سرمایه‌داری، تاریخ ما را هم می فروشد.

نوشته: John Livesey
تاریخ متعلق به همه ماست. اما اگر دولت‌ها به کاهش بودجه موزه‌ها ادامه دهند، آثار باستانی به طور فزاینده‌ای فقط در نمایشگاه‌های لوکس دیده می‌شوند یا در خانه‌های شخصی ناپدید می‌شوند.

بارون لندن Barron London یک فروشگاه عتیقه‌جات و جواهرات در میفر، یکی از مرفه‌ترین محله‌های لندن، است. در نگاه اول، نمای مغازه معمولی به نظر می‌رسد. کسانی که از آنجا عبور می‌کنند ممکن است متوجه هیچ چیز غیرعادی نشوند. اما در پشت این نمای بی‌تکلف، یک نمایشگاه خصوصی با مجموعه‌ای چشمگیر از جواهرات، عتیقه‌جات و مصنوعات گرانبها قرار دارد که بسیاری از آنها قدمتی چندین هزار ساله دارند.

بارون تنها یکی از نمایندگی‌های متعدد لندن است که به بازار پررونق عتیقه‌جات نادر خدمات ارائه می‌دهد. ماه گذشته، این گالری برای مدت کوتاهی در کانون توجه قرار گرفت، زمانی که یک جفت گوشواره باستانی ایرانی را برای حضور زندایا، بازیگر، در مراسم افتتاحیه فیلم *ادیسه* کریستوفر نولان در لندن به او قرض داد.

طبق توضیحات رسمی این شرکت، این گوشواره‌ها در سال ۱۹۴۶ در نزدیکی قلعه زیویه در شمال غربی ایران کشف شدند و گمان می‌رود قدمت آنها به حدود ۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بازگردد. با توجه به این منشأ غیر  معمول، چندین مورخ از تصمیم زندایا برای پوشیدن این قطعات گرانبها روی فرش قرمز انتقاد کردند. بسیاری نیز به این طنز خاص اشاره کرده‌اند که یک بازیگر زن آمریکایی آثار باستانی از تمدنی را به تن دارد که رئیس جمهور کشورش اعلام کرده است که می‌خواهد آن را به عصر حجر بازگرداند.

البته، تجاری‌سازی آثار تاریخی چیز جدیدی نیست؛ و زندیا تنها “متهم” در این زمینه نیست. روی همان فرش قرمز در لندن، آن هاتاوی، همبازی او، ساعتی با روکش الماس ساخته شده از یک سکه رومی باستان به دست داشت. چهار ماه قبل، مارگو رابی در مراسم افتتاحیه فیلم “بلندی‌های بادگیر” با گردنبند الماس کارتیه عکس گرفته شد. این گردنبند سنگی به شکل قلب داشت که متعلق به جهانگیر، چهارمین امپراتور مغول، در قرن هفدهم بود.

حتی در خارج از هالیوود، آثار تاریخی به عنوان کالاهای لوکس مورد استفاده مجدد قرار می‌گیرند. در فاصله کمی از بارون لندن، گالری‌ هایی مانند چارلز اد و باراکات مرتباً قطعات پارچه، حکاکی‌ها، مجسمه‌ها و نقش برجسته‌های معماری را به عنوان اشیاء هنری تزئینی به مشتریان فوق ثروتمندی که به دنبال ساخت مجموعه‌ های خصوصی خود هستند، خرید و فروش می‌کنند. اشیایی که در حال حاضر به صورت آنلاین تبلیغ می‌شوند شامل یک ماسک مومیایی مصری مربوط به سال ۶۶۴ پیش از میلاد، یک بت مربوط به عصر برنز که احتمالاً قدمت آن به ۲۱۰۰ پیش از میلاد برمی‌گردد و یک لوح خط میخی ترجمه نشده مربوط به سال ۲۰۲۷ پیش از میلاد است.

گالری‌های خصوصی برای توجیه حذف چنین آثار باستانی از بافت فرهنگی‌شان، اغلب از زبان حسن تعبیر استفاده می‌کنند: مجسمه‌های باستانی ایرانی یا جواهرات گرانبهای هندی از مردم گرفته نمی‌شوند، بلکه به دستان امن افرادی که ظاهراً بهترین تجهیزات را برای مراقبت از آنها دارند، “منتقل” می‌شوند. این یک استراتژی دفاعی هوشمندانه است، اما این واقعیت را تغییر نمی‌ دهد که این “انتقال” اشیاء معمولاً منجر به ناپدید شدن آنها در آپارتمان‌های لوکس می‌شود، جایی که دیگر نمی‌توان آنها را به درستی تحقیق، مراقبت یا توسط شهروند کنجکاو معمولی مشاهده کرد. آیا واقعاً بهتر است که اشیاء ارزشمند در کنار نسخه‌های قدیمی مجله نیویورکر روی میزهای قهوه‌خوری افراد بسیار ثروتمند قرار گیرند تا اینکه در مؤسسات و موزه‌های دولتی نگهداری شوند؟

