جمعه ۴ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۹:۳۳

جمعه ۴ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۹:۳۳

رویکردهای ممکنه جمهوری اسلامی به بحران سوریه: سه ره پیداست

... راه سوم البته مستلزم پرداخت هزینه ای داخلی توسط جمهوری اسلامی است؛ به این معنا که میدان تحرک نیروهای جنگ طلب در درون جمهوری اسلامی باید از آنان گرفته شود. اما متصور است که اگر چنین شود و جمهوری اسلامی بتواند سیاست فعال و مبتکرانه ای را در دفاع از صلح و برای تحقق راه حلی سیاسی برای بحران سوریه پیش برد، راه غلبه بر دشواریهای خود با جهان خارج را نیز خواهد گشود.

تصمیم امریکا به حمله به سوریه، با یا بدون هر همراه دیگری، تقریباً قطعی است. قید “تقریباً” هم بیشتر از سر یک احتیاط کلی است و محملی برای تلاش، و نه مبتنی بر ملاحظه ای تحلیلی، که حکایت از احتمال انصراف هیئت حاکمه امریکا از حمله به سوریه داشته باشد. اوباما اقدام به حمله را مشروط به تأئید کنگره امریکا کرده است و بعید می نماید که کنگره از آن سر باز زند.

سوریه یک انبار باروت است: تلاقی گاه منافع گوناگون و چندلایه. آکتورهای داخلی و منطقه ای و جهانی همگی در سوریه فعال اند. در هر لایه هم، پای آکتورهای ریز و درشت متعددی و نیز منافع متنوع و متضادی در میان است. در این مجموعه به دشواری بتوان آکتوری را یافت که منافع متجانسی را در سوریه تعقیب کند.

همین مختصر حاکی از درونمایه انفجاری مهیبی در اوضاع سوریه است. جنگ در سوریه قطعاً به سوریه محدود نخواهد ماند. نه لیبی و نه عراق، هیچ کدام تصویر آینده سوریه در صورت بروز جنگی در آنجا نخواهد بود. علیرغم ناتوانی روسیه برای مقابلۀ مستقیم با امریکا و ترجیح مطلق چین برای آن که حتی از جنگ غیرمستقیم با امریکا بپرهیزد و اقتصاد را میدان بسیار فراختری برای مانور خود یافته است، جنگی در سوریه، بسیار بعید است که به سوریه محدود بماند و دستکم ابعاد منطقه ای نیابد[۱]. حداقل کشیده شدن پای حزب الله لبنان به نفع سوریه، سپس کل لبنان (نه به نفع سوریه) به منجلاب جنگ و دست زدن سوریه به عمل انتقامی – ولو در حکم خودکشی، علیه متحدان امریکا در منطقه، قاعده خواهند بود و نه استثتا.

همین وضع بسیار حساس و خطرناک است که درست مانع از بروز جنگ نیز می شده است. باز به دلیل همین وضع است که ابعاد حمله امریکا به سوریه از هم اکنون تقریباً روشن اند: امریکا در صدد ورود به جنگ جدیدی در خاورمیانه و در سوریه نیست؛ حتی در صدد انجام یک نبرد هم نیست. اوباما تقلای بسیار نشان داده که حملۀ امریکا به سوریه را محدود، “شسته رفته” و از این دست معرفی کند. امریکا در صدد یک “بزن و دررو” علیه سوریه است؛ حمله ای اساساً موشکی، نه با هدف سرنگونی بشار اسد و ویرانگری بزرگ ابعاد زیرساختهای سوریه، بلکه متوجه برخی اهداف نظامی. با چهره مهیبی که اپوزیسیون مسلط بشار اسد از خود نشان داده است، “انتخاب” امریکا بر تداوم وضع فعلی و ممانعت از تغییر قطعی قوا به نفع یکی از طرفین قرار گرفته است.

اما همان “بزن و دررو” امریکا می تواند چاشنی درونمایه انفجاری مهیب موجود در سوریه باشد. اشتباه وخیم امریکا، در زنجیره اشتباهاتی که به وضع کنونی انجامیده اند، این است که هنوز بر امکان “مدیریت جنگ” بر طبق نقشه های خودش باور دارد. این که واکنش طرفهای مختلف ذینفع در سوریه، به شمول بخشهائی از مردم سوریه، نسبت به چنین حمله ای چه باشد بزرگترین ابهامی است که “مدیریت جنگ” از پیش بینی و مدیریت آن عاجز خواهد ماند.

