دوشنبه ۱۰ مهر ۱۴۰۲ - ۲۳:۵۲

كار، ارگان سازمان فداييان خلق ايران (اكثريت)

دوشنبه ۱۰ مهر ۱۴۰۲ - ۲۳:۵۲

مبارزه با کار کودک از راه قرار داد های بین المللی و آموزش

۸۵درصد از کودکان کار در ایران اتباع خارجی و مهاجرند. این کودکان از لحاظ قانونی غیرمجاز محسوب می‌شوند. اوراق هویتی ندارند، برخوردار از بیمه‌های اجتماعی نیستند و سازمان بهزیستی نمی‌تواند به تحصیل آنان کمک کند

۲۲ خرداد روز جهانی مبارزه با کار کودک است. این روز از طرف سازمان ملل به حمایت از جنبش جهانی و رو به رشد مبارزه با کار کودک اختصاص داده شده. سازمان ملل تمرکز برنامه‌های امسال را عدالت اجتماعی برای همۀ شهروندان و پایان دادن به کار کودکان اعلام کرده است.(۱)

اعلامیۀ حقوق کودک که در سال ۱۳۳۸ در اجلاس عمومی سازمان ملل به تصویب همۀ نمایندگان کشورهای حاضر، از جمله نمایندۀ ایران رسید، حقوق کودکان برای برخورداری از حمایت، آموزش، بهداشت، داشتن سر پناه و تغذیه خوب را بیش از ۶۰ سال پیش تعیین و تعریف کرد.(۲)  بر اساس باورهایی که منجر به تدوین این اعلامیه شدند، هر جامعه‌ای موظف به گسترش فرصت‌های زندگی برای کودکانش است. واقعیت، ولی، چیز دیگری است. در سراسر جهان، میلیون‌ها کودک به دلایل مختلف، از جمله درجۀ توانمندی جسمی، جنسیت، ملیت، و طبقۀ اجتماعی-اقتصادی که در آن متولد شده‌اند، از امکانات لازم برای رشد و شکوفایی و برخورداری از یک زندگی سالم و امن محروم هستند.

سازمان جهانی کار(۳) کار کودک (کودک کار)(۴) را نوعی از کار که «کودکان را از دوران کودکی، توانایی و منزلت آن‌ها محروم می‌کند و برای رشد جسمی و ذهنی آنان مضر است» تعریف می‌کند. این‌ها نوعی از کارند که «از نظر روحی، جسمی، اجتماعی یا اخلاقی برای کودکان خطرناک و مضر» هستند، «با محروم کردن آنان از فرصت حضور در مدرسه، در تحصیل آن‌ها تداخل ایجاد می شود» و یا کودکان را وامی‌دارد «حضور در مدرسه را با کار بسیار طولانی و سنگین ترکیب کنند.»(۵) در ایران مقولۀ «کودکان کار» به طور رسمی شناخته و تصدیق شده و سازمان بهزیستی کشور به «عنوان بزرگ‌ترین سازمان اجتماعی» مسئول رسیدگی به امور کودکان کار است و در کنار تعدادی از مؤسسات خیریه و آموزشی غیردولتی در رابطه با این موضوع کار میدانی، تحقیق و کمک‌رسانی (توانمندسازی) می‌کنند.

آمار منتشر شده توسط یونیسف نشان می‌دهد که در سطح جهانی امروزه ۱۶۰ میلیون کودک به کار مشغول‌اند. این تعداد برابر با یکی از هر ده کودک در سطح جهانی است. آفریقا بالاترین درصد کودکان کار را دارد. یک‌پنجم کودکان آفریقایی که معادل ۷۲ میلیون نفرند، کار می‌کنند. آسیا و اقیانوسیه در این مورد رتبۀ دوم را دارند. ۷درصد از کودکان این مناطق که معادل ۶۲ میلیون نفرند به کار مشغولند. در سطح جهانی از هر ده کودک کار ۹ نفر از آنان در آفریقا و آسیا و اقیانوسیه زندگی می‌کنند. سایر کودکان کار در قارۀ آمریکا (۱۱میلیون)، اروپا و آسیای مرکزی (۶میلیون) و کشورهای عربی (۱ میلیون) زندگی می‌کنند. (۱)

کشورهای کم‌درآمد، بالاترین درصد سهم جهانی را از کودکان کار دارند، ولی تعداد کودکان کار در کشورهای دارای درآمد متوسط بیشتر است. آخرین آمار موجود نشان می‌دهد که ۸۴ میلیون نفر از کودکان کار که ۵۶درصد از کودکان کار در سطح جهانی را تشکیل می‌دهند، در کشورهایی که درآمد متوسط دارند زندگی می‌کنند. ۲میلیون نفر نیز در کشورهایی با درآمد بالا ساکن‌اند.(۱) این آمار نشان می‌دهد که گسترش مقولۀ کودکان کار در یک منطقه علاوه بر فشارهای اقتصادی و تصمیم‌گیری‌های سیاسی و مدیریتی کلان، به ملاحظات فرهنگی، هنجارهای اجتماعی و قوانین جاری در کشورها نیز وابسته است.

