یکشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۵:۳۹

یکشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۵:۳۹

جشن سه قرن روشنگری سکولار . ما- که را- و چه را – جشن بگیریم ؟

لامتری همچون دکارت ، استاد تفکر قرن 19 ، حیوان را ماشینی میدانست ، بدون روح و بدون عقل، او میگفت که نه خدای خالق و نه آزادی اراده وجود دارند ، و خدا فقط یک مکانیک یا تعمیرکاراست . لامتری تحت تاثیر اسپینوزا یکی ازماتریالیستهایی بود که از الهیات بسوی پزشکی رفت. اوازنظر تئوریک، احساس گرایی جان لاک را نمایندگی میکرد و میگفت که ادراک حسی تنها منبع شناخت است

بعضی ازرسانه های اروپا این روزها سالگرد تولد و مرگ لامتری ، فیلسوف وپزشک روشنگری فرانسوی راهنوزبعدازسه قرن جشن میگیرند. تولد ومرگ او در چنین روزهایی ، پیش از فرارسیدن مراسم عید کریسمس بود. او یکی از مهمترین نمایندگان ماتریالیسم روشنگری فرانسه در سه قرن پیش اروپا است. وی در سن ۴۲ سالگی در تبعید درآلمان، در دربار فریدریش دوم،پادشاه پرویس،براثر مسمومیت مشکوک عمدی درگذشت. دولت پرویس که مخالف دولت آنزمان فرانسه بود ،ادعا نمود که لامتری قربانی حماقت حاکمان وآخوندهای مسیحی گردیده است. درزمان لامتری درقرن ۱۸ رد تئوری ابدی بودن روح، از طریق کلیسا حکم اعدام داشت. پیش ازفرار لامتری از فرانسه آثارش را بجرم آته ایسم، و ماتریالیستی بودن ،درانظارعمومی سوزاندند. بدلیل نفی وجود خدا اورا آنزمان یک آته ایست رادیکال بحساب می آوردند. لامتری ،فرزند خلف روشنگری فرانسه بود.آته ایسم او محصول جهانبینی مادی-مکانیکی اش میباشد. او میگفت که انسان یک ماشین ویا یک ساعت خودکار است. وی مینویسد که رفتار اخلاقی، بدون اعتقاد به دین وخدا نیزممکن است، و بجای روحانیون و قضات مذهبی، پزشکها و آته ایستها باید در مملکت و برای سعادت عمومی ، حکومت کنند.

ازجمله دیگرنظریه های او این بود که میگفت انسان فاقد آزادی اراده است ولذت و سعادت انسان تنها در نفی دین ممکن است و دولت آته ایستی ، سعادتمندترین دولت ممکن برای مردم است، و کسیکه نیرویش رادرخدمت جامعه قرار دهد، احساس سعادت خواهد نمود و فلسفه، علم ردیف کلمات زیبا است ، وچون انسان ماشینی است که خودسکان آنرا در دست دارد،نیاز به روح ندارد. درنظر لامتری ماده پایه و اساس تمام واقعیات است و هرچیز که وجود داشته باشد،آغازی مادی دارد، وگرچه ماده عنصری مستقل و ابدی است،آن ولی زیرتاثیر قانون تغییر وتحول و تکامل قرار دارد. دو صفت خاص ماده ، حرکت ، گسترش و تغییر حجم آنست. لامتری تاثیر مهمی روی ماتریالیسم روشنگری فرانسه ازخود بجا گذاشت. امروزه اشاره میشود که او بیشتر یک پدیده شناس(فنومنولوگ) است تا یک مارتریالیست. تاریخ علوم، اورا در ردیف دیدرو و هیوم قرار میدهد. لامتری نماینده یک ماتریالیسم رادیکال بود که وجود روح غیرمادی راانکار میکرد. درنظراو انسان نیز بخشی از جهان مادیست یعنی یک ماشین زنده است، یک طبیعت مکانیکی حامل ماده محض،دقیق و فیزیولوژیک طبیعی است. باید اشاره نمود که فلسفه لامتری متکی به شناخت علم پزشکی و علوم تجربی زمانش بود. او به سبب مبارزاتش علیه فرهنگ فئودالیستی ، تئوریسین بورژوازی جوان آنزمان اروپا شد. او گرچه ضد دین بود ولی آنرابرای مردم عامی آنزمان ضروری میدانست.

