دوشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۱۰:۴۱

دوشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۱۰:۴۱

فلسفه و دین ، آتن و اورشلیم

اندیشه غرب و متفکران یهودی اش

دراینجا بطورمختصر- به زندگی وآثار یک فیلسوف روس و یک جامعه شناس مجارستانی اشاره میشود. هردو یهودی تباربودند. یکی بعد از "کودتای" لنین درسال 1918 به فرانسه گریخت و دیگری بعداز بقدرت رسیدن فاشیسم،به آمریکا پناه برد

آخرین اثر لیف شستوف،فیلسوف مهاجرروس ، ” آتن و اورشلیم ” نام داشت. گرچه او درجنگ جهانی اول تنها پسرش رااز دست داده بود ولی به سبب فضای یهودی ستیزی بعدازانقلاب اکتبر،مجبور به فرارگردید. امروزه اورا یکی از رادیکال ترین شکاکان تاریخ فلسفه غرب میدانند. او میگفت که آتن نقطه مرکزی یک فلسفه عقلگرایانه و اورشلیم پایتخت دو دین یهود و مسیحیت بوده ولی سرانجام مسیحیت به این نتیجه رسید که آتن هیچگاه با اورشلیم تفاهم نخواهد کرد.

در این رابطه مارتین لوتر قبلا گفته بود که عقل بزرگترین مانع ایمان و عقیده است چون آن الهیات و روحانیت را مقوله هایی آبزورد میداند ، و خدا درآنجاست که آزادی باشد و نه قوانین بشری. از دیگر وقایع زندگی تلخ لیف شستوف این بود که در سن ۱۲ سالگی از طرف آنارشیستها بخاطر باج گیری ازپدر ثروتمندش ربوده شد ولی تزارروس مانع هرگونه معامله میان خانواده او وآدم ربایان گردید،گرچه سرانجام اورابعداز۶ماه آزاد نمودند ولی تاثیر کابوس این حادثه برای همیشه روی روان کودکانه شستوف بجای ماند .

مورخین فرهنگ مدعی هستند که فلسفه غرب درقرن ۱۹ درادامه مبارزه دین وعقل ، به نفع عقل خاتمه یافت. نیکولای بوبنف مینویسد که خصوصیات مهم فلسفه روسی – اخلاق گرایی، عرفان دینی ، و انسانشناسی بود که به فلسفه تاریخ ختم گردید. درمقابل این صفات، علاقه فیلسوفان روسی به منطق و تئوری شناخت ؛ صرفنظر از گروه مارکسیستها، ناچیزبود. یعنی فلسفه روس را میتوان نوعی هستی شناسی عقل گریزانه نامید. غالب فیلسوفان روس پیش از انقلاب ، غیرسیستماتیک بودند چون آنان در برابر هرسیستم فلسفی، مظنون و شکاک بودند. درنظرآنان سیستم یک لباس اجباری برای عقل و زنجیری برای شکوفایی تفکر آزاد است، به این دلیل بوبنف حق دارد اگر شستوف رایک فیلسوف مذهبی بداند. شستوف مشتاقانه در جستجوی شناخت خدا بود، او به عقیده و وحی بیشتر بها می داد تا به دانش و شناخت. شستوف درتمام طول عمر خود مبارزه ای تلخ علیه به اصطلاح “حقایق ابدی عقل” درفلسفه نظری را نمایندگی نمود.

وی میگفت که باید فلسفه قلب را بجای فلسفه عقل نشاند چون عادت به منطقی فکرکردن موجب مرگ خیالپردازی و خلاقیت میشود، وعقیده و ایمان ، ورای شناخت و عقل قراردارند و برای رسیدن به حقیقت یکراه وجوددارد چون راه منطق به آبزورد میرسد ، و منطق موجب سرگشتگی میگردد. داستان آدم و حوا درکتب مقدس نشان داد که آنهایی که میوه درخت شناخت را مزه کردند،مسموم و تنبیه شدند و به زندگی در این جهان محکوم گردیدند! یعنی آنان باید گوش به دستور ممنوعیت می دادند که خدا برایشان در بهشت تعیین کرده بود و کنجکاوی برای شناخت نمی نمودند. شستوف میگفت که انسان میتواند ازاجبارهای عقل و حقایق ابدی آن باکمک عقیده آزاد گردد. به شستوف ، عارف و فیلسوف دین ، لقب فیلسوف زیرزمینی نیزداده بودند چون او ازجمله ماجراجویان تاریخ فلسفه بشمارمی آید.