بنا بر آمارهای سازمان بهزیستی کشور در ایران ۱۴هزار کودک کار و خیابانی، وجود دارند.(۶) ولی بنا به گفتۀ ناهید تاج‌الدین، نمایندۀ مجلس «برخی کارشناسان مسائل اقتصاد شهری آمار کودکان کار ایران را بین سه تا هفت میلیون عنوان می‌کنند» و  این رقم برای تهران ۲۰هزار نفر تخمین زده شده است(۷). محمدرضا حیدرهایی سرپرست دفتر امور آسیب ‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در مصاحبه‌ای با نشریۀ «همشهری» در آبان ۱۴۰۱ می‌گوید ۸۵درصد از کودکان کار در ایران اتباع خارجی و مهاجرند. این کودکان از لحاظ قانونی غیرمجاز محسوب می‌شوند. اوراق هویتی ندارند، برخوردار از بیمه‌های اجتماعی نیستند و سازمان بهزیستی نمی‌تواند به تحصیل آنان کمک کند.(۶) بنا بر اظهارات آقای حیدرهایی سازمان بهزیستی با ۶۲ مراکز آموزشی به شکلی محدود به حمایت از  کودک کار و خانواده‌شان رسیدگی می‌کند. در ایران کار کردن کودکان زیر ۶ سال جرم محسوب می‌شود و سازمان بهزیستی موظف است این‌گونه از کودکان کار را به مراکز حمایت از کودکان مراجعه دهد.

بنا بر اطلاعات منتشر شده توسط سازمان ملل(۱) در بیست سال اخیر سازمان‌های جهانی و محلی پیشرفت‌هایی مداوم در جهت کاهش کار کودکان داشتند. اما در چند سال اخیر، فقر ناشی از جنگ‌‌های خانمان برانداز، بحران‌های مالی زادۀ سیاست‌های نئولیبرالیستی و آسیب‌های اجتماعی ناشی از بیماری همه ‌گیر کووید۱۹ خیل عظیمی از بشریت را در فقر فرو برد و میلیون‌ها کودک کار را بار دیگر مجبور به کار کرد.

تار نمای روز جهانی مبارزه با کار کودک سازمان ملل در رابطه با اهداف برنامه‌های دوازده ژوئن امسال میگوید «تجربۀ ما در سه دهۀ گذشته نشان داده که معضل بهره‌کشی از کار کودک را می‌توان از طریق رسیدگی به علل ریشه‌ای آن از بین برد.»(۱) در این راستا سازمان ملل علاوه بر برنامه‌های آموزشی و تحقیقاتی خود، با دو دسته از قراردادهای جهانی به مبارزه با کار کودک می‌پردازد:

۱. اقدام بین‌المللی برای حذف کار کودکان از طریق «ائتلاف جهانی برای عدالت اجتماعی»(۸) که تحت پوشش سازمان جهانی کار(۹) به حذف کار کودکان میپردازد.

۲. کنوانسیون‌های سازمان بین‌المللی کار که به کار کودکان اختصاص دارند.

از جمله کنوانسیون‌های مربوط به کار کودکان کنوانسیون شماره ۱۳۸ سازمان جهانی کار در بارۀ حداقل سن کارگران است. این کنوانسیون که در سال ۱۳۵۲ به تصویب رسیده، حداقل سن کار کودک را ۱۵ سال در نظر گرفته. متن این کنوانسیون می‌گوید: «هر دولت عضوی که این مقاوله‌نامه را قوت قانونی بخشیده است، متعهد می‌شود سیاستی را اتخاذ کند که متضمن لغو کامل کار کودکان باشد و نیز به تدریج حداقل سن برای ورود کودکان به بازار کار را به سطحی افزایش دهد که با رشد جسمی و فکری کامل خردسالان سازگار باشد.(۱۰)

 کنوانسیون شمارۀ ۱۸۲ در رابطه با بدترین اشکال کار کودکان که در سال ۱۳۷۸ به تصویب جهانی رسید «بدترین اشکال کار کودک را شامل موارد زیر می‌داند:

الف) کلیۀ اشکال بردگی یا شیوه‌ای مشابه بردگی، از قبیل فروش و قاچاق کودکان، بندگی به علت دین و رعیتی و کار با زور یا به اجبار، از جمله استخدام به زور و اجباری کودکان برای استفاده از آنان در درگیری مسلحانه.

