جوانان نیروی تغییر و تحول در ایران (بخش سوم)

پنجم- نسل جوان و اینترنت در ایران:

شناخت جامعه ما از اینترنت از سال 1993 ميلادي آغاز شده است. امروزه نحوه برخورد جامعه ما با اینترنت به کلی متفاوت از سال هاي گذشته است. درحال حاضر بسياري از ایرانی ها اینترنت را می شناسند و با کاربرد های آن نسبتاً آشنا هستند. گسترش علاقمندي به این ابزار ارتباطی و اطلاعاتی، در جامعه بسيار افزايش يافته است. جوانان و نوجوانان بزرگترین قشر کاربر اینترنت در ایران محسوب مي شوند. رایج ترین کاربرد اینترنت در بین جوانان ایرانی چت کردن و وبلاگ نویسی است. در واقع اين دو مشخصه از کاربردهای پرطرفدار اینترنت درميان نوجوانان و جوانان ایراني محسوب مي شود. وبلاگ در بین نسل جوان ایرانی بسیار قابل توجه و پرطرفدار است. نویسندگان اين وبلاگ ها در عرصه اجتماعی، سياسي، فرهنگي، ورزشی، تخصصي، تفريحي، علمي، ادبی و ... فعاليت موثر و تاثيرگذار دارند. به يك عبارت مي توان گفت كه جذابيت استفاده از اينترنت در ميان نسل جوان كشور، نه تنها به خاطر نو بودن آن بلكه به دليل غرق شدن در دريايي از ارتباطات و اطلاعات است.

کاربردهای دیگر اینترنت برای جوانان ایرانی به صورت استفاده از مطالب مختلفي است که در لینک های گوناگون اينترنتي موجودند و متاسفانه به دلیل سانسور شدید به نحوی ناقص در اختیار کاربران قرار می گيرند. در ميان كشورهاي خاورميانه يكي از بالاترين نرخ هاي رشد كاربرد اينترنت به ايران تعلق دارد. طبق آمار هاي انتشار يافته در سال 2005، هشت درصد از جمعيت كشورمان يعني نزديك به 5/5 ميليون نفر به اينترنت دسترسي داشته اند، كه نسبت به سال 2000 ميلادي، 2200 درصد رشد را نشان ميدهد. بر اساس برخی آمارهای موجود، ایران با حدود هفتاد میلیون نفر جمعیت، بیش از بیست میلیون کاربر اینترنت دارد. سهم ایران از تعداد کاربران اینترنت در خاورمیانه بیش از 50 درصد است و این آمار بالاترین سهم و میزان رشد اینترنت را در خاورمیانه نشان مي دهد.

در ميان كاربران اينترنت به طور کلی چنانكه پيشتر متذكر شديم نسل جوان و نوجوان كشور، گرایش زيادي به اینترنت دارند و اگر حكومت با خرد ورزي و فرهنگ سازي مي توانست اينترنت را به عنوان جایگزینی برای برخی تفریحات ناسالم معمول در جامعه در ميان نسل جوان تقويت مي كرد شايد موجب كاهش برخي آسيب هاي اجتماعي در ميان جوانان مي شد. اين واقعيت دارد كه اینترنت می تواند به عنوان ابزاری مفید جهت گذران اوقات بيكاري به شیوه ای درست و مناسب مورد استفاده قرار گیرد. در وبلاگ "خبرنگار" مقاله أي تحت عنوان" آسيب شناسي نسل اينترنت درايران" آمده است كه: " مهمترین خصوصیت اینترنت آزادی انتشار اطلاعات است و این در تناقض با سیاست محدود سازی قرار دارد. اینترنت ضد سانسور است ، مروج دمکراسی است، و با خود الگوی نوین زندگی مدرن را به ارمغان می آورد کاربر اینترنت هم دارای سطح تحصیلی بالاتری نسبت به سایر همسالان خود است وهم بر اثر استفاده از این رسانه به سطح بالاتری از دانش و اطلاعات ارتقا می یابد. اینترنت حتی منجر به ایجاد یک طبقه نخبه در جامعه شده که با جهان خارج به خوبی آشنایی دارد. نه می شود به او دروغ گفت نه میشود به او عقیده ای را تحمیل کرد. عملکرد برخی رسانه های داخلی نظیر مطبوعات، رادیو و تلویزیون و حتی خبرگزاریها در مقابل کارکرد اینترنت رنگ می بازد"(1). با اين حساب مي شود با تاكيد متذكر شد كه دسترسي به اینترنت مي تواند میزان و سطح اطلاعات نسل جوان را افزایش داده و بر تمایلات و گرایشات او نیز تاثیر بگذارد. در ادامه مقاله فوق مي خوانيم كه :"جوان با فشار دادن چند دكمه و كلید میتواند با ديگري در اين يا آنسوي مرزها تماس مدوام يا موقت بگیرد، نظر بدهد، مشاركت كند، بياموزد، اعتراض كند، راي دهد، رشد نماید، پیام بدهد و پیام بگیرد"(2). پس آزادی عمل و آزادي انتشار اطلاعات،مهم ترین خصوصیات اینترنت است.