به لطف بازار پررونق عتیقه‌جات (که عمدتاً توسط نسل جوان خریداران تغذیه می‌شود)، توزیع غیردموکراتیک آثار باستانی به نفع ثروتمندان در سال‌های اخیر به طور قابل توجهی تشدید شده است. افزایش قیمت‌های خرید، رقابتی ماندن موزه‌های دولتی را تقریباً غیرممکن می‌کند – به ویژه از آنجایی که چنین مؤسساتی بارها تحت تأثیر کاهش بودجه قرار می‌گیرند. در نتیجه، اشیاء با اهمیت علمی و تاریخی بیشتر و بیشتر از مجموعه‌داران خصوصی و در نتیجه از دسترس عموم خارج می‌شوند.

شاید آشکارترین نمونه این روند، فروش «گاس» باشد. این نامی است که به اسکلت تیرانوسوروس رکس که در سال ۲۰۲۱ در داکوتای جنوبی کشف شد، داده شده است. گاس بزرگترین و سالم‌ترین اسکلت تیرانوسوروس است که تاکنون کشف شده و قبل از اینکه در حراجی ساتبیز در نیویورک به قیمت ۵۰.۱ میلیون دلار فروخته شود، موضوع مطالعات دیرینه‌شناسی متعددی بوده است. پس از این فروش، گاس دیگر بخشی از یک مجموعه موزه‌ای شناخته شده نخواهد بود و در نتیجه، محققان دیگر به اسکلت او دسترسی نخواهند داشت. این امر مانع از اکتشافات علمی ارزشمند جدید خواهد شد. بقایای دایناسورها فقط در صورتی برای عموم قابل دسترسی خواهند بود که به یک موسسه عمومی قرض داده شوند – فرآیندی که به هیچ وجه قطعی نیست و مملو از پویایی‌های سیاسی خاص خود است.

در سرمایه‌داری، تاریخ، مانند هر چیز دیگری، برای فروش است.در سرمایه‌داری، تاریخ، مانند هر چیز دیگری، برای فروش است. بدون مقررات مناسب، روندهای فعلی ما را تهدید می‌کنند که به قرن هجدهم برگردیم، زمانی که چنین اشیایی فقط در مجموعه‌های خصوصی ثروتمندان قابل مشاهده بودند. موزه‌های ملی در ابتدا در واکنش به این سیستم غیردموکراتیک تأسیس شدند. آنها از این ایده رادیکال حمایت می‌کردند که میراث فرهنگی ما دارایی مشترک همه مردم است. با این حال، امروزه ما به سمت درک بازارمحور از آنچه که واقعاً اشیاء تاریخی را ارزشمند می‌کند، حرکت می‌کنیم.در طول پانزده سال گذشته، موزه‌ها در سراسر اروپا و آمریکا با انتقادات شدیدی روبرو شده‌اند. بسیاری از محققان مترقی تلاش کرده‌اند تا درگیری این نهادها با استثمار استعماری و نحوه بازتولید این امر از طریق روایت‌های منفی درباره تمدن‌های غیرغربی را برجسته کنند. اینها بدون شک انتقادات معتبری هستند. با این حال، جنجال‌های پیرامون گوشواره‌های زیویه یا دایناسور٬ CIS ٬ جایگزین بسیار بدتری را آشکار می‌کند: بازار فعلی آثار باستانی، اشیاء تاریخی را به کالاهایی تبدیل می‌کند که می‌توانند به دلخواه افراد به نمایش گذاشته شوند. این یک شکل منحصر به فرد از استثمار است و اگر اجازه داده شود بدون کنترل ادامه یابد، در نهایت مردم را از تاریخ خود بیگانه خواهد کرد. در این دنیای جدید، دیگر هیچ بحثی در مورد صاحبان قانونی آثار تاریخی وجود نخواهد داشت، تنها قانون بی‌رحم بازار پابرجا خواهد ماند. سپس، بالاترین پیشنهاد دهنده می‌تواند تاریخ مشترک ما را بخرد.

زندایا Zendaya بازیگر، تهیه‌کننده، خواننده و رقصنده آمریکایی است. او بیشتر به خاطر نقش‌هایش در نقش راکل «راکی» بلو در سریال دیزنی «Shake It Up» و در نقش جاسوس کی.سی. کوپر در سریال «K.C. Undercover» شناخته می‌شود.

اسکلت تیرانوسوروس رکس Tyrannosaurus-Rex-Skelett

جان لیوسی John Livesey دانشجوی دکترا در دانشگاه کالج لندن است و بر آثار جیمز بالدوین James Baldwin تمرکز دارد. نوشته‌های او در نشریاتی از جمله گاردین Guardian، لیتل وایت لیتل لیوزLittle White Lies  و آکسفورد ریویو آو بوکز  Oxford Review of Books منتشر شده است.

ترجمه ازانگلیسی به آلمانی: تیم اشتاینز Tim Steins