لامتری حدود سه قرن پیش درفرانسه درخانواده ای مرفه بدنیا آمد ،پدرش دکان بزازی داشت . او درسال ۱۷۰۹ درفرانسه بدنیا آمد ودرسال ۱۷۵۱ در تبعید در شهر پوتسدام درآلمان درگذشت. وی چون در دانشگاه دررشته پزشکی تحصیل کرده بود ،مدتی پزشک ارتش دولت فرانسه بود. اودرسال ۱۷۴۶ وطن وخانواده اش راترک نمود وابتدا به هلند وسپس به آلمان فرارکرد. وی پیش ازآن بدلیل ماتریالیستی و آته ایستی بودن قاطعانه اش، تحت تعقیب قرارگرفته بود. یکی ازآثاراودرسال ۱۷۴۶ ضد دین اعلان گردید و در مجامع عمومی به آ تش کشانده شد. شاهکار او یعنی کتاب “انسان،یک ماشین ” در سال ۱۷۴۸ درمهاجرت منتشرگردید. لامتری خودتحت تاثیرروشنگری- دیدرو،هولباخ،و هلونتیس بود. وی زندگی در شهر پوتسدام در دربار پرویس و در تبعید را،زندگی دریک قفس طلایی نامید. در قرن ۱۹ ” تئوری دانش” او طرفداران زیادی یافت ، به این سبب تاثیراو روی تحقیقات مادی و طبیعی قرن ۱۹ قابل توجه است. فریدریک کبیر دریک مراسم دولتی و روی قبراوازمرگ زودرسش درسن ۴۲ سالگی ابراز تاسف نمود، ولی ساموئل کونیگ،یک روحانی مسیحی نوشت که اکنون جهان از شر همچون متفکران لائیکی راحت گردیده است.

لامتری درفلسفه اخلاق ، نوعی زندگی اپیکوری را قابل ارزش می دید. او اروتیک غیرمبتذل رانوعی لذت و هنرزندگی دانست. وی مینویسد که انسان موقعی سعادتمند است که به بالاترین پله لذت برسد، یعنی هم لذت مادی وهم لذت معنوی. اوازنظراخلاقی،نماینده فلسفه لذت گرایی است ومیگفت که لذت بالاترین کالای انسان وهدف عمل اواست و چون انسان بخشی ازجهان حیوانات است،اوفاقد هرگونه اصول اخلاقی ارثی و غریزی است. درنظر لامتری هیچ ارزش مطلق ، اصول اخلاقی و ابدی وجود ندارد،چون آنان قابل تغییر هستند و در جوامع مختلف،گوناگون میباشند.وی میگفت که اصول ، ارزشها ، و قوانین عملی، باید خلق شوند تازندگی اجتماعی ممکن گردد.

لامتری همچون دکارت ، استاد تفکر قرن ۱۹ ، حیوان را ماشینی میدانست ، بدون روح و بدون عقل، او میگفت که نه خدای خالق و نه آزادی اراده وجود دارند ، و خدا فقط یک مکانیک یا تعمیرکاراست . لامتری تحت تاثیر اسپینوزا یکی ازماتریالیستهایی بود که از الهیات بسوی پزشکی رفت. اوازنظر تئوریک، احساس گرایی جان لاک را نمایندگی میکرد و میگفت که ادراک حسی تنها منبع شناخت است . آنزمان روشنگری شکاکانه اوموجب اختلاف وی با بخش دیگری از روشنگران فرانسوی گردید.

لامتری پزشک ها را بهترین قضات میدانست و میگفت هدف تحولات تاریخی اینست که درهرجامعه ای سرانجام آته ایست ها بقدرت برسند.اوچون به رد ابدی بودن روح انسان میپردازد،میگوید انسان باید در این جهان به قله سعادت و لذت جویی برسد. در تئوریهای سیاسی او هدف زندگی مشترک انسانها باید برقرارکردن یک نظم حقوقی عادلانه که متکی به اکثریت شهروندان باشد،برقرارگردد و سرپیچی یک حاکم از این قوانین و نظم، باید به سلب قدرت از وی منتهی گردد. او به رد نظریه ایدههای ارثی و غریزی میپرداخت و موضوعات شناخت را بدون استثنا، مادی و شیئی میدید. درنظر او روح ،فکر،و بیان ، نقش و کارکردی مادی دارند.

