جمعه ۴ اسفند ۱۴۰۲ - ۰۸:۲۲

جمعه ۴ اسفند ۱۴۰۲ - ۰۸:۲۲

رخنه در “حق مسلم”

اکنون مقامات جمهوری اسلامی دریافته اند که "مذاکرات هسته ای با 1+5 به طور کامل به نفع ایران پیش نرفته است". این دریافت، با توجه به مفاد موافقتنامۀ ژنو و با توجه به آنچه مقامات جمهوری اسلامی از "نفع ایران" رایج کرده اند، معنای دیگری ندارد جز این که "حق مسلم غنی سازی اورانیوم" به طور کامل تأمین نشده است. این دریافت درستی است؛ اظهارات ظریف دایر بر این که یک روزه می توان وضع را به حالت اول برگرداند، واقعیت ندارند. اما به نظر می رسد که هنوز تنها عده کمی از مقامات جمهوری اسلامی این را نیز دریافته باشند که بالاکشیدن سطح توافقات ژنو در مذاکرات نهائی به نفع آنان بسیار بعید و یا حتی ناشدنی است.


روزها و هفته های آخر سال میلادی معمولاً خالی از اتفاقات سیاسی التهاب انگیز اند. اما این نکته امسال در مورد برنامه [و پروندۀ] هسته ای جمهوری اسلامی صادق نیست. مقدمتاً باید بر دشواریها و ابهاماتی اشاره داشت که در مذاکرات فنی برای اجرای موافقنامه موقت ژنو بروز یافته اند. پس از چندین دور مذاکره، حتی تا ساعات پایانی سال، بعیدی نژاد – سرپرست هیئت فنی ایرانی، یک گزارش و عراقچی– معاون وزیر امور خارجه، گزارش دیگری از نتایج این مذاکرات را ارائه می دهند. یکی از حصول تفاهم برای اجرای همزمان مفاد موافقتنامه در نیمۀ دوم ماه ژانویه گزارش می دهد و دیگری از لزوم انجام حداقل یک مذاکره در سطح سیاسی. با این حال به نظر می رسد این دشواریها اساساً ناشی از گیر و گره های موجود در مناسبات میان طرفهای مذاکره کننده اند. منظور در اینجا اما التهاب بر سر برنامه هسته ای در درون جمهوری اسلامی است. این برنامه و مجموعه صف بندیهای درون حاکمیت حول آن، در آخرین روزها و هفته های سال ۲۰۱۳، و حتی نخستین روز سال ۲۰۱۴، علائم قابل توجهی از وجود التهاب را از خود بروز دادند. التهابی که خود حاکی از “رخنه در حق مسلم” است.

این علائم البته متعدد اند، اما از برخی از آنها می توان کمابیش به سادگی گذشت، زیرا آنها علائم مرسومی از کشاکش دائمی درون جمهوری اسلامی در توازن قوا میان گرایشهای فرعی آنند. برای نمونه از اظهارات سردار یدالله جوانی در مصاحبه ۲۱ دسامبرش با “نسیم آنلاین” می توان گذشت. آری، یدالله جوانی مشاور عالی نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران است و سخنانش تهدیدی بی استتار علیه دولت. چکیده سخن او در ارتباط با مذاکرات هسته ای این است که “در دولت کنونی نیز … اگر بخواهد … انقلاب از مسیر خودش خارج شود، طبیعی است که سپاه پاسداران در آن جا به وظیفه خودش عمل می‌کند”. با این حال او ناگفته می گذارد که سپاه پاسداران در تشخیص مسیر انقلاب قائم بالذات نیست، و این که این تشخیص نهایتاً در انحصار ولی فقیه است و این بار این خود ولی فقیه است که به مسیر حل و فصل منازعۀ هسته ای کشیده شده است.

همچنین، و به مراتب ساده تر، می توان از اقدام تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ایران به تهیه طرح غنی سازی اورانیوم تا ۶۰ درصد و بیشتر گذشت. این اقدامی تناقض آلود است. ارائه دهندگان طرح از سوئی اجرای آن را به تشدید تحریم‌ها علیه ایران و یا  “نادیده گرفتن حقوق هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران” مشروط می کنند، و از سوی دیگر در مورد نیاز ایران به اورانیوم ۶۰ درصدی، ناشیانه، حجت می آورند. هم از این رو است که این اقدام جز به “مسلح نمائی” در امر تدارک مذاکرات نهائی تعبیر نشده است؛ بی آن که به دشواریهای عملی اجرای آن ناشی از تعهدات ایران به پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی (ان.پی.تی) اندیشیده شده باشد.

