حضور فزاينده سپاه پاسداران در حيات سياسي، اقتصادي و فرهنگي کشور

"گروه تلويزيوني سپاه" در صدا و سيما تشکيل شد. اين خبر را سايت رويداد اعلام نمود. ضرغامي براي راه‌اندازي اين گروه حتي منتظر دريافت حکم رياستش از جانب ولي فقيه نشد و در هفته اول صدارتش، خواست سپاه را برآوره ساخت.
در هفته هاي گذشته ما شاهد دو رويداد بوديم که نمود بارزي از شکل‌گري "جامعه پراتوري" است. جامعه اي که نيروهاي نظامي در ارگانهاي غير نظامي حضور پررنگ داشته و در اداره کشور نقش ايفا ميکنند.
اولين رويداد به فرودگاه امام برميگردد. فرودگاهي که طراحي و مراحل ساخت آن بيش از سي سال طول کشيده است، روز شنبه 19 ارديبهشت ماه، در روزافتتاحش تعطيل شد. سپاه پاسداران باند فرودگاه را بست و با به پرواز درآوردن دو فروند جت جنگي، مانع نشستن هواپيمائي شد که از دوبي ميآمد. ظاهر قضيه به ناهماهنگي دو ارگان حکومتي (وزارت راه و سپاه) برميگشت. اما موضوع فراتر از آن بود. آنچه در واقعيت جريان يافت قدرت نمائي سپاه پاسداران در مقابل دولت خاتمي و بدست گرفتن کنترل امنيتي فرودگاه بود. سپاه نشان داد که قادر است برخلاف نظر دولت خاتمي، فرودگاه تازه تاسيس را در روز افتتاح به تعطيلي کشاند، بدون اينکه آب از آب تکان بخورد. و به وزارت راه حالي کرد که اگر برنده مناقصه تامين امنيت فرودگاه نيست، با زور و قلدري ميتواند شرکت ترکيه اي را خلع يد و خود جايگزين آن شود. 
رويداد دوم ، انتصاب ضرغامي بجاي لاريجاني بود. ولي فقيه ضرغامي را بمدت 5 سال بعنوان رئيس سازمان صدا و سيما منصوب کرد. انتصاب ضرغامي يک جابجائي ساده نيست. اين انتصاب حلقه ديگري از انتقال ارگانها و نهادها به دست نيروهاي نظامي است. ضرغامي پيشينه خدمت در سپاه پاسداران را دارد و مدتي مديريت يک مجموعه صنعتي ـ نظامي را بر عهده داشت. او در دوره وزارت لاريجاني در ارشاد اسلامي به معاونت امور سينمائي در آمد و بعدا به صدا و سيما منتقل شد. اکنون با انتصاب ضرغامي به رياست صدا و سيما، بزرگترين و گسترده ترين رسانه کشور تحت نفوذ سپاه پاسداران در آمده است.
گسترش نفوذ سپاه در اين چند ماه، تنها به صدا و سيما برنميگردد. در انتخابات دوره هفتم مجلس شورا، سپاه حضور پررنگي داشت. در اين انتخابات سپاه در تهيه ليست کانديدا و در کار تبليغي و بسيجي(طرحهاي تبليغاتي نظير "اميرالمومنين" و "معرفت و بصيرت") نقش موثر ايفا کرد. از اين رو عده قابل توجهي از کانديداهاي سپاه و نهادهاي اطلاعاتي به مجلس دوره هفتم راه يافتند. نمايندگان وابسته به سپاه همراه با نمايندگاني که سابقه کار در ارگانهاي امنيتي ـ اطلاعاتي دارند، وزنه نسبتا سنگيني را در مجلس شورا تشکيل خواهند داد. بعلاوه با کار تبليغي و ترويجي سپاه بنفع ائتلاف آبادگران، آنها وامدار سپاه پاسداران هستند. حضور سپاه در چنين ابعادي در قوه مقننه در طي بيست وپنج سال اخير بي سابقه است.

حرکت چند سويه
سپاه پاسداران که در اوايل انقلاب براي حفظ " انقلاب اسلامي " پايه گذاري شد و در سرکوب نيروهاي اپوزيسيون نقش تعيين کننده داشت. با اين وجود، خميني سپاه پاسداران را از دخالت در سياست باز ميداشت و اجازه نميداد که وارد حوزه سياست شود. بعد از مرگ خميني بتدريج اين منع برداشته شد و سپاه به حرکت چند سويه روي آورد:

حضور در نهادهاي فرهنگي 
در دوره وزارت علي لاريجاني و مير سليم در ارشاد اسلامي، پاي سپاه به اين وزارتخانه باز شد. از جمله ضرغامي بسمت معاونت سينمائي آن منصوب گرديد.