ب) استفاده، مهیا کردن یا عرضۀ یک کودک برای روسپی‌گری، برای تهیه تصاویر مستهجن از کودکان یا برای نمایش‌های قبیح.

پ) استفاده، مهیا نمودن یا عرضه یک کودک برای فعالیت‌های غیرقانونی، به ویژه برای تولید و قاچاق مواد مخدر که در معاهدات بین‌المللی مربوط تعریف شده‌اند.

ت) کاری که، به دلیل ماهیت یا شرایط آن، احتمال دارد برای سلامتی، ایمنی یا اخلاقیات کودکان ضرر داشته باشد. »(۱۱)

بنا به گزارش خبر گزاری «ایران پرس»، سید صولت مرتضوی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران در تاریخ ۱۸ خرداد ۱۴۰۱ در مجمع عمومی یک‌صد و یازدهمین اجلاسیۀ بین‌المللی کار در ژنو حمایت و استقبال جمهوری اسلامی از «ائتلاف جهانی برای عدالت اجتماعی» را اعلام کرد و آن را یک «ایدۀ ابتکاری ارزش‌مند و اثرگذار در سطح جهانی» اعلام کرد او با اشاره به این‌که «عدالت اجتماعی، اصل بنیادین جمهوری اسلامی ایران است» تحریم‌های اقتصادی و دنیای کار را «منشأهای نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی» در ایران دانست(۱۲).

در روز ۲۲ خرداد امسال سازمان جهانی کار نشستی جنبی به مناسبت روز جهانی مبارزه با کار کودکان سازماندهی می کند. هدف این جلسه بررسی ارتباط بین عدالت اجتماعی و مبارزه برای از بین بردن کار کودکان است. در این نشست کارشناسان در مورد پیشرفت اعضای سازمان بین‌المللی کار در رابطه با تعهدات‌شان بحث خواهند کرد و بر چگونگی کمک این تلاش ها به پیشبرد عدالت اجتماعی تاکید خواهند کرد. گوشه ای از این برنامه‌ها از طریق تارنمای سازمان ملل برای همگان قابل دسترسی است.(۱)

 

زیر نویس:

۱. https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour

۲. حقوق کودک. در دانشنامه جهان اسلام.

https://rch.ac.ir/article/Details?id=12456

۳. International Labor Organization

۴. child labor

۵. International Labor Organization: What is Child Labor

https://www.ilo.org/ipec/facts/lang–en/index.htm#:~:text=The%20term%20“child%20labour”%۲۰is,to%20physical%20and%20mental%20development.

۶. آمار هولناک کودکان کار و کودکان خیابانی در ایران. ۱۴۰۱، آبان. همشهری.

hamshahrionline.ir/x86zt

۷. آمارهای متناقض از کودکان کار در ایران. ۱۴۰۱، آبان. تجارت نیوز.

۸. Global Coalition for Social Justice

https://www.ilo.org/gb/GBSessions/GB346/ins/WCMS_858521/lang–en/index.htm

۹.  International Labor Organization

https://www.ilo.org/global/lang–en/index.htm

۱۰. کنوانسیون شماره ۱۳۸ در باره حداقل سن کار. کانون دفاع از حقوق بشر در ایران

https://pajohesh.bashariyat.org/?p=1254

۱۱. کنوانسیون شماره ۱۸۲ درباره بد ترین شکل های کار کودکان. بنیاد عبدالرحمن برومند.

https://www.iranrights.org/fa/library/document/2606

۱۲. خبر گزاری ایران پرس.

https://farsi.iranpress.com/iran-i233520-

تاریخ انتشار : ۱۹ خرداد, ۱۴۰۲ ۹:۲۹ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

3 Comments

  1. مهرداد دارستانی گفت:

    کودکان مهاجر بدون شناسنامه و….بسیار ناراحت کننده و حقیقتی بسیار دلخراش است امیدوارم مردم و سیستم ایران راهی را برای نجات این کودکان بیافرینند .