جوانی جمعیت و تعداد زیاد جوانان تحصیل كرده در كشورمان و نيز آشنایی آنان با اینترنت نشانگر آن است كه اینترنت میتواند رسانهای تاثیرگذار در این جامعه تلقی شود. با توجه به اینكه كاربران اینترنت را در كشورمان عمدتا افراد تحصیلكرده – در ايران حدود 6 ميليون نفر جوان فقط داراي مدرك ليسانس مي باشند - تشكیل میدهند و این باعث مي شود كه آنها در میان خانوادهها و گروهها از تاثیرگذاری زیادی برخوردارشوند. همين موضوع و درجه تاثيرگذاري اينترنت باعث شده است كه حكومت با حساسيت و كنترل هر چه بيشتر با اين پديده جهاني برخورد كند. در مقاله اي با عنوان "ايران، کشور دشمن اينترنت" در سايت گزارشگران بدون مرز مي خوانيم : "اصلي ترين ارائه دهندگان خدمات اتصال اينترنت وابسته به شرکت مخابرات ايران هستند.عليرغم حضور شرکت های خصوصي اما دولت بازيگر اصلي بازار در اين بخش است". بنا بر آمار رسمي تعداد کاربران افزايشي چشمگير داشته است. بنا بر آمار رسمي که از سوی

