامداد روز چهارشنبه نوزدهم آبان ماه ۱۳۳۳ تيمور بختيار فرماندار نظامی و سرتيپ آزموده دادستان ارتش به زندان رفتند و حکم اعدام دکتر حسين فاطمی را در لشکر دو زرهی به وی ابلاغ کردند. آزموده گفت اگر وصيتی داريد بفرمائيد، شما که مکرر مي گفتيد: من از مرگ ابائی ندارم و مرگ حق است. دکتر فاطمی پاسخ داد: «آری آقای آزموده مرگ حق است و من از مرگ ابائی ندارم، آنهم چنين مرگ پرافتخاری، من مي ميرم که نسل جوان ايران از مرگ من عبرت گرفته و با خون خود از وطنش دفاع کرده و نگذارد جاسوسان اجنبی بر اين کشور حکومت نمايند.»(ت. ا.)

بهزاد کریمی

28 مرداد اگر چه بعدها محملی برای بدگمانی مفرط ملی گراها نسبت به محور امریکا- انگلستان، تشدید کننده ضد امپریالیسم دگماتیک در ما چپیها و بهانه‌ایی برای غرب ستیزی کور و تولید پانورایامای مخرب دشمن پنداری امریکا در مذهبیها شد، اما بخاطر چنین پیامدهایی، نباید و نمی توان بر ماهیت ویرانگرایانه سیاسی و فرهنگی آن کودتای بد فرجام چشم بست و به توجیه‌اش برخاست.

نظر2
کار آنلاین، رسانه

در ۲۵- مین سالگرد فاجعۀ ملی، کشتار جمعی زندانیان سیاسی در زندانهای جمهوری اسلامی ایران، خانم انصاری، و آقایان پورنقوی و علیجانی در میزگردی به بررسی جهاتی از این فاجعه نشسته اند.

ابوالفضل محققی

چه چیزی باعث می شود مردی که بخاطر اصلاح‌طلبی جلای وطن کرده...، چشم بر چنین جنایت هولناکی در زندانها بربندد؟ و ... کشتار هزاران گل سرسبد جامعه را به آن شکل غیرانسانی و بی‌دفاع، به یک کنش و واکنش طبیعی انقلاب نسبت دهد؟ چه چیزی باعث می شود که با علم بر ‌آنکه تمام اعدام‌شدگان زندانیان سیاسی دادگاه رفته و حکم‌گرفته‌ای بودند که دوران محکومیت خود را سپری می کردند نادیده بگیرید و بگوئید که آنها اسلحه بدست با جمهوری اسلامی مبارزه می کردند؟

محمد مختاری

چه بخواهیم و چه نخواهیم، اِدراکِ ارزشهای نو در تعیینِ سرنوشتِ ملی و حقوقِ انسانی، از دورانِ انقلابِ مشروطه در ایران مطرح شده است. تا آن زمان، ما دچارِ ساختِ استبدادیِ دیرینه ای بودیم که هیچ حق و رای و امکانِ انتخاب برای مردم نمی شناخت. تا آن زمان، کلِ ملت در حکمِ «صِغار» بودند که به قیم نیاز داشتند. تا آن زمان، نظامِ سلسه-مراتب، به بلوغِ عقلی و سیاسی و اجتماعیِ مردم باور نداشت. تا آن زمان، کسی با مفهومِ نهادی و نظام-مندِ «عدالت» سر-و-کاری نداشت. تا آن زمان، جامعه بر سنتِ «شبان-رمگیِ» صِرف می رفت.

سحابی در خاطرات خود به بیان ناگفته‌های بسیاری از سال‌های پس از انقلاب پرداخته است. از مسایل مهم ابتدای انقلاب از جمله تدوین قانون اساسی، اختلافات بنی‌صدر و حزب جمهوری، قضیه نوار آیت و ماجرای گروگانگیری در سفارت تا خاطرات دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، قضیه نامه ۹۰ امضایی و انتشار مجله ایران فردا، نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری و دیدار با سیدمحمد خاتمی پیش از انتخابات دوم خرداد. «تاریخ ایرانی» بخش‌های دیگری از این خاطرات را انتخاب کرده که در پی می‌آید:

پرویز داورپناه

چهاردهم اسفند ۱۳۴۵، روز درگذشت مصدق، بزرگترین آموزگار دموکراسی و رهـبر سیاسی تاریخ ایران است. در چهاردهم اسفندماه ۱۳۴۵، شمع وجود آزاد مردی بخاموشي گراييد كه صفحه هايي از تاريخ پرافتخارايران زمين را با نور خرد و خیرخواهی خويش درخشان نمود، آزاد مردي كه سياست را بر پايه هاي اخلاق و ادب و انسانيت بنا نهاد.

اصغر جیلو

این نوشته ، در یک نگاه اجمالی ، نکاتی ازسه مصاحبه درمعرفی کتابی به نام” در دامگه حادثه” را قبل از انتشار آن ، و بعد هم جنبه هایی ازخود کتاب فوق را مورد توجه قرار داده است. برنامه ای ویژه ای که قبل از انتشار این کتاب ، در تلویزیون بخش فارسی صدای آمریکا ترتیب داده شد ، و با سر وصدا پیرامون آن در چند برنامه دیگر تلویزیونی ورایویی ادامه یافت، و گفته شد که مواردی را که ثابتی “اشاره کرده است) با دوری جستن از تعصب وهیاهو( بی گمان فصل جدیدی را در مباحث انتقادی تاریخ معاصر کشورمان خواهد گشود” (ص۱۱) ، در بخشی از مهمترین محورهای آن، تجلیل و ستایش از وقایع نویسی جعلی ، پنهان کاری در بیان حقایق ، وجا زدن تبلیغات سیاسی به جای تاریخ نویسی علمی بود.

