هانا آرنت: زیستن واقعی، تنها در حاشیه زیستن است

 زندگی هانا آرنت فیلسوف سرشناس آلمانی به کارگردانی مارگرته فون تروتا تاکنون تماشاگران بسیاری را به سوی خود جلب کرده است. این قلم، فیلم آرنت را در فستیوال بین المللی فیلم زنان دیده است. در این فستیوال، ۲۰۰۰ نفردر یک شب به دیدن فیلم هانا آرنت آمدند. آرنت اگرچه فمینیست نبود و نظر انتقادی به جنبش فمینیسم داشت و این جنبش را جدا از مردم بررسی می کرد، ولی به دلیل کارآیی انسانی فلسفی سیاسی در دوران خود، در فستیوال بین المللی فیلم زنان مطرح می شود. او در فستیوالی مطرح می شود که برگذارکنندگانش، سینمادوستان و سینماگران فمینیست و یا هواداران آنان اند. آرنت در این دوران به عنوان زنی متفکر در میان فمینیستهای اندیشمند جای ویژه ای دارد.

خانم کارگردان در این فیلم به بخشی اززندگی این فیلسوف یهودی آلمانی می پردازد و فعالیت های او را در سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۴ به دید و ذهن تماشاگران می سپارد.

خانم مارگرته فون تروتا در این فیلم از دود سیگار هم برای اندیشیدن و اندیشه ورزی سود می برد. دود سیگار از اول تا آخر فیلم هانا آرنت را تنها نمی گذارد؛ حتی در زمانی که آرنت را دوستانش بخاطر پای فشاری و ایستادگی برای اثبات نظریاتش مدتی ترک و منزوی می کنند.

موضوع اصلی فیلم، زندگی و اندیشه های هانا آرنت در فاصله بین سالهای مذکور در نیویورک است که با ربودن آدلف آیشمن در مه ۱۹۶۰ در آرژانتین توسط موساد آغاز می شود. آرنت در آوریل ۱۹۶۱ به عنوان خبرنگار از طرف نیورک تایمز در دادگاه آیشمن شرکت می کند. او در پایان این محاکمه در کتابی بنام «آیشمن در اورشلیم،  گزارشی از ابتذال و شرارت» را انتشار می دهد که در واقع شخصیت آیشمن را به تصویر و کلام سپرده است.

فیلم به فرار هانا آرنت به امریکا و حتی به کشتار یهودیان از سوی نازی ها نمی پردازد، بلکه تنها به رابطه او با استادش، هایدگر فیلسوف مشهور آلمانی، اشاره کوتاهی دارد. آرنت که خود را از شاگردان او می داند و به اندیشه هایش علاقمند است به هایدگر می اندیشد و به او نزدیکتر می شود و این نزدیکی به رابطه عاطفی میان آن دو می انجامد.

بحثها و گفتگوها درباره جنایات نازی بین روشنفکران و هانا آرنت در دانشگاه و در اتاق او و نوشیدن و سیگار کشیدن و دود آن را به گذشته تاریک و آینده مجهول ارسال داشتن، خود حکایت از رابطه کارگردان با عمق اندیشه آرنت دارد. کارگردان از فیلم های مستند محاکمه آیشمن و نظریه ی «ابتذال و شرارت» آرنت در به انجام رساندن این فیلم سود برده است.

آرنت در سال ۱۹۴۰ توسط نازیها در فرانسه دستگیر و به اردوگاه مرگ فرستاده می شود، اما او از بازداشتگاه اش می گریزد و به امریکا می رود. در نیویورک آرنت در کنار تدریس و تحقیق در دانشگاه، هم به یهودیان اروپا کمک می کند و هم صهیونیسم را مورد انتقاد قرار می دهد. تئوری سیاسی هانا آرنت استوار بر نوع نگرشهای سیاسی بود. او مدافع آزادی و برابری بود و منتقد و مخالف ایدئولوژیها؛ نه فاشیسم پسندبود، نه کمونیست پسند و نه ناسیونالیسم تندرو. او علیه خشونت نگاشت. او بر این نظر بود که کاربرد خشونت نشانه ی داشتن قدرت نیست، بلکه نشانه ضعف است. خشونت وقتی به میان می آید که سیاست از میان رفته و بی معنا شده باشد.

هانا آرنت که تحت تاثیر اندیشه و شخصیت هایدگر بود در سال ۱۹۴۵ به ماریا سیر، استاد خود، نوشت: “در شرایط امروز زیستن شرافتمندانه تنها در حاشیه زیستن است، اگرچه خطر انواع مرگها او را تهدید کند”.