پیرامون موج خصوصی سازی و تغییر اصل ۴۴ قانون اساسی

متن مصاحبه رادیو برابری با علیرضا ثقفی نویسنده ، اقتصاد دان وفعال اجتماعی داخل کشور

پرسش : آقای ثقفی ضمن سپاس از شما که در اين گفتگو شرکت کرديد ؛ اخيرا اصل ۴۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ، طی مصوبه ای از طرف - مجمع تشخيص مصلحت - تغيير کرده است ۰ به موجب اين تغيير، مسئله خصوصی سازی در همه عرصه ها از جمله : بانکداری ، بازرگانی خارجی ، بيمه و بويژه نفت و گاز مجاز اعلام شد ه است ۰ نخستين پرسش ما اين استکه: با توجه به موج خصوصی سازی که طی سالهای اخير درجمهوری اسلامی ايران به جريان افتاده ، چه ضرورتی منجر به اين شد که اصل ۴۴ قانون اساسی تغيير بکند؟! 

پاسخ : عرض شود؛ مشکلات اقتصادی که در مجموع گريبان جامعه ما را گرفته به گونه می باشد که تقريبا می شود اعلام داشت : تمام رشته های صنعتی در دست دولت بوده است ۰ به علت بوروکراسی فوق العاده قوی و مديريت فوق العاده ضعيفی که در اين دستگاه بوروکراتيک اعمال می شد ، تقريبا کا رها به حالت توقف در آمده است ۰ ميليارد ها تومان سرمايه در دست بخشهای دولتی است که بلا استفاده مانده و اين در حالتی استکه کشور ما ايران ، کشور بسيار ثروتمندی است، از نظر منابع نفت و گاز و ساير معادن خيلی غنی است اما متاسفانه وضع اقتصادی بسيار اسفناکی بر ايران حاکم است ۰ من اينجوری می بينم : که سردمداران امور مملکت ، هيچگونه برنامه ريزی مشخصی برای آينده ندارند و تنها برای فرار از تنگناها و يکمقدار تقسيم منابع باقيمانده بين به اصطلاح نزديکان حکومتی يا دارو دسته های حکومتی ، متاسفانه دست به هر عملی می زنند ۰ از جمله : ما شاهد اين هستيم که يک سری برنامه های خصوصی سازی که آقايان دارند اجراء می کنند ، کارخانجات را می فروشند و هم منابع و معادن را می فروشند ۰ اين فروش را هم کاملا به زير قيمت همان مواد اوليه و ماشين آلاتی که اين کارخانجات و اين منابع دارند ، اينها به ديگران واگذار می کنند ۰ 
خدمت شما ، در اين مورد بعنوان يک نمونه از اين خصوصی سازی ها عرض کنم مثالش : کارخانه الکتريک رشت است _ از شما عذر می خواهم ، چرا که در شرايطی هستم که تازه از سفر بم آمدم و در جايی هستم که به آمار و ارقام فراهم آمده در اين زمينه ، الان دسترسی ندارم _ همين حد اطلاع می دهم که کارخانه الکتريک رشت ، تنها و تنها ، زمينش ۸۰ ميليارد تومان می ارزد ۰ ماشين آلات آن ، مقدار زياديش هنوز دست نخورده باقی مانده است و باز نشده، می دانيد که اين کارخانه ، بزرگترين کارخانه صنعت الکتريکی کشور است و همه قطعاتش را خودش توليد می کند ۰ اين کارخانه ايکه تنها زمين سابقش ۸۰ ميليارد تومان ارزش دارد ۰ مدتی است به يک ميليارد و ۷۰۰ ميليون تومان به چهار (۴ ) خانم فروخته شده است ، که البته هويت اينها را سعی می کنند ، مخفی نگهدارند ولی بقرار مرسوم ، خود کارگران اين کارخانه می گويند که آنها _ خريداران _ مربوط به خانواده کارگزاران هستند ۰ آقای قبه معاون قبلی آقای کرباسچی ، مدير عامل جديد اين کارخانه شده است ۰ حتی حقوق کارگران ، اخراجی را که حدود ۷۰۰ نفر هستند تا حال حقوق قانونی آنها را هم نپرداختند و تنها به فکر اين هستند که کارخانه را تعطيل کنند و مواد اوليه را بفروشند و زمينش را هم به ساختمان سازی اينها اختصاص بدهند ! 
اين يک نمونه از خصوصی سازی ها است که ما در جامعه می بينيم ۰ هر گونه تغييری که در قوانين داده می شود ، متاسفانه فقط برای تسهيل اين غا رت است ، غا رتی که بطور عجيبيی دارد از اين منابع صورت می گيرد ۰ ما در ابتدای انقلاب شاهد اين بوديم که بسياری از اين کا رخانجات ورشکست شدند ۰ در ابتداء همان تغيير حکومتی که در سال ۵۷ صورت گرفت ، بسياری از اين کارخانجات ورشکست بودند و با ميليارد ها دلار و يا ميليارد ها تومان، هر کدام از اين کارخانجات ، ديگر با ره بر سر پا آمده تا دو باره به ثمن بخس به عده ای از وابستگان دولت فروخته شوند ۰ اين نوع خصوصی سازی و چنين نمودی از خصوصی سا زی که ما در اين مملکت می بينيم در دنيا بی سابقه است ۰ کا رخانه چيت ری نيز به همين ترتيب قابل بحث است ۰ اين کارخانه در وضعيتی قرار گرفته که زمين بسيار ارزشمندی وسط شهر دارد ۰ کارخانه به مديران همانجا واگذار شده که طبيعتا وابستگان حکومتی هستند ۰ در اين ميان بخاطر واگذاری ، ابتداء زمين کارخانه کمتر از ۱۰/۱ ( يک و دهم ) قيمت به فروش می رسد ۰ گفتنی است : مديران جديدی که آنجا هستند تنها به فکر اين می باشند که آنرا دست به دست کنند و به صورت ساخت و ساز و آپارتمان سازی که قيمتش خيلی بالاتر از توليد کالا است در بياورند و سود کلانی به جيب زنند ! 
می توانم بگويم : دقيقا اين شکل خصوصی سازی است که صورت می گيرد و حتی قوانينی که شما _ در پرسش تان هم بود _ تغيير می يابد و هرچيز ديگری در اين زمينه ، هر شکل که بتوانند با بقايای آنچه را که از جيب ملت ساخته شده است ، همه را به رانت خواران واگذار کنند تا کار خود را به انجام رسانند ! 