خبرگزاری ايسنا منتشر شده است؛ بيش از 400000 نقطه اتصال به اينترنت از سوی شرکت های خصوصي و 112000 از سوی دولت ايجاد شده اند. از جمله 4000 مدرسه نيز به شبکه وصل شده اند"(3). با توجه به اين آمار می توان گفت که اينترنت امروز در ايران به ابزاری ارزشمند برای فعالین اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و بویژه برای جوانان در عرصه مدنی و ارتباطی تبديل شده است که با آن می توانند نظرات خود را درسطحی وسیع در سراسر کشور مطرح کنند. محدودیت دسترسی به برخی پایگاههای اینترنتی که در ایران با اصطلاح «فیلترینگ» از آن یاد میشود، به طور جدی در ایران توسط حكومت و انواع دستگاه هاي امنيتي و اطلاعاتي دنبال میشود. در حال حاضر اصلیترین مرجع مسئول در این رابطه شورای عالی انقلاب فرهنگی و پس از آن شورای عالی اطلاع رسانی است. در گزارشي كه از خبرنگاران بدون مرز در سايت "بلاگ نيوز" انتشار يافته، آمده است :"در حال حاضر ایران از نظر تعداد وبگاههایی که در آن فیلتر شدهاند، در دنیا پس از چین در رتبهٔ دوم قرار دارد"(4). در ده سال گذشته سرعت اینترنت در جهان به صد برابر افزایش یافته است، این میزان در ایران حداکثر پنج برابر بوده است. بنا به گزارشي ديگر از "خبرنگاران بدون مرز" پایین نگه داشتن سرعت اینترنت در ایران، تمهیدی برای مهار و محدود کردن استفاده از چند رسانهایها و به ویژه بارگذاری یا پیاده کردن فیلم از اینترنت تلقی شده است، تاکتیکی که البته با توجه به گستردگی انتشار فیلمهای خبری و حتی فیلمهای حاوی روابط خصوصی توفیقی نیافته است. دولت ايران در پي آن است تا با ساختن ديواری ديجيتالي، توليدات فرهنگي و اطلاعاتي خارجي را مسدود کند. مقامات مسوول ايراني تصمیم گرفته اند که سرعت اينترنت را کاهش دهند. از سوی ديگر دولت ايران کنترل خود را بر ديگر امکانات رسانه ای افزايش مي دهد. کنترل بر ارسال "اس ام اس"ها بيشتر خواهد شد. زیرا حکومت و ارگان های امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران توانسته اند از شرکت های آلمانی زیمنس و فنلاندی نوکیا و... یکسری وسائل تکنولوژی جاسوسی برای کنترل تلفن های دستی و فکیس بخرند. و با این سیستم های خریداری شده در موقعیت های بحرانی می تواند ارتباط های تلفنی فکیس و موبایل را در شهرها و مناطق مختلف مختل و یا کنترل کند. در ادامه در گزارش سايت "بلاگ نيوز" مي خوانيم كه :" ايران و چين در ليست ١٣ کشور "دشمنان اينترنت" قرار دارند اين کشور ها هر گونه سانسور و مسدود سازی را رد و اعلام کرده اند که فقط " محتوا های غير قانوني و مغاير با عفت عمومي" را سانسور مي کنند. به نوشته «اوپن نت اينسيتيو» دولت ايران از نرم افزار «اسمارت فيلتر» که ساخت يک شرکت آمريکايی است، برای فيلتر کردن هر چه موثرتر سايت های ايرانی استفاده می کند.شرکت «سيکيور کامپيوتينگ» توليدکننده اين نرم افزار، هر گونه فروش محصولات خود به ايران را انکار کرده است"(5).

