نگاهی به فضای سياسی کشور در آستانه انتخابات رياست جمهوری

با برگزاری نهمين دوره انتخابات رياست جمهوری چند ماهی باقی نيست و گرايشهای گوناگون « در چارچوب نظام» مبارزه انتخاباتی خود را آغاز کرده اند.
اصلاح طلبان بدليل اختلاف ميان حزب مشارکت و سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی با مجمع روحانيون مبارز با دو گزينه مواجهند، مصطفی معين و مهدی کروبی . 
گروههای تشکيل دهنده شورای هماهنگی نيروهای انقلاب که چتر تجمع جريانات محافظه کار، اصول گرايان و مصلحت انديشان است نيز از تکثر کانديداهايی چون علی اکبر ولايتی؛ محسن رضايی؛ علی لاريجانی؛ احمد توکلی و محمود احمدی نژاد برخوردار است.
کانديداتوری احتمالی هاشمی رفسنجانی که تا کنون مورد حمايت سه تشکل ـ حزب کارگزاران سازندگی، حزب اسلامی کار و خانه کارگر ـ می باشد را نيز نبايد از نظر دور داشت.
با نگاهی به روزنامه های داخل کشور و اعلام مواضع برخی از گروهها و احزاب ميتوان عمده ترين شاخص های فضای سياسی کشور در آستانه انتخابات رياست جمهوری را بدينگونه ترسيم کرد. با اين توضيح که تمامی گروهها در داخل هنوز موضعگيری نهايی در مورد کانديداها نداشته اند. برای مثال دوازده گروه از جبهه دوم خرداد تا کنون اعلام نظر صريح در اينمورد نکرده اند. 
با معرفی دکتر مصطفی معين بعنوان کانديد دو تشکل اصلی اصلاح طلبان، پنج تشکل از جبهه اصلاحات مسير خويش را از مجمع روحانيون مبارز جدا کرده اند. 
به گفته محمد رضا خاتمی دبير کل حزب مشارکت " دکتر معين شانس اول انتخابات رياست جمهوری آينده است.... اين را نظرسنجی هايی می گويند که قبل از اعلام کانديداتوری او صورت گرفته است ". 
وی در پاسخ به اين سئوال که آيا در صورت رد صلاحيت دکتر معين از کانديداتوری مهدی کروبی در انتخابات رياست جمهوری حمايت می کنيد ؟ گفت : " شرط حضور ما در انتخابات رياست جمهوری، آزادانه و عادلانه بودن انتخابات است و انتخاباتی که دکتر معين نتواند کانديدای آن باشد از همين الان تکليفش روشن است." « روزنامه شرق 16 دی 1383» 
محسن آرمين سخنگوی سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی نيزطی مصاحبه ای با روزنامه شرق ضمن تائيد حمايت از کانديداتوری معين مطرح نمود که " ما در حالی به انتخابات رياست جمهوری وارد می شويم که از داشتن يک روزنامه و ارگان حزبی محروم هستيم و امتياز نشريه ارگان سازمان لغو شده است".
نشريه هفتگی اميد جوان طی مقاله ای به قلم بهرام ساقی پوش چنين هشدار میدهد: " حال در آستانه انتخابات، اصلاح طلبان با مهدی کروبی و مصطفی معين در آستانه تجزيه اند. و تجزيه يعنی شکست و شکست در انتخابات در اين مقطع يعنی حذف دائمی. تمام نيروهای موثر اصلاح طلب بايد بدانند که اول و آخر يک راه بيشتر نيست و آن هم توافق است. توافق بر سر حضور فقط يک کانديدای اصلاح طلب. ...... اين در حالی است که اصلاح طلبان صاحب نشريه ناموری نيستند و سايت های اينترنتی نيز نه امکان استفاده وسيع دارند ونه اصولا" با استقبال توده های مردم مواجه می باشند."
