جمعه ۳۱ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۰:۱۰

جمعه ۳۱ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۰:۱۰

روایت اقتصاد به مدیریت عالی احمدی نژاد

در برخی از عرصه های مدیریت مرسوم چنین است که این فعالیت (مدیریت) را به وجوه استراتژیک، تاکتیکی و جاری تقسیم کنند. نگاهی حقیقتاً سطحی به اخبار اقتصادی ایران در هفته گذشته، آن هم تنها به گوشه ای از این اخبار، کافی است تا بازار آشفته و شکننده ای را که زیر عنوان مدیریت اقتصاد در ایران جریان دارد، چه در وجه استراتژیک و چه در وجوه تاکتیکی و جاری، تشخیص دهیم.

در برخی از عرصه های مدیریت مرسوم چنین است که این فعالیت (مدیریت) را به وجوه استراتژیک، تاکتیکی و جاری تقسیم کنند. نگاهی حقیقتاً سطحی به اخبار اقتصادی ایران در هفته گذشته، آن هم تنها به گوشه ای از این اخبار، کافی است تا بازار آشفته و شکننده ای را که زیر عنوان مدیریت اقتصاد در ایران جریان دارد، چه در وجه استراتژیک و چه در وجوه تاکتیکی و جاری، تشخیص دهیم. در این نوشته بر دو وجه نخست کمی مکث می کنم:

در این باره که نفت و چگونگی عمل آن یکی از مشکلات استراتژیک در اقتصاد ما است، حداقل یک اشتراک نظر نسبی در بین تحلیلگران اقتصاد و سیاست ایران وجود دارد؛ مشکل، نه به معنائی که برخی از تحلیلگران نفت را نفرین اقتصاد ایران می دانند، بلکه درست به عنوان ثروتی ملی، که در واقعیت تاریخی اش از سوئی به شکل گیری اقتصادی تک محصولی انجامیده و از سوی دیگر مزیدی بر عوامل استقرار یک قدرت دولتی محاسبه ناپذیر گردیده است. اشتراک نسبی پیشگفته همچنین بر سر این نکته نیز هست که سامان اقتصاد ایران مستلزم ضبط نفت به عنوان فاکتوری استراتژیک در برنامه ریزیهای بلند مدت و زیرساختی، قطع وابستگی وجه جاری و حتی تاکتیکی اقتصاد از نفت، و بنابراین متکی کردن دم افزون درآمدهای دستگاه دولت – خاصه اگر دولت را همان کابینه های ادواری بفهمیم – به مالیاتها است. در قالب سیاست مالیاتی هم، بسته به این که با نظام و دولتی “عدالت گستر” – در معنای کاملاً وسیع این کلمه و نه محدود به معنای سوسیالیستی – سروکار داشته باشیم یا خیر، نقش و وزن مالیاتهای مستقیم افزایش یا کاهش خواهد داشت.

اما آمارهای منتشره از سوی بانک مرکزی در روزهای گذشته، درست روندی خلاف اینها را نشان می دهند. برابر این آمارها در خلال ۱۱ سال گذشته، یعنی از سال ۱۳۷۶ تاکنون، با توجه به افزایش عمومی درآمدهای دولت، که در یکی-دو سال گذشته به خاطر افزایش فوق العاده قیمت نفت به ۲۰۰ و ۳۰۰ درصد بالغ شد و فقط در ۶ ماهۀ

گذشته سیر معکوس طی کرد، ونیز با توجه به تورم همواره ۲ رقمی در خلال ۱۱ سال مورد بحث:
– سهم درآمدهای مالیاتی در کل درآمدهای دولت، اگرچه به صورت مطلق افزایش داشته است، اما به طور نسبی نشاندهندۀ کاهش است؛
– سهم مالیاتهای مستقیم در کل درآمدهای مالیاتی دولت کاهش و بالتبع سهم مالیاتهای غیرمستقیم در درآمدهای مذکور افزایش داشته است؛
– این کاهش و افزایش برابر ۴ درصد بوده است، یعنی سهم مالیاتهای مستقیم در کل درآمدهای مالیاتی ۴ درصد کاهش داشته است؛
– چه کاهش نسبی سهم مالیاتها در کل درآمد دولت و چه کاهش سهم مالیاتهای مستقیم نسبت به کل درآمدهای مالیاتی مشخصاً در خلال سه سالۀ گذشته ضرباهنگ بیشتری داشته است.

از این قرار روشن می شود که وابستگی درآمدهای دولت به نفت و انجام هزینه های جاری از این منابع در خلال ۱۱ سال گذشته دائماً تشدید شده است. اگرچه سهم مالیاتهای مستقیم در کل درآمدهای مالیاتی شاخصی از وابستگی یا استقلال از منبع نفت نیست، اما مبین “عدالت گستری” یک نظام و دولت مفروض هست. در چنین دولتی مالیاتهای مستقیم سنگینتری به ثروتها و درآمدهای بالا تعلق می گیرند. این در حالی است که، چنان که گفته شد، سهم مالیاتهای مستقیم در دورۀ مورد نظر سیر نزولی داشته است.