در اينجا مناسب است كه مجدداً تاكيد كنيم كه در دهه اخير سطح اطلاعات، دانش و خصوصیات اخلاقی، رفتارهای اجتماعی و علایق و نوع تفكر نسل جوان كنوني كشور متفاوت از نسلهای اول و دوم است و اين وضعيت او را در موقعیت ممتازی قرار مي دهد. با این حال در رفتارها و دیدگاههای همین نسل نیز دگرگونیهای اساسی و ساختاری در حال شكلگیری است كه بخش عمده آن متاثر از ورود و شیوع فناوری نوین ارتباطات یعنی اینترنت و ماهواره است. در واقع یكی از نقاط افتراق و جدایی این نسل با نسلهای پیشین آشنایی، بهره گیری و ارتباط نزديك با این رسانه و فناوری ارتباطی است. شناخت واقعی و عملی نیازهای نسل جوان امروز مستلزم بررسی ابعاد مختلف عوامل تاثیرگذار و اثرپذیری از فناوری نوین ارتباطی است. در مقاله "اينترنت در ايران" به قلم بحريني به تاريخ 4 بهمن 1384 آمده است كه :" اینترنت محدود و سانسور نمیشود، چون تكنیكهای خنثیسازی محدودیتها را نیز در خود دارد. اینترنت موجی است كه آغاز شده و تنها میتوان بر آن سوار شد و موج سواری كرد، ایستادن در مقابل این موج سهمگین مساوی تحمل هزینههای فراوان است. اینترنت برای نسل جوان وسیلهای برای انتقال دانش فنی و فناوری است، با بهره گیری از امكانات اینترنت میتوان فاصله و شكاف علمی، اقتصادی ایران و كشورهای توسعه یافته را تا حد زیادی پر كرد. باید به جای فكر كردن به محدودسازی به فكر برنامهریزی و تولید و فرهنگ سازی در این شبكه جهانی بود"(6). به علاوه نبايد فراموش كرد كه فناورى هاى نوين ارتباطى و از جمله اينترنت محيطى مناسب براى رشد جنبه هاى مختلف انسانى است، بايد توجه داشت كه اينترنت مزايا و امكانات بى شمارى را فرا روى عموم به ويژه قشر نوجوان و جوان قرار مى دهد، اما از ديگر سو داراى تاثيرات منفى نيز است. در صورت توجه نكردن به آن سلامت اين نسل و در نهايت سلامت جامعه به خطر خواهد افتاد. در مقاله فوق مي خوانيم كه:" اینترنت یک رسانه دو طرفه است یعنی مخاطبان آن هم تولیدكننده اند هم شنونده؛ همه قدرت انتشار مطلب را دارند. اینترنت متعلق به دنیای دیالوگ است نه دنیای مونولوگ و كسانی كه سخن گفتن در دنیای دیالوگ را فرا نگرفتهاند قدرت وارد شدن در این دنیای جدید را ندارند؛ كاربران اصلی اینترنت طیف جوان و نخبه كشور است، چون داشتن لوازم اولیه برای متصل شدن به اینترنت و داشتن سطحی از سواد دیجیتالی و رایانهای و از جمله تسلط نسبی به یک زبان خارجی او را فراتر از مخاطبان دیگر رسانه ها از جمله ماهواره و ویدئو قرار میدهد. اینترنت تمام رسانهها و مدیومهای قبلی را در دل خود دارد(7). همه این موارد درحالی است که سرعت اینترنت در ایران از حدود ده سال پیش که مصارف خانگی و شخصی آن معمول شد تاکنون فرق چندانی نکرده است. پيشبرد سياست ممنوعيت اينترنت "با سرعت بالا" که از دوسال پيش از سوی دولت اتخاذ شده است، ادامه دارد. اين اقدام با توجه به کيفيت بد ساختار شبکه اينترنت در ايران ظاهراً برای جلوگيری از افزايش فشار بر شبکه، اتخاذ شده است. اما مي تواند به مثابه اقدامي برای سانسور بيشتر و به ويژه برای محدود کردن بارگذاری توليدات فرهنگي همچون فيلم و موسيقي كه مورد علاقه نسل جوان است نيز معنا شود. در پايان اين بخش باز به مقاله "ايران، کشور دشمن اينترنت" در سايت گزارشگران يدون مرز بر مي گرديم و در آنجا مي خوانيم:" سايت ها و وبلاگ های بسياری در ايران به شکل روزمره سانسور مي شوند از جمله سايت های پربيننده " بلاگ نيوز" و"بالاترين" که منعکس کننده مطالب به روز شده در سايت ها و وبلاگ ها هستند، نيز در ايران مسدود شده اند. دولت جمهوری اسلامي در بين سال 2007 و 2008 اقدام به دستگيری بيش از ده ها وب نگار و وبلاگ نويس جوان کرده است(8). بنابر اين اينترنت يكي ديگر از عرصه هايي است كه نسل جوان كشور به صورت روزانه با حكومت و پرنسيپ هايش درگير است.

________________________________________

1- http://www.reporter.ir/archives/83/11/002698.php

2- http://www.reporter.ir/archives/83/11/002698.php

3- http://www.rsf-persan.org/spip.php?article16492

4-http://4.blognews.name/index.php?subaction=showfull&id=1179649297&archiv... &ucat=37&do=archives

5- http://4.blognews.name/index.php?subaction=showfull&id=1179649297&archiv... &ucat=37&do=archives

6- http://www.irmcnet.mihanblog.com/post/36

7- http://www.irmcnet.mihanblog.com/post/36

8- - http://www.rsf-persan.org/spip.php?article16492

افزودن نظر جدید