دوشنبه ۱ مرداد ۱۴۰۳ - ۱۴:۱۸

دوشنبه ۱ مرداد ۱۴۰۳ - ۱۴:۱۸

غم دیگر
شنیدستم غمم را میخوری، این هم غم دیگر، دلت بر ماتمم می‌سوزد، این هم ماتم دیگر
۳۱ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: ابوالقاسم لاهوتی
نویسنده: ابوالقاسم لاهوتی
پایان تلخ یک ریاست جمهوری
بایدن می‌داند که باید برود، اما این بدان معنا نیست که از این موضوع خوشحال است. ننسی پلوسی کسی بود که با هوش و ذکاوت سیاسی به رئیس‌جمهور گفت که...
۳۱ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: سیمور هرش - برگردان : گودرز اقتداری
نویسنده: سیمور هرش - برگردان : گودرز اقتداری
کاش میشد
کاش میشد چهره ها رنگ پریشانی نداشت، برق تیز خنجر و کینه نداشت. مثل دریا بود شفاف و زلال، مثل ابریشم نرم لطیف
۳۱ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: کاوه داد
نویسنده: کاوه داد
نهادهای مدنی و نقش آنها در تحولات آینده کشور
ایجاد، تقویت و توسعه و حفظ نهادهای مدنی و تشکل‌های صنفی و سیاسی باید در کانون برنامه های افراد، شخصیت ها و احزاب و سازمان ها قرار داشته باشد، چه...
۳۱ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: گروە خرداد، هواداران سازمان فداییان خلق ایران اکثریت ـ داخل کشور
نویسنده: گروە خرداد، هواداران سازمان فداییان خلق ایران اکثریت ـ داخل کشور
بیانیه دادگاه بین المللی دادگستری- ۱۹ جولای ۲۰۲۴
بر اساس بیانیۀ دادگاه بین‌المللی دادگستری، سیاست‌های شهرک‌سازی و بهره‌برداری اسرائیل از منابع طبیعی در سرزمین‌های فلسطینی نقض قوانین بین‌المللی است. دادگاه، گسترش قوانین اسرائیل به کرانۀ باختری و بیت‌المقدس...
۳۰ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: محسن نجات حسینی
نویسنده: محسن نجات حسینی
سیاست‌گریزی زنان یا سیاستِ گریزِ دولت از زنان
قوانین نابرابر، عدم حمایت‌های لازم و محیط‌های مردسالارانه، زنان را از مشارکت فعال در سیاست بازمی‌دارد. حضور کم‌رنگ زنان در سیاست به معنای نبود صدای نیمی از جمعیت در تصمیم‌گیری‌های...
۳۰ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: زری
نویسنده: زری
نگاره‌ها
نسل‌ها می‌آیند ومی‌روند؛ گاه مبارزه می‌کنند برای زندگی. گروهی کوچ می‌کنند با دل در گرو خاک آبا و اجدادی ... و شاید اندکی تاریخ و سرنوشت بسازند. حاکمان هم گاه...
۳۰ تیر, ۱۴۰۳
نویسنده: پهلوان
نویسنده: پهلوان

تسخیر وال استریت، بحران دوم سرمایه داری

بخش دوم: بدیل سرمایه داری خود ترمیمی یا سوسیالیسم است.

سوسیالیسم در طول حیات خود کوشیده است تا در قالب مارکسیسم سرمایه داری را به چالش بکشاند. علیرغم فروپاشی نظام اقتصادی سوسیالیستی در مسیر چالش با کاپیتالیسم، نشانه هایی از بازماندگان اضمحلال مذکور در برهه تسخیر وال استریت در قالب احزاب و جریانات سیاسی رخ نموده است. طبیعتا بار دیگر نیروهای چپ در اشکال گوناگون، بمثابه آلترناتیو سرمایه داری وارد کارزار خواهند شد

