پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۸:۳۶

پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۸:۳۶

خود مشروعیت زدائی

شاید جمهوری اسلامی تنها رژیمی در دنیاست کە در پی ادامە مشروعیت خود از طریق مشارکت حداقلی مردم است، و این بنوعی بە چالش کشیدن تئوری ماکس وبر بویژە در بعد سوم آن است. خود مشروعیت زدائی از خصوصیات بارز جمهوری اسلامی است.

دولتها، حتی در فرم دیکتاتوری، بدنبال ایجاد نوعی مشروعیت برای توجیە اعمال حاکمیت خود هستند. ماکس وبر، جامعەشناس آلمانی در این مورد بە سە نوع مشروعیت سنتی، کاریزماتیک و عقلانی ـ قانونی معتقد است کە معمولا با فراز و نشیبهائی چند همە حاکمیتها لااقل بە یکی از آنها پایبنداند. در مشروعیتهای موجود، بنابر شرایط جامعە، معمولا مشروعیت خاصی امکان پایە اجتماعی حاکمیت را فراهم می سازد و بە آن شکل موجە می دهد.

جمهوری اسلامی هم از این پدیدە بدور نیست. نظام حاکم بر ایران در واقع از هر سە این پدیدەها، البتە با تاکید بیشتر بر مشروعیت سنتی و کاریزماتیک بهرە می برد و شاید مهمترین عرصەای کە در آن مشروعیت عقلانی ـ قانونی تا حدودی تبلور می یابد بخش انتخابات ریاست جمهوری است.

چنانکە می دانیم رضایت، و یا اثبات رضایت مردم، بنیاد مشروعیت است. همە رژیمها سعی می کنند بگویند موجودیت خود و ادامە آن را از رضایت مردم می گیرند.

اما پدیدەای در جمهوری اسلامی بتدریج شکل گرفتە و تقویت شدە کە آن هم نفی همان مشروعیت نیم بند عقلانی ـ قانونی و تمایل بە تقویت هرچە بیشتر دو نوع مشروعیت دیگر، یعنی سنتی و کاریزماتیک است.

تمایل بە مشارکت حداقلی مردم در انتخاباتها، کە در انتخابات اخیر مجلس شاهد بروز آن بودیم، و میل بە ادامە آن در سال  ١۴٠٠پدیدە عجیبی است کە کمتر در دنیا نمونە دارد. با توجە بە بحرانهای متنوع و عمیقی کە کشور را فراگرفتەاند، انتظار این می رود کە حاکمیت در تلاش برای گسترش بنیاد اجتماعی خود باشد، اما تا اینجای کار و در مقطعی کە قرارداریم علیە آن عمل می کند!

می دانیم کە تضعیف بنیانهای اجتماعی یک نظام، آن را بە سمت حوادث غیرمترقبە، از جملە سرنگونی احتمالی رهنمون می کند؛ و بە نظر می رسد تمایل حاکمیت بە برگزاری انتخابات با مشارکت حداقلی درست در این مسیر عمل می کند. گوئی حاکمیت خود بە ضد خود و بە برانداز علیە خود تبدیل می شود!

ولی باید گفت کە مسئلە بە این سادگی هم نیست. بەنظر می رسد خوانش قابل توجهی از وضعیت موجود و آرایش نیروهای سیاسی در کشور از جانب هستە سخت قدرت وجود دارد کە فرض را بر این می گذارد حتی در صورت مشارکت حداقلی هم، باز خطر آنچنانی موجودیتش را تهدید نمی کند. بەظاهر آنان مطمئن اند کە در هر صورت جمهوری اسلامی از توان ادامە راە بهرەمند خواهدبود.

اما این اعتماد بە نفس از کجا می آید؟ باید گفت کە تجربە نشان دادەاست طیف اصولگرای کشور در همە انتخاباتها از رای دە تا چهاردە میلیونی برخورداربودە و اگر بە این مسئلە پراکندگی طیف اپوزیسیون، ضعف آن و نیز درجە اعلای سازمانی ارگانهای سرکوب را هم اضافە کنیم، وضع زیاد خطرناک بە نظر نمی رسد. این علاوە بر وجود خطر خارجی کە همیشە در روانشناسی طیف وسیعی از مردم بعنوان عامل بازدارندە در جهت اعتراضات عمل کردەاست.