تاریخ انتشار : ۱۷ آذر, ۱۳۸۸ ۷:۰۱ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

انتخابات! کدام انتخابات؟

با عنایت به این وضع و شرایط عملا موجود آنچه در ایران برگزار میشود فاقد حداقل شرایط برای شناخته شدن بعنوان یک انتخابات است. با تمام محدودیت ها و کنترل های نظام امنیتی و سیاسی انتخابی در کار نیست و دقیقا با استعاره از آقای خمینی « در این رژیم آزادی های فردی پایمال و انتخابات واقعی و مطبوعات و احزاب از میان برده شده اند.

مطالعه »
یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
آخرین مطالب

عدم شرکت در انتخابات، همراهی با مردم و در جهت حفظ مصالح ملی است

بی اعتمادی ۸۰ درصد مردم نسبت به نظام حاکم گویای آن است که حکومت با همین سیاست ها و برنامه ها که علیه مصالح ملی و منافع مردم است ، پیش می راند. از این رو برای نجات کشور راهی جز ایستادن در کنار….

«انتخابات» نمایشی برای مشروعیت بخشی به تمامیت ‌خواهی نظام و تمرکز و خالص سازی قدرت

جمهوری اسلامی اکنون در شرایطی قرار دارد که ادامۀ وضع موجود بدون تغییرات در ساختار نظام هر روز سخت‌تر می‌شود. پروسه و روند تحولات تاکنونی و تجربه نشان میدهد که انتظار هیچ تغییر مثبتی از حکومت به شکل امروزی آن برای بهتر شدن اوضاع کشور متصور نیست، بلکه برعکس وضع بدتر از امروز خواهد شد. از این‌ رو عدم شرکت در انتخابات، آغاز راهی دشوار برای فشار مدنی بیشتر مردم به نظام برای تغییرات است. تنها نافرمانی مدنی و اعتراضات گسترده، یک‌پارچه و متحد مردم در مقیاس وسیع است که می‌تواند جمهوری اسلامی را در برابر پرسش سخت تن دادن به خواست مردم، یا سرنوشتی نا معلوم و تلخ برای خودش قرار دهد.

صدور و اجرای احکام اعدام را متوقف کنید!

ما خواهان توقف، ممنوعیت و لغو صدور و اجرای احکام اعدامیم! تنها با اعتراض گستردۀ مردمی و مبارزات پی‌گیر جامعۀ مدنی می‌توان صدور و اجرای احکام اعدام را متوقف  و در راستای ممنوعیت و لغو اعدام از قوانین کشور گام برداشت.

سلطه بدون هژمونی

در چنین شرایطی ، مشارکت نصف و نیمه اصلاح طلبان و میانه روها در کلان شهرها ، راه به جایی نخواهد برد . مقاله انتقادی تند محمد قوچانی خطاب به حزب اتحاد ملت و تاکیدش بر لزوم ” اصلاح اصلاحات ”  هم چیزی بیش از مرثیه زود هنگام  شکست اصلاح طلبان ، در این انتخابات نیست.

یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
پيام ها

باید یکی شویم و قلب‌مان را سرود و پرچم‌مان سازیم تا بهاران خجسته به ارمغان به میهن‌مان فراز آید!

کرامت و خسرو دو جوان روشنفکر انسان‌دوست چپ بودند و غم مردم فقرزدهٔ میهن و جهان به دل داشتند. آنان شیفتۀ جنبش فداییان خلق بودند. خسرو گلسرخی در وصیت‌نامه‌اش می‌نویسد: «من یک فدایی خلق ایران هستم و شناسنامه من جز  عشق به مردم چیز دیگری نیست … شما آقایان فاشیست‌ها که فرزندان خلق ایران را بدون هیج مدرکی به قتل‌گاه میفرستید، ایمان داشته باشید که خلق محروم ایران، انتقام خون فرزندان خود را خواهد گرفت». تاثیر ایستادگی جانانه آنان در برابر نظام حاکم و پشتیبانان جهانی آن موجی از شور و ایمان در جنبش فداییان پدید آورد

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

عدم شرکت در انتخابات، همراهی با مردم و در جهت حفظ مصالح ملی است

«انتخابات» نمایشی برای مشروعیت بخشی به تمامیت ‌خواهی نظام و تمرکز و خالص سازی قدرت

صدور و اجرای احکام اعدام را متوقف کنید!

سلطه بدون هژمونی

هیئت سیاسی ـ اجرایی سازمان اکثریت خاطی برنامە سازمان

۲۹ بهمن روز ستایش زن در فرهنگ ایران