درآمد: در بخش نخست آمد که سرمایه داری در قالب لیبرالیسم بحران اول را با تز نوین از سر گذراند. مدل اقتصادی “کینزیسم” در خدمت برونرفت سرمایه داری از چنبره بحران اول قرار داده شد (بحرانی که در ۱۹۳۹ رخ نمود). این بحران با “دولت رفاه” مرتفع شد. مدل اقتصادی مذکور یک سیستم رفاهی با حفظ نظام طبقاتی موجود و بدون دست بردن به ریشه کارمزدی و سرمایه را در بسیاری از کشورهای آمریکای شمالی و اروپایی گسترانید. بنابراین نظام کینزی مدل “دولت رفاه” نام گرفت. تا اینکه در اوایل ۱۹۷۰ نطفه های بحران دوم شکل گرفت . “تاچریسم” و “ریگانیسم” ذات نهفته در سرمایه داری را در قالب سیطره سرمایه داری مالی به آستانه ای کشاندند که جلوه آن حرکت اجتماعی “تسخیر وال استریت” است. همچنین عنوان شد که سرمایه داری در بطن خود آلترناتیو پرور است. زیرا عامل رفع بحران اول مدل اقتصادی “جان مینارد کینز” بود. ولی در گرداب بحران دوم غرق خواهد شد یا نه؟ آلترناتیو سازی از منظر آلترناتیو نویس های درون بخشی از سرمایه داری نیز در برابر بحران دوم قادر به ارائه راه حل خواهند بود؟ یا نه! از آسمان اندیشه سیاسی کسی یا راهکاری خواهد آمد؟ در این فرصت به ادامه مطلب می پردازم.