گفتنی نیست که رویکرد جمهوری اسلامی به مسئله سوریه دارای اهمیت فوق العاده است. بسیار پیشتر از این، اما خاصه در مقطع کنونی، این نظر که “هدف امریکا سوریه نیست، بلکه ایران است” از جانب تحلیلگرانی ابراز شده است. این نظر، بیشتر از آن که مبتنی بر داده های سخت و اکید ناظر بر وضع مشخص لحظه باشد، حاصل دیدگاه ها و مواضع عمومی صاحبان آن نسبت به استراتژی امریکا در مورد خاورمیانه و ایران است؛ استراتژی ای که مدام شواهد اعتبار خود را بیشتر از دست می دهد. با این حال این نظر حاوی عنصری از حقیقت نیز هست و آن، پتانسیل سوریه است برای این که تا ایران نیز گسترش یابد. این مقدمتاً کیفیت عمل جمهوری اسلامی در قبال وضع است، و نه نقشۀ امریکا و غرب، که می تواند سوریه را تا ایران گسترش دهد. هستند البته حلقه هائی از قدرت در امریکا و غرب، در منطقه و در ایران نیز، که در صدد و سودای این گسترش اند.

در عمومی ترین دسته بندی، کیفیت عمل جمهوری اسلامی نسبت به بحران سوریه می تواند یکی از سه راه زیر باشد:

۱. سوریه را خط قرمز خود بداند و همراه با این کشور در صدد تلافی حملۀ [تقریباً قطعی] امریکا برآید. این که طریق تلافی، طریقی است که از زبان جزایری و جعفری بیان شده اند یا طریق دیگری، ابداً فاقد اهمیت است. این راه درست همان راه گسترش سوریه تا ایران است. طبعاً طریق تلافی می تواند بر میزان خصومت میان ایران و امریکا مؤثر افتد اما نمی تواند مانع از تشدید خصومت  باشد. قابل تصور است که با توجه به مناسبات استراتژیک جمهوری اسلامی و سوریه در طول ده ها سال و اهمیت بقای نظام کنونی سوریه برای جمهوری اسلامی، این راه از حمایت نیرومندی در درون هیئت حاکمه جمهوری اسلامی برخوردار باشد. واقعاً هم تاکنون این راه تنها از جانب حلقه هائی در درون جمهوری اسلامی تبلیغ می شده است.

۲. راه دوم پرهیز از هر ابتکار و اقدام علیه حملۀ امریکا و پا پس کشیدن از صحنۀ سوریه به طور کلی است. این راه یا با تشخیص خطر نهفته در وضع، و یا از سر مخالفت صرف با جمهوری اسلامی، و بنابراین مخالفت با ایفای هر نقشی، ولو احتمالاً مثبت، توسط آن ارائه می شود.

۳. راه سوم ایفای نقشی فعال و سازنده در نیل به راه حلی سیاسی و صلح آمیز برای سوریه است. واقعیت این است که جمهوری اسلامی یکی از آکتورهای سنگین در تعادلی است که می تواند در سوریه حاصل آید. چنین تعادلی یا پس از دوره ای از جنگ و بی ثباتی در منطقه حاصل خواهد شد[۲] و یا هم اکنون با مقابله علیه هر آن چه وضع را به سمت جنگ سوق می دهد. باور به امکان تعادلی در سوریه امروزی بدون توسل به جنگ ابداً ساده لوحانه نیست. با اتکا به مخالفتی که بسیاری از دولتها و ملتها، از جمله در انگلیس و امریکا، و نیز شخصیتها و سازمانهای بین المللی، از جمله دبیرکل سازمان ملل، و احزاب و سازمانهای صلحدوست با جنگ ابراز داشته اند، می توان به چنین تعادلی دست یافت. چنان که پیشتر اشاره شد، این را نیز نباید از نظر دور داشت که سرنگونی بشار اسد هدف لحظۀ کنونی امریکا نیست؛ نکته ای که احتمال دستیابی به تفاهمی ولو موقت و شکننده را تقویت می کند.

روشن است که اگر سیر رویدادها و تزلزل در اخذ ابتکارها، کار را به راه نخست بکشاند، آن گاه می توان رسالت روحانی را هم خاتمه یافته اعلام کرد. اهمیت حل و فصل مسائل میان ایران و کشورهای خارج، اعم از همسایه و منطقه و دیگران، برای حل مسئله پرونده اتمی جمهوری اسلامی و رفع تحریمها، نیاز به تأکید نیست.

راه دوم نه واقعی است و نه مبتکرانه. راه سوم البته مستلزم پرداخت هزینه ای داخلی توسط جمهوری اسلامی است؛ به این معنا که میدان تحرک نیروهای جنگ طلب در درون جمهوری اسلامی باید از آنان گرفته شود. اما متصور است که اگر چنین شود و جمهوری اسلامی بتواند سیاست فعال و مبتکرانه ای را در دفاع از صلح و برای تحقق راه حلی سیاسی برای بحران سوریه پیش برد، راه غلبه بر دشواریهای خود با جهان خارج را نیز خواهد گشود.