نشانه های واقعی التهاب و “رخنه در حق مسلم” را در رویدادهای مهجورتری باید سراغ گرفت. نخستین نشانه از این دست را، در مقطعی که مد نظر نوشته حاضر است، باید در اظهارات صادق زیباکلام در جمعی از روزنامه نگاران در گرگان یافت. زیباکلام سخنگوی جناحی در جمهوری اسلامی نیست و از این رو با شهامت هم از این که کسی رسالت نابودی اسرائیل را به “ما” نسپرده است می گوید و از راه “دو دولت” برای حل مسئله فلسطین دفاع می کند. اما نظراتی که او طرح می کند، غالباً مبین و یا نزدیک به نظرات گرایشهائی در درون حاکمیت اند: واقعبین ترین آنها. نکته این است که او برای نخستین بار در درون ایران از این می گوید که “اگر هدف برنامۀ اتمی اقتصادی باشد، از روز اول اشتباه بوده است” و در پاسخ به این سؤال که “حال چه می توان کرد؟” تصریح می کند: “… جلوی ضرر را هر موقع بگیریم، منفعت است. ما باید این برنامه را محدود کنیم؛ نه چون غربیها می گویند، بلکه به خاطر منافع ملی”.

نشانۀ بعدی را مقالۀ روحانی در نشریۀ زوددویچه زایتونگ آلمان ارائه می دهد. البته محمدرضا صادق، مشاور رسانه ای روحانی، با دو بار قید “فارغ از محتوای مطلب” اعلام کرد که مقاله ای از روحانی در اختیار هیچ نشریه خارجی قرار نگرفته است. اما توضیح زوددویچه زایتونگ روشن کرد که کیفیت دستیابی آن به مقالۀ روحانی چگونه بوده است و تکذیبیه محمدرضا صادق نیز تنها به دریافت علت تکذیب کمک کرد. مقایسه ای بین آن چه تا کنون به عنوان موضع رسمی از روحانی شنیده و خوانده ایم با مطلب مورد منازعه یگانه اختلاف را نشان می دهد: روحانی در نوشته مذکور دیگر از “حق غنی سازی” سخن نمی گوید، بلکه می نویسد: “ما هیچ وقت از حق مان برای استفاده از انرژی هسته ای نمی گذریم”. و می دانیم که موضوع “حق غنی سازی” یا “حق استفاده از انرژی هسته ای” در کانون اختلافات دهساله میان ایران و دیگران نشسته بوده است.

بالاخره آخرین نشانه را باید در خبر خبرگزاری فارس به نقل از اسماعیل کوثری، نماینده و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در نخستین روز سال نو یافت. کوثری از تشکیل شورای نظارت بر مذاکره کنندگان هسته ای، متشکل از سران سه قوه و برخی از مسئولان ارشد کشور خبر داد و منطق این تصمیم را هم این اعلام کرد که “مذاکرات هسته ای با ۱+۵ به طور کامل به نفع ایران پیش نرفته است”. پس از انتشار این خبر منصور حقیقت پور، نایب رئیس دوم کمیسیون امنیت ملی مجلس اعلام کرد که چنین موضوعی در کمیسیون یا مجلس مطرح نبوده است و کوثری تأئید کرد که این تصمیم نه توسط مجلس بلکه توسط “مسئولان عالی کشور” اخذ شده است. جدا از ابهامات منعکس در این خبر حول منبع اخذ تصمیم، یک نکته در آن محرز است: اکنون مقامات جمهوری اسلامی دریافته اند که “مذاکرات هسته ای با ۱+۵ به طور کامل به نفع ایران پیش نرفته است”. این دریافت، با توجه به مفاد موافقتنامۀ ژنو و با توجه به آنچه مقامات جمهوری اسلامی از “نفع ایران” رایج کرده اند، معنای دیگری ندارد جز این که “حق مسلم غنی سازی اورانیوم” به طور کامل تأمین نشده است. این دریافت درستی است؛ اظهارات ظریف دایر بر این که یک روزه می توان وضع را به حالت اول برگرداند، واقعیت ندارند. اما به نظر می رسد که هنوز تنها عده کمی از مقامات جمهوری اسلامی این را نیز دریافته باشند که بالاکشیدن سطح توافقات ژنو در مذاکرات نهائی به نفع آنان بسیار بعید و یا حتی ناشدنی است.