در همین جا مناسب است که به یک وجه تاکتیکی دیگر از روند اقتصاد تحت مدیریت عالی احمدی نژاد اشاره کنم: صندوقهای بازنشستگی در ایران گرفتار یک بحران خردکننده اند و آن چه در سالهای پیشین برای رفع یا مهار بحران انجام شده، حاصلی به بار نیاورده است. کافی است توجه کنیم که در حال حاضر نسبت شاغلان، به بازنشستگانی که به این صندوقها مرتبط اند، تقریباً برابر ۲ است، یعنی در برابر هر ۲ شاغل یک بازنشسته وجود دارد. حیرت انگیز این است که این نسبت حدود ۸ سال پیش برابر ۵/۴ بوده است.

البته امروزه در تمام دنیا و خاصه در بخشهای مرفه و پیشرفتۀ آن، موضوع بازنشستگی و تأمین بازنشستگان کمابیش به عنوان یک مسئله مطرح است. افزایش طول عمر آدمی تخصیص منابع بیشتری را برای پوشش دادن به سالهای بازنشستگی ایجاب می کند. اما بحران صندوقهای بازنشستگی در ایران تماماً از جنس دیگری است: این بحران اولاً از تعویق مدید دیون دولت به این صندوقها و ثانیاً از سیاست “بازنشستگی زودرس” ناشی می شود. دولت بدهکاری بسیار سنگینی به این صندوقها دارد، که در طول سالهای متمادی انباشته شده است و باز همان دولت دست به بازنشسته کردن زودرس افراد شاغل می زند، به این گمان و تبلیغ به این ترتیب “فرصتهای شغلی” ایجاد می کند، بازنشسته شده ها را به امان صندوقهای بازنشستگی می سپرد و از پرداخت سهم خود، که باید سالهای اضافی پیش از “بازنشستگی به وقت” را نیز بپوشاند، سر باز می زند.

یک صندوق بازنشستگی سالم باید سرمایه ای حداقل برابر تمام تعهدی که در لحظه دارد، به علاوه درصد تورم، داشته باشد. این، در شرایط تورم ۲۶ درصدی ایران (داده اخیر بانک مرکزی)، یعنی سرمایه ای برابر ۱۲۶ درصد تمام تعهد فعلی این صندوقها. به علاوه تغییر یک واحدی نسبت شاغل به بازنشسته در یک صندوق سالم معمولاً از نسل به نسل، یعنی در دوره های حدوداً ۲۵ ساله رخ می دهد و نسبت ۴ به ۱ در آن نسبتی بحرانی تلقی می شود.

در سازمان بازنشستگی کشور نسبت مذکور ۳ به ۱ است، این نسبت در خلال یک ثلث نسل تغییر یک واحدی کرده است و تقریباً تمام آن چه را که شاغلان به عنوان سهم بازنشستگی در آن “ذخیره” می کنند، به بازنشستگان پرداخته می شود، یعنی صندوق مذکور سرمایه ای دارد برابر صفر درصد تعهداتش: تمام آن چه شاغل امروزی در این صندوق برای آینده اش “ذخیره” می کند، هم امروز مصرف می شود.

با نگاهی به یک وجه تاکتیکی دیگر این نوشته را پایان می دهم: ولی الله صالحی، عضوشورای عالی کار، سهم دستمزد کارگران در قیمت تمام شده کالاها و خدمات در بخشهای مختلف را اعلام کرد. به قرار اطلاع نامبرده “در بخش صنعت سهم دستمزد کارگران از قیمت تمام شده تنها ۱۳ درصد است، در حالی که این سهم در بخش خدمات به کمتر از ۱۰ درصد می رسد. در بخش کشاورزی … سهم دستمزد کارگران از قیمت تمام شده به ۵۰ درصد می رسد”.

برای این که معیاری نسبی در برابر این داده ها قرار گیرد، باید گفت که سهم کار یا دستمزد کارگر در قیمت تمام شدۀ کالاها در یک اقتصاد سالم، و البته با تموجاتی برحسب نوع کالاو شرایط لحظه و بخش مورد نظر و …، به ۵۰ درصد هم می رسد. این درصد در محصولات کشاورزی، به علت طبیعت این محصولات، به میزان قابل توجهی از ۵۰ درصد بیشتر است و به ۷۰ تا ۸۰ درصد سر می زند. بی آن که بر دیگر عواملی که سرانجام در قیمت تمام شدۀ کالاها اثر می گذارند، مکث شود، می توان از مقایسه این نسبتها به سادگی به نقش عوامل غیرمولد در قیمت کالاها در اقتصاد ایران پی برد. چیزی تا ۴۰ درصد قیمت تمام شدۀ کالاها، که در اساس به تولیدکنندۀ مستقیم آن، به کارگران، تعلق دارد، از آنان دریغ و در اثر ناکارائیهای مدیریت اقتصاد و عوامل متعدد غیرمولد به قیمت کالا افزوده می شود. جالب این است که ماحصل کار هم سرانجام به قیمتی عرضه می شود که فاقد توان رقابت با کالاهای مشابه خارجی است و در برابر این “تهدید خارجی” آن چه از دست مدیران اقتصاد امروز ایران برمی آید، جز این نیست که محمد جهرمی، وزیر کار، “بیکار شدن ۲۵۳ هزار نفر” را در روزهای گذشته اعلام کند و دیگرانی ابراز نگرانی کنند که “ادامۀ ورود گسترده کالاهای خارجی ارزانتر از محصولات داخلی، کارخانه ها و واحدهای تولیدی را به تعطیلی و تعداد زیادی از کارگران را به بیکاری تهدید می کنند”.