شستوف درسال ۱۸۶۶ درشهرکیف در روسیه آنزمان بدنیا آمد ودرسال ۱۹۳۸ درسن ۷۲ سالگی در پاریس درگذشت. نام حقیقی او اسحاق شوارتسمان است و پدرش یک تاجر ثروتمند بود. اودردانشگاه ریاضیات وحقوق خوانده بود. بعدها دختر وی یعنی ناتالی بارانف یک کتاب بیوگرافی مشهوردرباره پدرش با عنوان “انسان درتاریکی شبستان” نوشت. شستوف همچون نیچه استعداد عجیب موسیقی خود را وارد سبک زیبای ادبی اش نمود. او طی مقالاتی ادعا نمود که ناتوانی جنسی نیچه و کایرکگارد موجب شد که آنان بسوی فلسفه بروند و اگر آنزمان درمان میشدند ، فلسفه از دستشان خلاص میشد!

ازجمله دیگر آثار شستوف – روی ترازوی ایوب، درباره منابع حقایق ابدی، کوشش برای یک فلسفه مذهبی، تئوریهای فیلسوفان مشهورغرب، و اثری درباره شکسپیر؛ معلم واقعی فلسفی اش می باشند. نخستین اثر او “نیچه وتولستوی” نشان ازجدایی او از ایده آلیسم و سمتگیری بسوی اخلاق است . اودرکتاب “تئوریهای فیلسوفان مشهورغرب” مانند پارمیندس،افلاتون،ارسطو،دکارت، اسپینوزا، لایبنیس، و کانت به انتقاد از حاکمیت عقلگرایی درتاریخ اندیشه پرداخت. او میکوشد تاثابت کند فیلسوفان بزرگ که درشکار صید دانش بودند، گرانترین هدیه خالق یعنی آزادی راازدست دادند.

گرچه شستوف خود زیر تاثیر نظرات – پاسکال، داستایوسکی، کایرگکارد، و نیچه بود ولی وی روی ادیبان و فیلسوفانی جوان مانند – پاسترناک، کامو، یعقوب تاوبه، جرج باتالی، و ام سیوران اثر گذاشت. کامو ، او و کایرگکارد را پیشگام ترین و موثزترین نماینده اگزیستنسیالیسم مدرن میدانست . شستوف گرچه از نظر فلسفی قطب مخالف نظرات هوسرل بود ولی با او یک دوستی عمیق داشت. از جمله دیگر طرف بحث های فلسفی او آشنایانی مانند آندره ژید، اینشتین،مارتین بوبر، هایدگر و مارینا سوتایوا، بودند.

تاریخ فلسفه نشان میدهد که آنانی که در جستجوی حقیقت صوری بودند، به شکاراحکام جزمی نهایی رسیدند. اوکه ضدفیلسوف است مینویسد که میانه روی فلسفی به عقلگرایی میرسد که ارسطو درآن حاکم بود، نه برای مناطق حاشیه ای یا فلسفه ماجراجویانه ضروری . اودرپایان مدعی شد که انسان واقعی چیزی نمیداند چون عقل درباره رازهای زندگی به انسان چیزی را نمی تواند بگوید .

کارل مانهایم ، جامعه شناس مجار،یهودی تبار،پایه گذار “جامعه شناسی دانش” است. او را یکی از تئوریسین های مهم علوم اجتماعی میدانند. وی یکی از مبارزان ضدفاشیسم از موضع لیبرالی بود. با وجود فاصله گیری اوازسیاست مارکسیستی، مخالفانش اورا متهم به تبلیغ ماتریالیسم تاریخی نمودند ، گرچه چپها نیز اورا متهم به خیانت به مارکسیسم نمودند. وی میگفت که برای جامعه باید برنامه ریزی نمود. او در اثر مشهئرش یعنی در کتاب ” ایدئولوژی و اتوپی ” خواهان آزادی و دمکراسی برنامه ریزی شده بود.