قراین گفته شده طلیعه های این واقعبینی در جمهوری اسلامی اند که برنامۀ هسته ای اش مستلزم بازنگری است. در جریان تدارک مذاکرات نهائی هسته ای در ماه های آتی، این قراین صراحت بیشتری خواهند یافت.

تاریخ انتشار : ۱۳ دی, ۱۳۹۲ ۰:۵۳ ق٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

انتخابات! کدام انتخابات؟

با عنایت به این وضع و شرایط عملا موجود آنچه در ایران برگزار میشود فاقد حداقل شرایط برای شناخته شدن بعنوان یک انتخابات است. با تمام محدودیت ها و کنترل های نظام امنیتی و سیاسی انتخابی در کار نیست و دقیقا با استعاره از آقای خمینی « در این رژیم آزادی های فردی پایمال و انتخابات واقعی و مطبوعات و احزاب از میان برده شده اند.

مطالعه »
یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
آخرین مطالب

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

ما در انتخابات غیر واقعی شرکت نمی کنیم

در جمهوری اسلامی، یک شورای انتصابی حکومتی تحت نام «شورای نگهبان» لیست کاندیدا هایی از حواریون و عوامل مطیع و وابسته به حکومت را در مقابل مردم قرار می دهد و از آنان می خواهد که فقط به این افراد گزینش شده حکومتی رای بدهند. آیا به این صحنه سازی مضحک و پر فریب می توان «انتخابات» نام نهاد؟

زبان مادری؛ بخشی از آزادی بیان

کانون نویسندگان ایران ضمن گرامی‌داشت این روز، همان‌گونه که در بند سوم منشور خود آورده است: «رشد و شکوفایی زبان‌های متنوع کشور را از ارکان اعتلای فرهنگی و پیوند و تفاهم مردم ایران می‌داند…» و خواهان آزادی زبان‌های مادری در ظرفیت و ابعاد گوناگون آن‌ها به‌ویژه در «عرصه‌ی چاپ و نشر و پخش آثار» است. هم‌چنین خواستار رهایی تمام کنشگران عرصه‌ی زبان مادری از زندان و تبعید و دیگر آزارها و فشارهاست.

سرمایه داری و دموکراسی

۴۰ سال سرمایه داری نئولیبرالیستی׳ و اندیشه‌های ضد دموکراتیکِ آن جوامع را در یک بحران ژرف و جدی سیاسی ـ اقتصادی فرو برده’ و دموکراسی را با خطرات و تهدید های جدی مواجه کرده است. روشن است که دموکراسی نیازمند شرایط مساعد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است. لازمه پدید آمدن این شرایط تنها در گرو مبارزات بی امان دموکراتیک احزاب و شخصیت های مترقی، سندیکاهای کارگری و جوامع مدنی می باشد.

رفیق سید فاخر شجری از میان ما رفت

رفیق سید فاخر شجری کادر مبارز و برجسته جنبش کارگری ایران و از یاران دیرین فدایی از میان ما رفت و خانواده، نزدیکان و رفقایش را به سوگ خود نشاند. پیش از هر سخنی، فقدان این یار وفادار زحمت‌کشان را به خانواده و بازماندگان او تسلیت می‌گوییم و یاد عزیزش را گرامی می‌داریم.

یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
پيام ها

باید یکی شویم و قلب‌مان را سرود و پرچم‌مان سازیم تا بهاران خجسته به ارمغان به میهن‌مان فراز آید!

کرامت و خسرو دو جوان روشنفکر انسان‌دوست چپ بودند و غم مردم فقرزدهٔ میهن و جهان به دل داشتند. آنان شیفتۀ جنبش فداییان خلق بودند. خسرو گلسرخی در وصیت‌نامه‌اش می‌نویسد: «من یک فدایی خلق ایران هستم و شناسنامه من جز  عشق به مردم چیز دیگری نیست … شما آقایان فاشیست‌ها که فرزندان خلق ایران را بدون هیج مدرکی به قتل‌گاه میفرستید، ایمان داشته باشید که خلق محروم ایران، انتقام خون فرزندان خود را خواهد گرفت». تاثیر ایستادگی جانانه آنان در برابر نظام حاکم و پشتیبانان جهانی آن موجی از شور و ایمان در جنبش فداییان پدید آورد

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

ما در انتخابات غیر واقعی شرکت نمی کنیم

زبان مادری؛ بخشی از آزادی بیان

سرمایه داری و دموکراسی

رفیق سید فاخر شجری از میان ما رفت

انتخابات! کدام انتخابات؟