حضور در مديريت برخي نهادها
فرماندهان سپاه در مديريت برخي نهادها از جمله بنياد مستضعفان و جانبازان، باشگاه ورزشي پرسپوليس، ستاد رسيدگي به حوادث غير مترقبه و .... قرار گرفتند.

کارهاي امنيتي ـ اطلاعاتي در سطح جامعه
سپاه پاسداران با وجود تشکيل وزارت اطلاعات به کارهاي امنيتي ـ اطلاعاتي ادامه داد . سپاه در سالهاي اخير بر دامنه آن افزوده است. بگفته امير فرشاد ابراهيمي" باز داشت ها و نگهداري غالب متهمان سياسي و مطبوعاتي از سال 1377 تا به حال توسط حفاظت اطلاعات و معاونت اطلاعات سپاه انجام ميگيرد و عمده بازجويان از پرسنل نظامي سپاه هستند. هم چنين وجود باز داشتگاه وصال، 59، 66 و 110 که در اختيار سپاه است، گواه اين بوده است (مقاله "جمهوري نظاميان").

فعاليتهاي اقتصادي
سپاه پاسداران سالها است که به فعاليت گسترده اقتصادي روي آورده و به برخي حوزه ها اقتصادي چنگ انداخته است. در دو هفته گذشته گوشه اي از فعاليت اقتصادي سپاه برملا گرديد. حيدر ابراهيمباي سلامي که مسئول کميسيون تحقيق و تفحص پيرامون صنعت خودرو سازي در مجلس ششم بود، اعلام کرد که 60درصد سهام خودروسازي "مزدا" متعلق به سپاه پاسداران است. دو تن از نمايندگان مجلس که عضو کميسيون بودجه بودند، اعلام نمودند که بيش از 60 اسکله غيرمجاز در کشور فعاليت ميکنند. اين اسکله ها به نهادهاي وابسته به ولي فقيه و بويژه به سپاه پاسدارن تعلق دارند.
سپاه پاسداران کالاهاي قاچاق را از اين اسکله ها وارد کشور ميکند. ميتوان گفت که سپاه بزرگترين قاچاقچي کالا در کشور ما است. بگفته نماينده مجلس (نماينده اردل، فارسان و کيار در مجلس ششم): "نزديک به يک سوم واردات کشور از طريق بازارهاي غير قانوني، اقتصاد زيرزميني و اسکله هاي غير مجاز صورت ميگيرد. برخي نهادهائي که قدرت در اختيار دارند و عمدتا نظامي هستند، بيشتر به اين کار مبادرت ميورزند". بگفته همين نماينده: "يک دستگاه موازي اختيار بخش عمده اي از اقتصاد کشور را بطور غير رسمي در اختيار دارد و پاسخگوي هيچکس هم نيست".

حضور در برخي سفارتخانه‌ها
در حال حاضر سفارت ايران در عراق دست سپاه است. سپاه در دو کشور همسايه ( عرق و افغانستان ) حضور فعال دارد.

فعاليت هسته‌اي
نقش سپاه در حوزه فعاليتهاي هسته اي چشمگير است. فعاليتهاي هسته اي ايران حساسيت بين المللي را برانگيخته و مشکلات فراواني براي کشور ما فراهم آورده است.

* * * * * * * *

سپاه پاسداران در طي يک دهه و نيم به حوزه هاي اقتصادي ، رسانه اي، اطلاعاتي ـ امنيتي ، ديپلماسي، فرهنگي و قانون گذاري چنگ انداخته است. سپاه دايره وسيعي از حوزه هاي اقتصادي کشور را که داراي درآمدهاي سرشاري است، در اختيار خود گرفته، رسانه ملي را تحت نفوذ خود درآورده، جاي پاي محکمي در قوه مقننه پيدا کرده، برحوزه اطلاعاتي ـ نظامي تسلط يافته و به سطوح بالاي مديريتي کشور دست انداخته است.
فعاليت اقتصادي به سپاه پاسداران اجازه ميدهد که تا حدودي بلحاظ درآمد استقلال پيدا کند، قدرت مانور خود را بالا برد و بتدريج پا در جاي پاي ارتشهاي ترکيه و پاکستان بگذارد. امريکه در کشور ما بيسابقه است.
طبعا سپاه پاسداران به اين حد از نفوذ خود اکتفا نخواهد کرد و در آينده بر حوزه هاي ديگر دست انداخته و دامنه نفوذ خود را گسترش خواهد بخشيد. شواهد حاکي از آن است که سپاه براي تسخير قوه مجريه در انتخابات آتي رياست جمهوري خيز برداشته است.
آنچه مشخص است سپاه پاسداران بعنوان مولفه نظامي وارد ساختار سياسي کشور شده ، آن را تحت تاثر قرار داده و بتدريج در آن تغييراتي را بوجود مي آورد.

بهروز خليق 

افزودن نظر جدید