تاریخ انتشار : ۵ اسفند, ۱۳۸۷ ۸:۱۲ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

حملۀ تروریستی در مسکو را محکوم می‌کنیم!

روشن است که چنین حمله‌ای نیاز به تیمی حرفه‌ای و سازماندهی و تدارکی نسبتاً طولانی و گسترده دارد. در عین حال، زود است که بتوان تحلیل جامع و روشنی از ابعاد پشت پردۀ این جنایت و اهداف سازمان‌دهندگان آن ارائه داد. هدف از این یادداشت کوتاه نیز  در وهلۀ نخست مکثی است بر قربانیان این حمله و حملاتی از این دست. قربانیانی که تنها سهم‌شان از سازمان‌دهی و تدارک چنین جنایاتی و علل پشت پردۀ آن، هزینه‌ای است که با جان و سلامتی‌شان می‌پردازند.

مطالعه »
یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
آخرین مطالب

طرح نور، سرکوب شدید زنان خواهان پوشش اختیاری

اعتراضات علیه حجاب اجباری که بعد از قتل مهسا (ژینا) امینی در بازداشتگاه گشت ارشاد، سراسر ایران را فراگرفت، با وجود سرکوب، به یک معضل برای حکومت تبدیل شده است. گشت ارشاد نمونه کوچکی از جنگ هر روز حاکمیت با زنان بوده و سرکوب هر روزه زنان در خیابان یعنی اعتراف به تداوم جنبش زن زندگی آزادی.

عمر آشور: چگونه حملات ایران به اسرائیل چشم انداز مناقشه خاورمیانه را بازتعریف کرد!

مقیاس و گستره نیروهای متحد ایران نیز برای اولین بار مشاهده می‌شد. متحدان غیردولتی ایران ‌توانستند حملات را به طور همزمان هماهنگ کنند، از موشک‌های بالستیک دوربرد و متوسط و موشک‌های کروز شلیک شده توسط حوثی‌ها در یمن تا موشک‌های ۱۲۲ میلی‌متری گراد که توسط حزب‌الله در جنوب لبنان پرتاب شد، تا موشکهای پرتاب شده توسط شبه‌نظامیان عراقی.

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

پس از چنین حمله‌ای، تصاویر بصری بد به نظر می‌رسند: اسرائیل به دیگران برای دفاع از خود نیاز دارد و در انتخاب نحوه عکس العمل نیز آزاد نیست. این حمله اگر صورت گیرد باعث می‌شود که حامی اسراییل، ایالات متحده، گزینه‌های سیاسی دیگری را انتخاب کند.

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی –
جمعه، ٣١ فروردین ١۴٠٣ (١٩ آپریل ٢٠٢۴ میلادی)،
ساعت: ٢١:٣٠ به‌وقت ایران (٢٠ به‌وقت اروپای مرکزی)

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

درک و دریافت و آموزش اقتصاد سرمایه داریِ جهان امروز׳ بدون شناخت لایه های پنهان یا کمتر شناخته شده نظام مالی و تجارت جهانی و گردانندگان و سوداگران آن و آشنایی با سویه ها و دگرگونی های شتابنده و یا گام به گام آن شدنی نیست و نیازمند واکاوی سنجشگرانه است׳ که در این بخش کوشش می شود تنها به گونه ای فشرده به آنها اشاره شود.

یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
پيام ها

از قطعنامۀ شورای امنیت سازمان ملل و برقراری آتش‌بس فوری و پایدار در غزّه حمایت می‌کنیم!

ما فداییان خلق ایران از نخستین روز آغاز جنگ ضمن محکوم کردن و غیرقابل توجیه خواندن عملیات مسلحانه و نظامی علیه مردم بی‌دفاع غیرنظامی، همراه و هم‌صدا با آزادی‌خواهان جهان خواهان آتش‌بس فوری و تأمین حقوق حقّهٔ مردم فلسطین شدیم. با این رویکرد ما مهار مقاومت آمریکا و تصویب قطعنامهٔ شورای امنیت را یک پیروزی بزرگ برای مردم بی‌گناه غزّه و فلسطین و تمامی آزادی‌خواهان جهان می‌دانیم.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

طرح نور، سرکوب شدید زنان خواهان پوشش اختیاری

عمر آشور: چگونه حملات ایران به اسرائیل چشم انداز مناقشه خاورمیانه را بازتعریف کرد!

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!