اندیشه ورزان تعیین مسیر حرکت اجتماعی “تسخیر وال استریت”هنوز بحثی در رابطه با مدل آتی آلترناتیو پردازش شده توسط سرمایه داری را بمیان نکشیده اند، و بر این باورند که سمت برونرفت از بحران دوم، هنوز فاقد آثار و نشانه کافی است. اما از معدود آلترناتیو های تاریخی سرمایه داری می توان انگشت را به سوی هموند آن یعنی سوسیالیسم نشان رفت. در تاریخ لیبرالیسم می خوانیم که سرچشمه سوسیالیسم به لیبرالیسم باز می گردد. چنانچه سوسیال دموکراسی در شکل لیبرالیسم اجتماعی نیز برگرفته از لیبرالیسم است. سوسیالیسم در طول حیات خود کوشیده است تا در قالب مارکسیسم سرمایه داری را به چالش بکشاند. علیرغم فروپاشی نظام اقتصادی سوسیالیستی در مسیر چالش با کاپیتالیسم، نشانه هایی از بازماندگان اضمحلال مذکور در برهه تسخیر وال استریت در قالب احزاب و جریانات سیاسی رخ نموده است. طبیعتا بار دیگر نیروهای چپ در اشکال گوناگون، بمثابه آلترناتیو سرمایه داری وارد کارزار خواهند شد. موضعگیری آنها در سطح جهانی بشمول نیروهای چپ ایران گواه آشکار آن است. اما آیا مارکسیسم با اشکال کنونی پتانسیل نیروهای چپ موجود توانمندی کافی و قدرت لازم برای آلترناتیو شدن را دارند یا نه؟ یک پرسش و اینکه کدام گوشه از بخش های سرمایه داری را نشان خواهند رفت موضوعی دیگر است. گوشه ای که آیا در خدمت فایده رساندن به پرولتاریا سیاست هایی را اتخاذ خواهند نمود که روند تکامل سرمایه داری را جهت ورود به انتهای دالان نامعلوم سوسیالیسم مد نظر قرار ندهند. برای تعیین سمت فایده رساندن به پرولتاریا، به رویکرد مارکس می پردازم. و پرسش اول مبنی بر اینکه مارکسیستها آیا برای فایده رساندن به پرولتاریا نباید تکامل سرمایه داری را تسریع کنند؟ و اگر چنین است چرا مارکس مخالف تجارت آزاد بود؟ “جی. ا. شومپیتر” در این زمینه نظری را ارائه می کند. وی اعتقاد دارد وقتی که مارکسیستها با یک دشمن بورژوایی روبرو هستند، باید چگونگی رفتار خود در قبال نفع پرولتاریا را تبیین نمایند . “شومپیتر” عنوان می کند، در روزگاران مارکس “تجارت آزاد” یکی از مرام های عمده سکوی لیبرالیسم انگلیسی بود، و مارکس اقتصاد دان، بسیار کارآمد تر از آن بود که نتواند در آن موقعیت زمانی، فایده این اصل (مخالفت با تجارت آزاد) را نسبت به طبقه کارگر دریابد. آیا می بایست این فایده تحقیر شود و انگیزه های اصحاب تجارت آزاد مورد ناسزاگویی و نکوهش قرار گیرد. ( ۱ ) ولی این کار مسئله ای را حل نمی کرد. زیرا سوسیالیستها مطمئنا میبایست از تجارت آزاد مخصوصا در مورد مواد غذایی پشتیبانی می کردند. پس چه باید می کردند؟ اما البته نه به این علت که نان ارزان نعمتی است ( ۲ ). بلکه به این علت که تجارت آزاد ، گام های تکامل اجتماعی و به تبع آن آغاز انقلاب اجتماعی را تسریع می کرد. پس چرا مارکس از کنار این اصل به راحتی عبور می کند؟ در اینجا پاسخی نداریم که عمل سوسیالیستها باید در مورد آن دسته از سیاست ها چگونه می بود تا ضمن فایده رساندن به پرولتاریا، تکامل سرمایه دار را نیز تسریع کنند. سیاست هایی نظیر غالب اقدامات مربوط به بهبود رفاه اجتماعی و امثال آنها، با سیاست هایی که ضمن تسزیع تکامل سرمایه داری فایده مستقیمی به پرولتاریا نمی رساندند؟” اما اگر در اردوی سرمایه داری بر اساس این مسائل تفرقه پذیرد، درآن صورت راه سوسیالیسم در پرتو فرضیه بهره برداری از نفاق سرمایه داری روشن بود. مارکس می بایستی از این زاویه به اصلاحاتی که نیز بدست عناصر غیر بورژوایی نظیر اعیان، اشراف و زمینداران در برابر بورژوازی انجام می گرفت، می پرداخت ولو اینکه در چارچوپ او جایگاه مجزایی برای این پدیده وجود نمی داشت”( ۳ ) موضوع دیگری که نگاه “شومپیت” مارکس شناس و استاد دانشگاه لندن بدان پرداخته است، کم آزارتر از موضوع پیشگفته نمی باشد. بقول او مارکس داعیه داشت که هیچ حزبی نمی تواند بدون برنامه ای که نوید بخش مدافع فوری باشد، به حیات خود ادامه دهد. در این خصوص شومپیتر می نویسد… اما مارکس به لحاظ منطقی، چنین برنامه ای برای عرضه نداشت که هر عمل مثبتی که انجام شود یا در دستور کار قرار گیرد، در فضای فاسد سرمایه داری به تبع موقعیت آلوده می شود. مارکس و انگلس در واقع نگران این امر بودند و همواره به تحقیر برنامه هایی می پرداختند که مشی سازنده ای را در نظم سرمایه داری دنبال می کردند و از این رو از آنها تعبیررایحه رادیکالیسم بورژوایی را می ساختند ( ۴ ). “معهذا وقتی در سال ۱۸۴۷ با این مسئله روبرو شدند، گره کور را بطور قاطع گشودند. بیانیه مرام اشتراکی ( ۵ ) (مانیفست کمونیست) را مارکس و انگلس در سال ۱۸۴۸ در برلین منتشر نمودند ( ۶ ). از نظر مارکس شناسان لیبرال بیانیه یا مانیفست کمونیست به شیوه ای کاملا غیر منطقی فهرستی از اهداف فوری خط مشی سوسیالیستی را عنوان می کند تا بدین ترتیب زورق سوسیالیستی را در کناره رود سرمایه داری و خطوط لیبرالی به پیش برانند. اهدافی همچون: تعلیم و تربیت مجانی، رای عمومی، نفی کار کودکان، مالیات بر درآمد تصاعدی، ملی کردن زمین ها و بانک ها و وسائل حمل و نقل، گسترش دادوستد دولتی، آباد کردن زمین های بایر، انجام خدمات صنعتی اجباری برای همه ف گسترش مراکز صنعتی در سطح کشورها که همه اینها آشکارا نظریات مارکس و انگلس را در آن زمان نشان می دهد. عنصر شگفت انگیز این برنامه عبارت بود از فقدان هر اصول و مرامی است که برای ما بهنگامی که در محیط دیگری با آن روبرو می شویم، بطرزی نمونه وار و انحصاری جنبه سوسیالیستی خواهند داشت. در حالیکه هر کدام از آنها ممکن بود در برنامه های غیر سوسیالیستی هم قرار بگیرند، حتی ملی کردن زمین.