  2. مهرداد دارستانی گفت:

    نخستین شغل من پادویی مغازه صنایع دستی در تهران بود .(۱۳۵۴)
    آن زمان ده ساله بودم و دستمزد روزانه ام پنج ریال بود که با انعام مشتریان حقوقم به هفته ای ده تومان میرسید که در آن زمان پول خوبی بود.
    این نخستین شغل دوران کودکی من بود .

    مغازه ای که در آن کار میکردم در خیابان ایرانمهر شمالی بود که فروشگاه تعاونی فرهنگیان و کتابفروشی کانون پرورش فکری کودکان در ابتدای خیابان قرار داشت .
    با نخستین حقوق هفتگی ام به کتابفروشی کانون رفتم و سه کتاب خریدم 😇

    امید ، آرزو و پسرکی که عینک سبز به چشمش میزد !

    عنوان این سه کتاب بود که نویسنده همگی انان قدسی قاضی نور بود .❤️😘
    چهارده پانزده ساله بودم که شنیدم فرزند نوجوان قدسی قاضی نور در جریان حمله به راهپیمایی اول ماه مه بدست حمله کنندگان جان شیرینش را از دست داد 😥🥵😭

    اگر غم را چو آتش دود بودی
    جهان تاریک بودی جاودانه

    با گذشت چهل و هشت سال از آن روزها پیش خود میاندیشم که شاید من ، عینک سبز خودم را پیشاپیش به سنگ زده و شکسته بودم و اکنون با پول ناچیز خود بدنبال امید و ارزو میگشتم .

    درود بر شما .

  3. مهرداد دارستانی گفت:

    این خاطره تقریبا نیم قرنی را به همه کودکان کار میهنم تقدیم میدارم .

    ما گلهای خندانیم فرزندان ایرانیم

    ❤️

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سخن روز

آغاز جنگ و حماسه مقاومت خرمشهر:‌ مصاحبه نشریه کار با اکبر دوستدار

خبر حمله عراق را در واقع ما با مشاهده بمباران اهواز و آبادان دریافت کردیم. هواپیماهای عراقی در همان ساعات اول، بسیاری از شهرهای خوزستان و جمعاً ده شهر کشور را بمباران کردند. البته هدف مقدم و اصلی آنها تسخیر برق آسای خرمشهر توسط نیروی زمینی بود که در نزدیکی مرز عراق قرار داشت. از قرار و طبق نقشه جنگی صدام، آبادان، اهواز، دزفول و سوسنگرد اهداف بعدی آنان بودند. ۱۲ لشکر زرهی عراق با همه تجهیزات بسوی خرمشهر سرازیر شده بودند.

مطالعه »
یادداشت

جنبش زن زندگی آزادی، به مثابه جنبش علیه سلطه و استبداد

یک سال از روزهایی که زنان به اعتراض به قتل حکومتی مهسا “ژینا” روسری های خود را بعنوان نماد و  سمبل اقتدار جمهوری اسلامی به آتش کشیده و با شعار “زن، زندگی، آزادی” همبستگی عمیق جهانیان را بخود جلب کردند،  گذشت. جنبشی که در یک سال گذشته شاهدش بودیم، یکباره آغاز نشده و پیش زمینه های آن به سال های سال قبل به  خصوص بعد از انقلاب ۵۷ بر میگردد.

مطالعه »
آخرین مطالب

جبهه ملی ایران: کشور ایران تجزیه‌شدنی نیست!

ما با صراحت اعلام میکنیم که از دید ما، تمامیت ارضی ایران موضوع غیر قابل بحثی است و حضور اقوام ایران نیز در جنبش زن زندگی آزادی همواره بر تمامیت ارضی کشور تاکید داشته‌ است.

شادباش به‌مناسبت هشتادودومین سالگرد تاسیس حزب تودۀ ایران

پیوند نزدیک سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) و حزب تودۀ ایران را آرمان‌های مشترک صلح، آزادی، عدالت اجتماعی، مردم‌سالاری (دمکراسی) و سوسیالیسم برقرار کرده‌است. هم‌سویی در مبارزه برای تحقق این آرمان‌ها و مبارزه برای گذر از شرایط اسف‌بار و بحران‌زدۀ کنونی زیر سیطرۀ حکومت ولایی جمهوری اسلامی و مبارزه برای استقرار حکومتی بر پایۀ مردم‌سالاری (دمکراسی)، آزادی و عدالت اجتماعی در کشور این پیوند را استحکام می‌بخشد.