مانهایم مینویسد که ایدئولوژیها، ساختارهای شناختی هستند و هر ایدئولوژی به گونه ای – ناقص، محدود، یکطرفه، جانبدارانه، و چکنویس است. مانهایم را بر اساس کتاب ” ایدئولوژی و اتوپی ” اش یکی از کلاسیکهای رشته جامعه شناسی میدانند. او سهم مهمی در بحث عینی گرایی در علوم اجتماعی داشت .

کارل مانهایم بین ساهای ۱۹۴۷-۱۸۹۳ زندگی نمود . وی دردانشگاه به تحصیل فلسفه و جامعه شناسی پرداخت. او شاگرد ماکس وبر و همکار جرج لوکاچ بود . وی درسال ۱۹۳۳ با بقدرت رسیدن فاشیسم، به سبب یهودی بودن، دست به مهاجرت زد. او باعث شد که رشته “جامعه شناسی دانش” دردانشگا ه های غرب گسترش یابد. آثار او سالها مورد بحث جامعه شناسان جوانی مانند فوکو،باختین، ریچارد رورتی، و پیره بوردی بودند.

مانهایم غیر از لوکاچ و اسکار جاژی، تحت تاثیر آثار متفکرانی مانند مارکس، زیمل، دیلتی، شلر،و ماکس وبر، نیز بود. او موضوع دکترایش را درباره ” تجزیه و تحلیل ساختارهای تئوری شناخت ” نوشت. از جمله دیگر آثار او – وظایف کنونی جامعه شناسی، انسان وجامعه در عصر بازسازی، تشخیص بیماری عصر ما، ساختارهای تفکر سنتی، و یک واژه نامه جامعه شناسی، هستند.

ازجمله تحقیقات او- رنسانس فرهنگ با کمک نظرات داستایوسکی، تحقیق درباره شناخت و دانش انسان با ساختارهای اجتماعی و پروسه هایش، میباشند. در غرب در نیمه دوم قرن گذشته،مارکسیست های نو، از جمله آدرنو، هورکهایمر، و مارکوزه، به مخالت با نظرات او پرداختند

——————————————–

Leo Schestow 1866- 1938

Karl Mannheim 1893- 1947

تاریخ انتشار : ۳۰ آبان, ۱۳۸۸ ۱۰:۳۱ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

روز جهانی کارگر بر کارگران، زحمت‌کشان و پیکارگران راه سوسیالیسم خجسته و پیروز!

تدوام و استمرار مبارزۀ شما تکیه‌گاه و نقطه امید نیروهای چپ و عدالت‌خواه و دیگر نیروهای آزادی‌خواه برابری‌طلب ایران و جهان برای ساختن ایران و جهانی بهتر است؛ جهانی که در آن هیچ انسانی اسیر ولع سیری‌ناپذیر سرمایه و شرایط تحمیلی غول‌های بازار سرمایه نباشد، جهانی که  نظام غارتگر اقتصادی و اجتماعی و حاکمان مستبد دیگر قادر نباشند برای کسب سود و قدرت زندگی انسان‌ها را در جنگ و خونریزی بیهوده تباه کنند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

انتخابات ۸ درصدی!

اخباردور دوم انتخابات مجلس: روز جمعه ۲۱ اردیبهشت سال جاری, نتیجه انتخابات دور دوم مجلس در تهران اعلام گردید نماینده اول کلان شهر تهران با کسب ۲۶۹/۴۳  رای از حدود ۸ میلیون نفر واجدین شرایط رای دادن, یعنی با رای فقط ۲ درصد از مردم تهران به مجلس راه یافت. البته با احتساب ۵ درصد آرا باطله, مشارکت مردم تهران کمتر از  ۳ درصد بوده است.