در جمعبندی پیشگفته ها، بی تردیدی ما چپ ها باید در عین پذیرش چالش درونی بخش های گوناگون سرمایه داری با سیطره بخش مالی، به برونرفت کاپیتالیسم از بحران دوم بیاندیشیم. در صورت ارائه الگوی خاص برهه کنونی رشد سرمایه داری با بررسی آن از اشکال گوناگون جریانات آلترناتیو سازی به شمول طیف چپ غافل نشویم.

 

ادامه دارد

———————

پانوشتها:

۱- کاپیتالیسم، سوسیالیسم و دموکراسی. جی. ا. شومپیتر ص ۴۰۳ پارگراف دوم

۲- نگاه کنید به پانویس ۴ ص ۴۰۴ پاراگراف اول

۳- نگاه کنید به پی نوشت ۵ ص ۴۰۴

۴- پانویس ۴ ص ۴۰۴

۵- گرهی که توسط گردیوس بسته شده بود و گفته می شد کسی که آنرا بگشاید فرمانروای آسیا خواهد شد. اسکندر مقدونی، آن گره را با شمشیر گشود.

۶- در کتاب شناسی مارکس بین سال های ۱۸۴۴ تا ۱۸۴۸، نوشته هایی بوده که بعدها به مارکس جوان تعبیر می شود. “دست نوشته های اقتصادی- سیاسی ۱۸۴۸ ” مجموعه مقالاتی است که مارکس آنها را بین مارس و اوت ۱۸۴۴ در پاریس نوشت. اما تا سال ۱۹۳۲ (!؟) از وجود این دست نوشته ها اطلاعی در دست نیست. مارکس شناس ها ادعا میکنند که مجموعه مقالات مارکس جوان توسط انگلس نگهداری می شده زیرا “مارکس جوان” تحت تاثیر سوسیال دموکراسی آلمانی بوده که بنا به دلایلی نا آشکاراز تز نزدیکتر شدن به حقیقت، مشی حذف خطا، به رویکرد حذف مخالفان برای رسیدن سریع تر به حقیقت روی می آورد. دست نوشته ها برای نخستین بار در مجموعه آثار مارکس و انگلس، بخش اول، جلد سوم در سال ۱۹۳۲ در برلین انتشار یافت. این اثرمربوط به دوران جوانی مارکس است که مفاهیم فلسفی بویژه در بحث “از خود بیگانگی” زمینه ای را برای بررسی دیدگاههای مرسوم ارتدکس فراهم ساخت. پرسش مبهمیدر این میان مطرح است. آیا در این دوره و زمانه که “مارکس و مارکسیسم” از “مد” افتاده و نظریات فلسفی متنوع مدرن و شبه مدرن به تاخت روانند و برتری نظام سرمایه داری را در همه اکناف صلا سر داده اند به کاوش و بازنگری در متون به اصطلاح عهد عتیق عملی خردمندانه است؟ بهر طریق، بیش از هفتاد سال است که همین اثر به زبان اصلی در غرب منتشرشده است. اما در هیچ یک از مباحث نظری مخالف و موافق جای پای خود را باز نکرده است و سالهای سال است که این مسائل جائی در مباحث سیاسی و اجتماعی ایران نیز وارد نشده است. (دست نوشته های اقتصادی و فلسفی ۱۸۴۴ ، ترجمه حسن مرتضوی نشر آگه چاپ اول ۱۳۷۷ و چاپ سوم ۱۳۸۲ تهران)

تاریخ انتشار : ۳ بهمن, ۱۳۹۰ ۷:۵۳ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

حکم اعدام شریفهٔ محمدی را لغو کنید! شریفهٔ محمدی را آزاد کنید!