« اميد جوان يک شنبه 20 دی 1383 »
در ادامه چنين تلاشهايی مبنی بر وفاق جبهه دوم خرداد برای داشتن کانديدای واحد، سيد هادی خامنه ای رئيس دوره ای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات اعلام نمود که " پيروزی اصلاح طلبان در رسيدن به اجماع بر سر يک نامزد انتخاباتی واحد است و تعدد نامزدهای انتخاباتی به نفع جبهه اصلاحات نيست. " 
و اين گفتار در حالی صورت می گرفت که مهدی کروبی در ديدار با سردبيران روزنامه های داخلی می گويد: " من مدعی هستم که در چارچوب قانون اساسی می توان بسياری از مشکلات را حل کرد....و اکنون هم راهکارهايی در اختيار دارم که با همين مجلس و ساير نهادها هم می توانم بسياری از نقايص را برطرف کنم. البته برای پيشبرد اين اهداف هر گاه لازم باشد؛ پافشاری بر اختيارات و هر گاه ضرورت داشته باشد با مذاکره و تعامل امور را به پيش خواهم برد. " « روزنامه همشهری 16 دی 1383 »
وی همچنين تصريح نمود که " به نفع کسی از عرصه انتخابات کنار نمی روم و انتظار ندارم کسی به نفع من کنار برود." « روزنامه شرق 16 دی 1383»
هر چند مجيد انصاری عضو مجمع روحانيون مبارز و معاون حقوقی و پارلمانی رئيس جمهور چندی بعد در مصاحبه ای ؛ اظهار نظر کروبی مبنی بر اينکه به نفع هيچ کانديدايی کنار نمی رود ، گفت : 
" اين به معنای بسته شدن راه مذاکره نيست . ... داشتن کانديدا برای احزاب و گروههای مختلف يک حق طبيعی است. همان طور که الان در جريان مقابل ما هم کانديداهای متعدد مطرح هستند.... طبيعی است که مصلحت جمع و کشور و انتخابات در اين است که در جبهه اصلاحات وحدت نظر حاصل شود و بر روی يک نفر تفاهم کنند." « روزنامه آفتاب 21 دی 1383 »
اين کشاکشها در حالی صورت می گيرد که بهزاد نبوی عضو ارشد مجاهدين انفلاب با طرح احتمال نامزد شدن موسوی خويينی ها و کناره گيری معين به سود او پيامی به آدرس روحانيون مبارز می فرستد.
در اين بين حضور و يا عدم کانديداتوری هاشمی رفسنجانی نيز از معادلات چند مجهولی بازار سياست موجود در ايران است.
از طرفی محسن آرمين در پاسخ به اينکه چرا جبهه اصلاحات در حال حاضر رفتاری متفاوت تر از رفتار سالهای گذشته خود نسبت به هاشمی رفسنجانی ارائه می کند؟ می گويد : " عرصه سياسی تغيير اساسی کرده و الان ما با خطر شکل گيری و تشديد يک تمرکزگرايی سياسی تند و خشن مواجه هستيم و در اين شرايط با چهار سال پيش که اوج جريان دوم خرداد بود کاملا" متفاوت است. نکته دومی که می توانم بگويم اين است که وقتی خطر حاد و عاجل مطرح است، عقل حکم می کند که فرد يا گروه ظرفيت ، توان و نيرويش را متوجه خطر عاجل کند و يک جبهه فرعی باز نکند." « محسن آرمين ـ سخنگوی سازمان مجاهدين انقلاب »
از سوی ديگر کانديدای مورد نظر محافظه کاران ـ علی اکبر ولايتی ـ در پاسخ به سئوالی در مورد حضور هاشمی در انتخابات می گويد : " هاشمی از پيشکسوتان و افراد برجسته انقلاب و نظام است و همچنان نقش اساسی در اداره امور کشور دارد، بنا بر اين وظيفه همه ما به عنوان خدمتگزاران نظام ، حفظ حرمت بزرگان و پيشکسوتان است."
از سوی ديگر برخی گمانه زنی ها حاکی از آنستکه رفسنجانی " در پی توافقات خاص ممکن است از قبول کانديداتوری منصرف شود ..... که دکتر ولايتی به رفسنجانی تضمين بدهد که در انتخابات وزيران کابينه نظر او را تامين خواهد کرد. در اين صورت هم او « ولايتی » تنها نامزد محافظه کاران خواهد بود ونه نامزد مشترک آنان با اصولگرايان و اين گروه اخير نيز راه خود را جدا خواهند کرد." « مهرداد خدير ـ آينه هفته 20 دی 1383 »
البته سناريو های گوناگونی را می توان بر فضای موجود انتخابات رياست جمهوری ترسيم نمود .
محدوديت آزاديهای سياسی، حدود کارآمدی احزاب و سازمانهای عملا" موجود را بسيار تقليل داده و ضرورت شناسنامه دارشدن آرا حياتی ست. لذا تا زمانی که شفاف سازی نظرات و آرا در قالب احزاب و سازمانها بر مبنای دمکراتيک و امروزين نهادينه نگشته، چگونه می توان از مردم انتظار داشت که نسبت به کانديداها و برنامه هايشان « آنهم در محدوده بسته » شناخت و اعتماد داشته باشند.
نکته قابل تامل ديگر مسئله ميزان شرکت مردم در انتخابات آتی رياست جمهوری ست. بر طبق گفته مرتضی نبوی مدير مسئول روزنامه رسالت، حضور بيش از شصت درصد مردم در انتخابات پيش بينی می شود که اين آمار بنا به گفته ايشان با نظرسنجی های صورت گرفته شده، مورد تائيد است.
حال آنکه وزارت اطلاعات در اينمورد به رقم 45 درصد شرکت کننده ، آنهم از طريق نظرسنجی اشاره داشته است !
آنچه که هر کری را شنوا و هر کوری را به ديدن وامی دارد اراده مردم در تحميل مطالبات و خواستهای دمکراتيک خود به گردانندگان سياست امور جامعه است.
" قطره درياست اگر با درياست ، ورنه او قطره و دريا درياست. " 

افزودن نظر جدید