پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۶:۵۸

پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۶:۵۸

دودی کە بە هوا بلند می شود

بی گمان سدە نوین، سدە خیزش جامعە ایران برای انطباق خود با روح مدرنیتە در کلیت خود خواهدبود. انطباقی کە بە معنای امکان بازگشت و احیاء همە آن نیروهای سیاسی، فرهنگی و ایدئولوژیکی خواهدبود کە از راە سرکوب حذف شدند. روح ایرانی سرانجام خواهد فهمید کە نوستالوژی، راە حفظ خود و آیندەاش نیست.

 با فرارسیدن سال ١۴٠٠، سدە چهاردهم شمسی را پشت سر گذاشتە و وارد سدە پانزدهم می شویم. بالاخرە بعد از فراز و نشیبهائی چندین دە سالە کە در آن انواع ایدئولوژیها خود را در پهنای اجتماعی کشور ما بە امکان انتخاب گذاشتند، ایدئولوژیهائی از قبیل ناسیونالیسم، اسلام گرائی، چپ گرائی و غیرە؛ بالاخرە جامعە ایران با انتخاب یا تسلیم کردن خود بە خوانش دوازەامامی از اسلام شیعی، با هویت سیاسی ـ حکومتی خود تعیین تکلیف کرد و با چنین خصوصیتی می خواهد پا بە سدە نوین بگذارد.

چە شد کە روح ایرانی در سدە چهاردهم شمسی بە هویت اسلامی در جلوە سیاسی خود تن داد؟ آیا همانند دوران جنگ با خلیفە عثمانی، ترس از بلعیدە شدن توسط جهان مدرن (و یا بە بیانی دیگر مدرنیسم)، بود کە سرانجام خود را در قالب شیعە اثنی عشری سازماندهی کرد و با سرکوب دیگران و دگراندیشان پا بە منصە ظهور گذاشت، و یا این تنها یک انتخاب اتفاقی بود؟

بی گمان روندهای تاریخی از منطق خاص خود پیروی می کنند. در واقع هیچ حادثە یا تغییر بزرگ سیاسی بی دلیل نیست و عوامل مختلفی پشت آن ایستادەاند. انتخاب ایدئولوژی اسلامی در سدە چهاردهم قبل از هر چیز نشان از روح محافظەکار انسان ایرانی در بزنگاە تاریخی دارد کە قبل از هر چیز ‘تغییر’ بنیان آن را تشکیل می داد. در واقع در سدە چهاردهم با انقلاب بهمن نیروئی امکان ظهور و تسلط یافت کە از تغییری کە رو بە آیندە داشت بشدت می هراسید و با برکشیدن خود بە قدرت سیاسی مهر نوستالوژی خود را بر تاریخ کوبید. انقلاب بهمن کە نقطە عطف رهاکردن نیروهای خواهان تغییر در جامعە ایران بود، خود سرانجام بە نیروئی تسلیم شد کە تغییر را در احیای گذشتە می دید. یعنی ترس از تغییر را با تغییر نوستالژیک جواب داد. و شاید گفتمان عظمت طلبانە شاە ایران کە مرتب از احیای عظمت ٢۵٠٠ سالە می گفت، کمک بزرگی در بازیافت این روح نوستالژیک و تسلط آن بر انقلاب بود.

زمانی مارکس در توصیف دوران جدید کە سرمایەداری روح آن را تشکیل می دهد، گفت دورانی کە در آن همە چیز دود می شود و بە هوا می رود. ظاهرا انقلاب بهمن عکس این پدیدە بود. زیرا در آن نیروهای ماقبل سرمایەداری نە تنها دود نشدند و بە هوا نرفتند بلکە احیاء شدە و بە راس قدرت خزیدند؛ اما آیا این حضور، آن هم در سطح قدرت سیاسی بە معنای آمادە شدن نهائی برای دودشدن و بە هوارفتن نیست؟ آیا روحی کە مدعی حفظ اصالت بود با بە قدرت رسیدن خود همین ادعای اصالت خود را پایمال نکرد و بە این ترتیب خود را دود نکرد و بە هوا نبرد؟

شاید هیچگاە در تاریخ ایران در این حد سطح، اتوریتە محافل دینی بە زیر سئوال نرفتە. ترس از مدرنیتە این نیرو را بە تسخیر قدرت سیاسی تحریک کرد، اما در همان حال، همزمان، بی مایگی کامل آنان را در ادارە امور یک کشور در شرایط تسلط روح مدرنیسم در جهان بە زیر سئوال برد. در واقع در عین بە قدرت رسیدن و تسلط آنان، بە نفی آنان نیز پرداخت. بە این ترتیب سخن مارکس کماکان بە قوت خود باقیست.