نئوکان ها و جهان گشایی های فلاکت بار

نئوکانها چه کسانی هستند؟ آنها چه می گویند؟ آیا نظرات آنها طی دهه های اخیر تغییر کرده است؟ تاثیرات سیاستهای آنها را بر سرنوشت کشورهای مستعمره سابق، از جمله ایران چگونه می توان شاهد بود؟ آیا آنها هنوز در این عرصه ها نقش آفرینی می نمایند؟

جشن اومانیته در فرانسه ۹۳ ساله ‌شد!

روزنامه اومانیته و پایه‌گذار آن ژان ژورس نه تنها از مبارزات روزمره طبقه کارگر فرانسه برای دسترسی به مطالبات بحق شان همواره بدون تزلزل حمایت کرده‌اند بلکه به طور موازی ضمن دفاع از صلح جهانی به اعتلای تمام جوانب فرهنگی و هنری از جمله ادبیات، موسیقی،‌ رقص، تئاتر و سینما از دید زحمتکشان و طبقه کارگر  توجه کرده و در جهت پایه گرفتن و رشد دائمی انها با تمام وجود شرکت و مبارزه کرده‌ اند.

یادداشت

جنبش زن زندگی آزادی، به مثابه جنبش علیه سلطه و استبداد

یک سال از روزهایی که زنان به اعتراض به قتل حکومتی مهسا “ژینا” روسری های خود را بعنوان نماد و  سمبل اقتدار جمهوری اسلامی به آتش کشیده و با شعار “زن، زندگی، آزادی” همبستگی عمیق جهانیان را بخود جلب کردند،  گذشت. جنبشی که در یک سال گذشته شاهدش بودیم، یکباره آغاز نشده و پیش زمینه های آن به سال های سال قبل به  خصوص بعد از انقلاب ۵۷ بر میگردد.

مطالعه »
بیانیه ها

در سالگرد قتل حکومتی مهسا (ژینا) امینی: ایران به پیش از جنبش تنیده در جان مردم و میهن برنمی‌گردد!

جنبش «زن‌ زندگی، آزادی»، در بطن جامعه حضور دارد و مطالبات بنیادین آن در حال تکوین است. خواست استقرار جمهوری مبتنی بر جدایی دین از حکومت، بر پایهٔ ارزش‌های جهان‌شمول حقوق بشر و با تأکید ویژه بر آزادی، مردم‌سالاری (دموکراسی) و عدالت اجتماعی، به‌یمن مبارزهٔ مردم ایران تحقق خواهد یافت!

مطالعه »
پيام ها

شادباش به‌مناسبت هشتادودومین سالگرد تاسیس حزب تودۀ ایران

پیوند نزدیک سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) و حزب تودۀ ایران را آرمان‌های مشترک صلح، آزادی، عدالت اجتماعی، مردم‌سالاری (دمکراسی) و سوسیالیسم برقرار کرده‌است. هم‌سویی در مبارزه برای تحقق این آرمان‌ها و مبارزه برای گذر از شرایط اسف‌بار و بحران‌زدۀ کنونی زیر سیطرۀ حکومت ولایی جمهوری اسلامی و مبارزه برای استقرار حکومتی بر پایۀ مردم‌سالاری (دمکراسی)، آزادی و عدالت اجتماعی در کشور این پیوند را استحکام می‌بخشد.

مطالعه »
بیانیه ها

در سالگرد قتل حکومتی مهسا (ژینا) امینی: ایران به پیش از جنبش تنیده در جان مردم و میهن برنمی‌گردد!

جنبش «زن‌ زندگی، آزادی»، در بطن جامعه حضور دارد و مطالبات بنیادین آن در حال تکوین است. خواست استقرار جمهوری مبتنی بر جدایی دین از حکومت، بر پایهٔ ارزش‌های جهان‌شمول حقوق بشر و با تأکید ویژه بر آزادی، مردم‌سالاری (دموکراسی) و عدالت اجتماعی، به‌یمن مبارزهٔ مردم ایران تحقق خواهد یافت!

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

آنکه داعیه “اصولگرایی دینی” دارد، باید عدالت شاقول شاقولهایش باشد!

جبهه ملی ایران: کشور ایران تجزیه‌شدنی نیست!

شادباش به‌مناسبت هشتادودومین سالگرد تاسیس حزب تودۀ ایران

نئوکان ها و جهان گشایی های فلاکت بار

جشن اومانیته در فرانسه ۹۳ ساله ‌شد!

هزار بار خواهم گفت! هزار بار خواهم نوشت!