پرسش : در اينجا اين سئوال پيش می آيد که در اين مورد مشخص ما با دو نگرش روبرو هستيم ، يکی از اين دو می گويد ؛ خصوصی سازی نه تنها دست غارتگران بومی را باز می کند بلکه دست غارتگران بين المللی را هم بازتر خواهد کرد ۰ بويژه در مورد نفت و گاز ، اما نگرش دومی هم وجود دارد که مدعی است ؛ اين خصوصی سازی عليرغم مشکلات و مسائلی که _ شما به آن هم _ اشاره کرديد ، اعلام می دارند : اين خصوصی سازی نهايتا منجر به توسعه اقتصادی يا چه بسا که توسعه سياسی جامعه ايران بشود ۰ حال از نظر شما اين روند خصوصی سازی چه پيامد هايی می تواند داشته باشد ؟ 

پاسخ : اصلا چنانچه به خصوصی سازی در سطح نظری که امروز در جهان سرمايه داری وجود دارد و ما در اينجا با آن روبرو هستيم ، نگاه کنيم ، می بينيم که دولت بخشهايی از مسائل اقتصادی را به بخش خصوصی واگذار کرده که اين بخش خصوصی با شريک شدن به اصطلاح در اقتصاد جامعه ، نتواند حقوق بيشتری بدست بياورد بلکه بتواند با يک بخش از مردم متوسط ، درچرخه اقتصادی بطور کلی قرار بگيرند ۰ اصل خصوصی سازی که در دهه اخير مطرح شده ، طرح هايی بوده که بطور مشخص روش نئوليبراليسم را برای پياده شدنش در جامعه ما بکار برده است که ما اصل را بر اين می گذاريم که _ فعلا _ بدان کاری نداريم ۰ فرض را بر اين می گيريم که اين ادعا صحيح باشد ۰ فرض را بر اين می گيريم که اگر اين مسئله ، آنطور که بانک جهانی و صندوق بين المللی پول ادعا می کند ، لااقل به همان ترتيبی پيش برود که اقشار ديگری از مردم به اصطلاح در اين چرخه اقتصادی قرار بگيرند و انحصار مرتب ضعيف تر بشود ، به فرض درست بودن اين قضيه ، آنطور که ادعا می کنند که دموکراسی گسترش پيدا می کند ، به فرض صحت همه اين قضايا و پيش فرض ها ، در ايران اساسا چنين مسئله ای مفهوم ندارد ۰ در مورد آزادی سرمايه خارجی در کشور ، اولا برای اولين بار در تا ريخ معاصر ايران است که به سرمايه دار خارجی اجازه داده می شود که تا ۹۰ و ۹۹ در صد حتی ۱۰۰ در ۱۰۰ از سرمايه ها را در اختيار داشته باشد ۰۰۰ که فرض می کنيم حالا اين هم بخاطر اين باشد که سرمايه ها به ايران بيايند ، منتهی سيستم داخلی به گونه ايست که در همين بخش نفت و گاز ، طبق گزارشات مستندی که ما داريم ۰ متاسفانه هر قسمتی به يکی از ارگانها واگذار شده است ۰ اين ارگانها جريانات مطلق العنانی هستند که به هر ترتيب که می توانند عمل می کنند ۰ مثلا : فارس جنوبی يا حتی صنايع نفت و گاز هر کدام به يکی از ارگانها واگذار شده و حالت پخش غنايم را دارد و اينها بدون هيچ ضابطه و بدون هيچ به اصطلاح کنترلی که در کا رشان باشد در اختيارات تشان است که دست در دست يکديگر تماما خود را در خدمت شرکت های خارجی قرار بدهند ۰ 