هوشنگ کردستانی

در سال ۱۳۴۹ محمدرضا شاه در یک کنفرانس خبری در دهلی نو گفت: « چنانچه مردم بحرین علاقمند به الحاق به کشور من – بجای آنکه بگوید کشور ایران- نباشند، ایران – یعنی من- ادعای ارضی خود را نسبت به این جزیره پس خواهد گرفت.

خسرو شاکری (زند)

در سال 1927، با توجه به سیررویدادها در ایران، وازهمه مهمتر سقوط سلسله قاجاروبهبود روابط شوروی با حکومت پهلوی، و نیز با توجه به چشم اندازنه چندان امیدوارکننده ی انقلاب جهانی، او به "انقلابی دموکراتیک" متمایل شد وهدفش را تأسیس "حکومت دموکراتیک کارگران و دهقانان" قرار داد.

نیلوفر زارع

شاید هیچ بخشی از تاریخ جمهوری اسلامی به اندازه مرداد و شهریور 1367 پر معما و مملو از رمز و راز نباشد. دو ماهی که مخالفان آن را یکی از سیاه ترین برگ های نظام می دانند و موافقان هم یا درباره اش سکوت کرده اند یا دست به انکار وقایع آن زده اند. در این دو ماه گروه گروه زندانیان سیاسی وابسته به سازمان مجاهدین خلق و همچنین زندانیان وابسته به گروه های چپ به جوخه های مرگ سپرده شدند.

سند انکار ناپذیر وقوع کودتا که از طرف مصدق در محکمه ی نظامی خوانده و ارائه شد.

عبدالرضا تاجیک

ازاقدامات مسالمت آمیز تا حرکت های چریکی به این ترتیب در دوران بیست و پنج سال پس از کودتای بیست و هشت مرداد تا رخداد انقلاب بهمن سال 1357، اتفاقات سیاسی مهمی رخ داد که تغییر هر یک می توانست تمامی تحولات بعدی را تحت الشعاع قرار دهد.

منصور بيات زاده

من در اين نوشته سعی می کنم به رئوس اتفاقاتی که در مقطع تاريخی سال ١٣٣٩ در رابطه با فعاليتهای دانشجويان ايرانی رويداده و يا مسائلی که سبب شده و تا حدودی کمک نموده اند تا تشکيلات دانشجوئی بنام «کنفدراسيون» تأسيس گردد، اشاره کنم.

آ. آنوچکین- تیموفییف
ترجمه از:
ا. م. شیری

زمانیکه در اکتبر قدرت را گرفتیم، ما شراره بودیم... در طول این سالهای جهنمی، اکثریت مردم به تجربه تلخ خود، صرفنظر از انبوه تخریبات رسانه های جمعی بورژوازی و بویژه الکترو نیکی، توانستند آنچه را که آنها با تخریب حیله گرانه و رذیلانه حاکمیت شوروی از دست دادند و آنچه را که با برقراری حاکمیت الیگارشی بدست آوردند، مقایسه و ارزیابی نمایند.

فراز یکیتا

به مناسبت 22 شهریور، 90اُمین سالگرد به خون خفتن قیام شیخ محمد خیابانی "خیابانی، خطیبِ ماهری بود. صدای شیخ به هنگام سخنرانی، چنان طنین انداز می شد، كه صدایش را از دور نیز می توانستی بشنوی. او سخنانش را با صراحت بیان می كرد و لحنی موزون و آتشین داشت، چنانكه شنونده، مجذوب سخنانش می شد...

پرویز داورپناه

این کودتا، در نوع خود اولین کودتائی بود که با مداخله مستقیم و علنی دو دولت خارجی برای سرنگون کردن یک دولت ملی، باهمکاری شاه مخلوع و به دست بی حمیّت ترین افراد ایرانی که مزدوری ایرانیان را بعهده گرفته بودند، انجام گرفت. اصل مطلب، سرکوب کردن نهضت ملی ایران و جلوگیری از قانون ملی شدن نفت بود.

مرگ سید حسن شریفزاده دوست و یار نزدیک باسکرویل چنان او را منقلب کرد که در جواب همسر کنسول آمریکا که از او خواسته بود از صف مشروطهخواهان جدا شود، ضمن پس دادن پاسپورتش گفت:«تنها فرق من با این مردم، زادگاهم است و این فرق بزرگی نیست.»

منصوره شجاعی

وقایع سیاسی اجتماعی در پایان دهه هشتاد قرن حاضر که در دوسال اخیر منجر به پیدایش جریان دموکراسی خواهی "جنبش سبز" شد، گاه به درستی، با شبیه سازیها و این همانیهای مستدل با وقایعی که در آغاز دهه هشتاد قرن گذشته رخ داده است تبیین می شوند. وقایعی که از سالهای 1280 در قالب جنبشی عمومی و انقلابی تغییراتی بنیادین را در زیرساختهای حکومت استبدادی نشانه گرفته بودند.

صفحه‌ها