مطالعه »
آخرین مطالب

چگونه زندانیان سیاسی ایران به سوی خودکشی سوق داده می شوند؟

خانواده اندام از ترس دستگیری از بردن دخترشان به بیمارستان یا مراکز درمانی برای برداشتن گلوله ها اجتناب کردند. مادر دالیا تمام ۲۵ ساچمه را از بدن دخترش در خانه خارج کرد. خانواده اندام از ترس دستگیری دختر نوجوان خود، او را به خانه یکی از بستگان نزدیک خود منتقل کردند. بعد از حدود دو هفته که وضعیت جسمانی او بهتر شد، به خانه خودشان بازگشتند.

برتری طلبی برهنه هندو!

این زشت ترین انتخابات از زمان استقلال بوده است. برتری طلبی آشکار هندو حزب حاکم بهاراتیا جاناتا (بی جی پی) ۱۷۰ میلیون شهروند مسلمان هند را علنا تحریم و از حق رای محروم کرده است. حزب در قدرت سال‌های اخیر را صرف سرکوب رسانه‌های منتقد و اپوزیسیون سیاسی کرده است تا یک پروژه اساساً ضد دموکراتیک و تبعیض گرایانه را پیش ببرد.

گرگهایِ وال استریت رژیم…

حالا شما تصور کنید جوان ۳۲ ساله که ۳بار زندان رفته و از همان زندان معامله کوکائین و مواد مخدر در بیرون از زندان را سازماندهی میکند و از همان زندان قمارخانه را اداره میکند با چه کسانی در ارتباط است.!!؟

زخم…

زخمی که بر تن می نشیند/ زخمی که روح را به صُلابه می کشد/ از هر جایِ بدن که خون فوران کند/ زخم است/ زخم یک دست/ زخم یک پا/ زخم نشسته بر قلب کودکی در غزه…

خطر اعدام قریب الوقوع آروین قهرمانی، شهروند یهودی در کرمانشاه!

یک منبع مطلع درخصوص وضعیت این زندانی به سازمان حقوق بشر ایران گفت: آروین قهرمانی دو سال پیش به اتهام قتل امیر شکری در یک دعوای گروهی بازداشت و به قصاص نفس محکوم شد. اکنون تا روز دوشنبه به خانواده وقت داده‌اند و اگر نتوانند رضایت بگیرند، حکم وی اجرا خواهد شد.

یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
بیانیه ها

روز جهانی کارگر بر کارگران، زحمت‌کشان و پیکارگران راه سوسیالیسم خجسته و پیروز!

تدوام و استمرار مبارزۀ شما تکیه‌گاه و نقطه امید نیروهای چپ و عدالت‌خواه و دیگر نیروهای آزادی‌خواه برابری‌طلب ایران و جهان برای ساختن ایران و جهانی بهتر است؛ جهانی که در آن هیچ انسانی اسیر ولع سیری‌ناپذیر سرمایه و شرایط تحمیلی غول‌های بازار سرمایه نباشد، جهانی که  نظام غارتگر اقتصادی و اجتماعی و حاکمان مستبد دیگر قادر نباشند برای کسب سود و قدرت زندگی انسان‌ها را در جنگ و خونریزی بیهوده تباه کنند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

روز جهانی کارگر بر کارگران، زحمت‌کشان و پیکارگران راه سوسیالیسم خجسته و پیروز!

تدوام و استمرار مبارزۀ شما تکیه‌گاه و نقطه امید نیروهای چپ و عدالت‌خواه و دیگر نیروهای آزادی‌خواه برابری‌طلب ایران و جهان برای ساختن ایران و جهانی بهتر است؛ جهانی که در آن هیچ انسانی اسیر ولع سیری‌ناپذیر سرمایه و شرایط تحمیلی غول‌های بازار سرمایه نباشد، جهانی که  نظام غارتگر اقتصادی و اجتماعی و حاکمان مستبد دیگر قادر نباشند برای کسب سود و قدرت زندگی انسان‌ها را در جنگ و خونریزی بیهوده تباه کنند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

چگونه زندانیان سیاسی ایران به سوی خودکشی سوق داده می شوند؟

برتری طلبی برهنه هندو!

گرگهایِ وال استریت رژیم…

خطر اعدام قریب الوقوع آروین قهرمانی، شهروند یهودی در کرمانشاه!

آنچه در هفته ۲۲ تا ۲۹ اردیبهشت گذشت…