 

زیرنویس

 

[۱]  روشن است که منظور از “جنگی در سوریه” جنگ داخلی جاری در سوریه نیست.

[۲]  کاملاً بعید است که تعادل حاصله پس از جنگ مفروض، تعادلی به نفع جمهوری اسلامی باشد.

تاریخ انتشار : ۱۰ شهریور, ۱۳۹۲ ۱:۳۳ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

انتخابات! کدام انتخابات؟

با عنایت به این وضع و شرایط عملا موجود آنچه در ایران برگزار میشود فاقد حداقل شرایط برای شناخته شدن بعنوان یک انتخابات است. با تمام محدودیت ها و کنترل های نظام امنیتی و سیاسی انتخابی در کار نیست و دقیقا با استعاره از آقای خمینی « در این رژیم آزادی های فردی پایمال و انتخابات واقعی و مطبوعات و احزاب از میان برده شده اند.

مطالعه »
یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
آخرین مطالب

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

ما در انتخابات غیر واقعی شرکت نمی کنیم

در جمهوری اسلامی، یک شورای انتصابی حکومتی تحت نام «شورای نگهبان» لیست کاندیدا هایی از حواریون و عوامل مطیع و وابسته به حکومت را در مقابل مردم قرار می دهد و از آنان می خواهد که فقط به این افراد گزینش شده حکومتی رای بدهند. آیا به این صحنه سازی مضحک و پر فریب می توان «انتخابات» نام نهاد؟

زبان مادری؛ بخشی از آزادی بیان

کانون نویسندگان ایران ضمن گرامی‌داشت این روز، همان‌گونه که در بند سوم منشور خود آورده است: «رشد و شکوفایی زبان‌های متنوع کشور را از ارکان اعتلای فرهنگی و پیوند و تفاهم مردم ایران می‌داند…» و خواهان آزادی زبان‌های مادری در ظرفیت و ابعاد گوناگون آن‌ها به‌ویژه در «عرصه‌ی چاپ و نشر و پخش آثار» است. هم‌چنین خواستار رهایی تمام کنشگران عرصه‌ی زبان مادری از زندان و تبعید و دیگر آزارها و فشارهاست.

سرمایه داری و دموکراسی

۴۰ سال سرمایه داری نئولیبرالیستی׳ و اندیشه‌های ضد دموکراتیکِ آن جوامع را در یک بحران ژرف و جدی سیاسی ـ اقتصادی فرو برده’ و دموکراسی را با خطرات و تهدید های جدی مواجه کرده است. روشن است که دموکراسی نیازمند شرایط مساعد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است. لازمه پدید آمدن این شرایط تنها در گرو مبارزات بی امان دموکراتیک احزاب و شخصیت های مترقی، سندیکاهای کارگری و جوامع مدنی می باشد.

رفیق سید فاخر شجری از میان ما رفت

رفیق سید فاخر شجری کادر مبارز و برجسته جنبش کارگری ایران و از یاران دیرین فدایی از میان ما رفت و خانواده، نزدیکان و رفقایش را به سوگ خود نشاند. پیش از هر سخنی، فقدان این یار وفادار زحمت‌کشان را به خانواده و بازماندگان او تسلیت می‌گوییم و یاد عزیزش را گرامی می‌داریم.

یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
پيام ها

باید یکی شویم و قلب‌مان را سرود و پرچم‌مان سازیم تا بهاران خجسته به ارمغان به میهن‌مان فراز آید!

کرامت و خسرو دو جوان روشنفکر انسان‌دوست چپ بودند و غم مردم فقرزدهٔ میهن و جهان به دل داشتند. آنان شیفتۀ جنبش فداییان خلق بودند. خسرو گلسرخی در وصیت‌نامه‌اش می‌نویسد: «من یک فدایی خلق ایران هستم و شناسنامه من جز  عشق به مردم چیز دیگری نیست … شما آقایان فاشیست‌ها که فرزندان خلق ایران را بدون هیج مدرکی به قتل‌گاه میفرستید، ایمان داشته باشید که خلق محروم ایران، انتقام خون فرزندان خود را خواهد گرفت». تاثیر ایستادگی جانانه آنان در برابر نظام حاکم و پشتیبانان جهانی آن موجی از شور و ایمان در جنبش فداییان پدید آورد

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

ما در انتخابات غیر واقعی شرکت نمی کنیم

زبان مادری؛ بخشی از آزادی بیان

سرمایه داری و دموکراسی

رفیق سید فاخر شجری از میان ما رفت

انتخابات! کدام انتخابات؟