شاید جمهوری اسلامی تنها رژیمی در دنیاست کە در پی ادامە مشروعیت خود از طریق مشارکت حداقلی مردم است، و این بنوعی بە چالش کشیدن تئوری ماکس وبر بویژە در بعد سوم آن است. خود مشروعیت زدائی از خصوصیات بارز جمهوری اسلامی است.

تاریخ انتشار : ۱۵ اسفند, ۱۳۹۹ ۱۱:۱۷ ق٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

حملۀ تروریستی در مسکو را محکوم می‌کنیم!

روشن است که چنین حمله‌ای نیاز به تیمی حرفه‌ای و سازماندهی و تدارکی نسبتاً طولانی و گسترده دارد. در عین حال، زود است که بتوان تحلیل جامع و روشنی از ابعاد پشت پردۀ این جنایت و اهداف سازمان‌دهندگان آن ارائه داد. هدف از این یادداشت کوتاه نیز  در وهلۀ نخست مکثی است بر قربانیان این حمله و حملاتی از این دست. قربانیانی که تنها سهم‌شان از سازمان‌دهی و تدارک چنین جنایاتی و علل پشت پردۀ آن، هزینه‌ای است که با جان و سلامتی‌شان می‌پردازند.

مطالعه »
یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
آخرین مطالب

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

پس از چنین حمله‌ای، تصاویر بصری بد به نظر می‌رسند: اسرائیل به دیگران برای دفاع از خود نیاز دارد و در انتخاب نحوه عکس العمل نیز آزاد نیست. این حمله اگر صورت گیرد باعث می‌شود که حامی اسراییل، ایالات متحده، گزینه‌های سیاسی دیگری را انتخاب کند.

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی –
جمعه، ٣١ فروردین ١۴٠٣ (١٩ آپریل ٢٠٢۴ میلادی)،
ساعت: ٢١:٣٠ به‌وقت ایران (٢٠ به‌وقت اروپای مرکزی)

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

درک و دریافت و آموزش اقتصاد سرمایه داریِ جهان امروز׳ بدون شناخت لایه های پنهان یا کمتر شناخته شده نظام مالی و تجارت جهانی و گردانندگان و سوداگران آن و آشنایی با سویه ها و دگرگونی های شتابنده و یا گام به گام آن شدنی نیست و نیازمند واکاوی سنجشگرانه است׳ که در این بخش کوشش می شود تنها به گونه ای فشرده به آنها اشاره شود.

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!

ایالات متحده مدعی است که اکثر هواپیماهای بدون سرنشین و موشک‌های شلیک شده ایران در جریان حمله نیمه شب شنبه را سرنگون کرده است. بیش از نیمی از تسلیحات ایران نیز قبل از رسیدن به خاک اسرائیل توسط هواپیماها و موشک های آمریکا منهدم شدند.

خوشه ها را

خاطره ها، مثل پیچک، در ما می پیچند,
چون شعاعی از گس و عطر,
نرمک نرمک، همچون امید، می گشایند راه،
می نمایند رخ …

یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
پيام ها

از قطعنامۀ شورای امنیت سازمان ملل و برقراری آتش‌بس فوری و پایدار در غزّه حمایت می‌کنیم!

ما فداییان خلق ایران از نخستین روز آغاز جنگ ضمن محکوم کردن و غیرقابل توجیه خواندن عملیات مسلحانه و نظامی علیه مردم بی‌دفاع غیرنظامی، همراه و هم‌صدا با آزادی‌خواهان جهان خواهان آتش‌بس فوری و تأمین حقوق حقّهٔ مردم فلسطین شدیم. با این رویکرد ما مهار مقاومت آمریکا و تصویب قطعنامهٔ شورای امنیت را یک پیروزی بزرگ برای مردم بی‌گناه غزّه و فلسطین و تمامی آزادی‌خواهان جهان می‌دانیم.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!

خوشه ها را

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!