ما بر این باوریم که با مبارزهٔ هم‌سوی همهٔ نیروهای مترقّی باورمند به آزادی، برابری، مردم‌سالاری (دموکراسی) و عدالت اجتماعی در زمینهٔ حکم منفور اعدام نیز می‌توان ارادهٔ حقوق بشری قاطبهٔ مردم را به این نظام جنایت‌کار تحمیل کرد. ما هم‌صدا با همهٔ این مبارزان لغو حکم اعدام شریفهٔ محمدی را خواهانیم و هم‌نوا با همهٔ نیروهای مترقّی ایران اعلام می‌کنیم جای مبارزان راه بهروزی مردم زندان نیست.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

مروری بر آن‌چه تا بیست و سوم تیرماه گذشت

نفس چاق نکرده بود آقای پزشکیان که در دفتر شرکت هواپیمایی توسط نیروهای انتظامی بسته شد. گویا عدم رعایت حجاب کارکنان زن این دفتر دلیل این کنش نیروهای انتظامی بود. مساله مهمی نبود! آقای وزیر کشور دولت گفت. فردا باز خواهد شد دفتر.

مطالعه »
یادداشت

حکم اعدام فعال کارگری، شریفه محمدی نمادی است از سرکوب جنبش صنفی نیرو های کار ایران!

میزان توانایی کارگران برای برگزاری اقدامات مشترک، از جمله اعتصابات و عدم شرکت در امر تولید، مرتبط است با میزان دسترسی آنها به تشکل های صنفی مستقل و امکان ایجاد تشکل های جدید در مراکز کار. ولی در جمهوری اسلامی نه تنها حقوق پایه ای کارگران برای سازمان دهی و داشتن تشکل های مستقل رعایت نمیشود، بلکه فعالان کارگری، از جمله شریفه محمدی، مرتبا سرکوب و محکوم به حبس های طولانی مدت، ضربات شلاق و حتی اعدام میشوند.

مطالعه »
بیانیه ها

حکم اعدام شریفهٔ محمدی را لغو کنید! شریفهٔ محمدی را آزاد کنید!

ما بر این باوریم که با مبارزهٔ هم‌سوی همهٔ نیروهای مترقّی باورمند به آزادی، برابری، مردم‌سالاری (دموکراسی) و عدالت اجتماعی در زمینهٔ حکم منفور اعدام نیز می‌توان ارادهٔ حقوق بشری قاطبهٔ مردم را به این نظام جنایت‌کار تحمیل کرد. ما هم‌صدا با همهٔ این مبارزان لغو حکم اعدام شریفهٔ محمدی را خواهانیم و هم‌نوا با همهٔ نیروهای مترقّی ایران اعلام می‌کنیم جای مبارزان راه بهروزی مردم زندان نیست.

مطالعه »
پيام ها

بدرود رفیق البرز!

رفیق البرز شخصیتی آرام، فروتن و کم‌توقع داشت. بی‌ادعایی، رفتار اعتمادآفرین و لبخند ملایم‌اش آرام‌بخش جمع رفقای‌اش بود. فقدان این انسان نازنین، این رفیق باورمند، این رفیق به‌معنای واقعی رفیق، دردناک است و خسران بزرگی است برای سازمان‌مان، سازمان البرز و ما!

مطالعه »
بیانیه ها

حکم اعدام شریفهٔ محمدی را لغو کنید! شریفهٔ محمدی را آزاد کنید!

ما بر این باوریم که با مبارزهٔ هم‌سوی همهٔ نیروهای مترقّی باورمند به آزادی، برابری، مردم‌سالاری (دموکراسی) و عدالت اجتماعی در زمینهٔ حکم منفور اعدام نیز می‌توان ارادهٔ حقوق بشری قاطبهٔ مردم را به این نظام جنایت‌کار تحمیل کرد. ما هم‌صدا با همهٔ این مبارزان لغو حکم اعدام شریفهٔ محمدی را خواهانیم و هم‌نوا با همهٔ نیروهای مترقّی ایران اعلام می‌کنیم جای مبارزان راه بهروزی مردم زندان نیست.

مطالعه »
مطالب ویژه
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

غم دیگر

پایان تلخ یک ریاست جمهوری

کاش میشد

نهادهای مدنی و نقش آنها در تحولات آینده کشور

بیانیه دادگاه بین المللی دادگستری- ۱۹ جولای ۲۰۲۴

سیاست‌گریزی زنان یا سیاستِ گریزِ دولت از زنان