ایران توانست با خوانش ویژە خود از دین و هویت در مقابل استحالەشدن خود در مقابل اعراب و امپراطوری عثمانی جلوگیری کند، اما مدرنیتە از جنس حملە اعراب و عثمانی نیست. مدرنیتە، یک شیوە زندگی و نگاە فرامرزی بە خود زندگی و پارادایم غیرقابل انکاری در مراحل تاریخیست. چیزیست کە از درون می خورد و نە از بیرون، و برای همین هیچگونە مقاومت سخت افزاری در مقابل آن کارا نیست. تنها راە، پذیرش آن بر اساس ظرفیتها، مشخصەها و خوانشهای واقعبینانە خود است.

بی گمان سدە نوین، سدە خیزش جامعە ایران برای انطباق خود با روح مدرنیتە در کلیت خود خواهدبود. انطباقی کە بە معنای امکان بازگشت و احیاء همە آن نیروهای سیاسی، فرهنگی و ایدئولوژیکی خواهدبود کە از راە سرکوب حذف شدند. روح ایرانی سرانجام خواهد فهمید کە نوستالوژی، راە حفظ خود و آیندەاش نیست.

 

تاریخ انتشار : ۲۴ اسفند, ۱۳۹۹ ۱:۲۴ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

حملۀ تروریستی در مسکو را محکوم می‌کنیم!

روشن است که چنین حمله‌ای نیاز به تیمی حرفه‌ای و سازماندهی و تدارکی نسبتاً طولانی و گسترده دارد. در عین حال، زود است که بتوان تحلیل جامع و روشنی از ابعاد پشت پردۀ این جنایت و اهداف سازمان‌دهندگان آن ارائه داد. هدف از این یادداشت کوتاه نیز  در وهلۀ نخست مکثی است بر قربانیان این حمله و حملاتی از این دست. قربانیانی که تنها سهم‌شان از سازمان‌دهی و تدارک چنین جنایاتی و علل پشت پردۀ آن، هزینه‌ای است که با جان و سلامتی‌شان می‌پردازند.

مطالعه »
یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
آخرین مطالب

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

پس از چنین حمله‌ای، تصاویر بصری بد به نظر می‌رسند: اسرائیل به دیگران برای دفاع از خود نیاز دارد و در انتخاب نحوه عکس العمل نیز آزاد نیست. این حمله اگر صورت گیرد باعث می‌شود که حامی اسراییل، ایالات متحده، گزینه‌های سیاسی دیگری را انتخاب کند.

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی –
جمعه، ٣١ فروردین ١۴٠٣ (١٩ آپریل ٢٠٢۴ میلادی)،
ساعت: ٢١:٣٠ به‌وقت ایران (٢٠ به‌وقت اروپای مرکزی)

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

درک و دریافت و آموزش اقتصاد سرمایه داریِ جهان امروز׳ بدون شناخت لایه های پنهان یا کمتر شناخته شده نظام مالی و تجارت جهانی و گردانندگان و سوداگران آن و آشنایی با سویه ها و دگرگونی های شتابنده و یا گام به گام آن شدنی نیست و نیازمند واکاوی سنجشگرانه است׳ که در این بخش کوشش می شود تنها به گونه ای فشرده به آنها اشاره شود.

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!

ایالات متحده مدعی است که اکثر هواپیماهای بدون سرنشین و موشک‌های شلیک شده ایران در جریان حمله نیمه شب شنبه را سرنگون کرده است. بیش از نیمی از تسلیحات ایران نیز قبل از رسیدن به خاک اسرائیل توسط هواپیماها و موشک های آمریکا منهدم شدند.

خوشه ها را

خاطره ها، مثل پیچک، در ما می پیچند,
چون شعاعی از گس و عطر,
نرمک نرمک، همچون امید، می گشایند راه،
می نمایند رخ …

یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
پيام ها

از قطعنامۀ شورای امنیت سازمان ملل و برقراری آتش‌بس فوری و پایدار در غزّه حمایت می‌کنیم!

ما فداییان خلق ایران از نخستین روز آغاز جنگ ضمن محکوم کردن و غیرقابل توجیه خواندن عملیات مسلحانه و نظامی علیه مردم بی‌دفاع غیرنظامی، همراه و هم‌صدا با آزادی‌خواهان جهان خواهان آتش‌بس فوری و تأمین حقوق حقّهٔ مردم فلسطین شدیم. با این رویکرد ما مهار مقاومت آمریکا و تصویب قطعنامهٔ شورای امنیت را یک پیروزی بزرگ برای مردم بی‌گناه غزّه و فلسطین و تمامی آزادی‌خواهان جهان می‌دانیم.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!

خوشه ها را

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!