متاسفانه در همين بخش نفت و گاز ، که شما هم اشاره کرديد _ کارهايی من در همين زمينه انجام دادم که اميدوارم که در فرصت های ديگر بتوانم توضيحات بيشتری بدهم _ همين قدر بگويم : هيچگونه ضابطه ای در اختيار شرکتهای خارجی قرار داده نمی شود ۰ فقط نوعی توزيع و تقسيم صورت می گيرد ، مثلا فرض کنيد بخشی در دست شورای نگهبان است ۰ بخشی را به حوزه علميه واگذار کردند و آنها هم چون خودشان ، هيچ تخصصی ندارند ، تنها با گرفتن يک سهمی از اين ها _ که ما حتی توانستيم قرار داد هايش را پيدا کنيم ، که در آينده اين اسناد را خواهيم گفت _ اينها بطور مشخص در حال فروش هستند ۰ بعد ما شاهد اين هستيم که شرکت هايی که در ايران سالها فعال بودند و سالها اين شرکت ها در حال کار بودند ، الان به ثمن بخس ، سهام هايشان را به خارجی ها واگذار می کنند ، فقط به خاطر اينکه ؛ مثلا اقرار بکنند به اينکه ما داريم امتياز به شرکت های خارجی می دهيم ! شرکت انگن ۶۰ در صد سهام کارخانه پاک فرش را خريده است ۰ کارخانه پاک فرش جزء گروه بهشهر بوده که قبلا در ابتداء سال ۵۷ مصادر شد ، بسيار بدهکار بوده ، دوباره با وامهای گرفته از جيب ملت ، ساخته شد ۰ 
تمام اين قضايا به گونه ای است که به هيچ عنوان بخش خصوصی به مفهومی که مورد نظر صندوق بين المللی پول يا بانک جهانی بوده و است ، مشارکتی در اين قضيه ندارد بلکه عده ای رانت خوار هستند که احساس می کنند ، اولا سند را به نام خود کنند و ثانيا دلالی ای بگيرند و با سودی که می برند ، باز هم به ثمن بخس وبا فروختن امتيازات به غير ، به راحتی بتوانند و می توانند به آن مبلغی دست پيدا کنند که می خواهند ۰ 
حال اصلا آنچه در اين وسط وجود ندارد آن هدف خصوصی سازی است که در سطح جهان مطرح می باشد ۰ يعنی به علت اينکه آن فساد حاکم به دليل بوروکراسی حاکم و به سبب آنکه در ايران عنان و مطلق العنانی آن بخشهای اقتصاد رهايی که در جامعه مان وجود دارند ۰ آنقدر اينها خود سرانه عمل می کنند که حتی اخيرا هم در گزارش بانک جهانی بود : - خصوصی سازی در ايران ، اصلا پيشرفتی نداشته است - ولی سردمداران همه تلاش خودشان را می کنند تا اظهار دارند که اينها همان خصوصی سازی است ۰ خيلی مشخص است ، آنچه که حتی بعنوان خصوصی سازی در سطح جهان مطرح می شود و آنچه در ايران است ، فاصله بسيار زيادی با هم دارند ! 
امروز آنچه در ايران اجراء می شود ، تنها و تنها گذراندن قوانين برای باز گذاشتن دست همان به اصطلاح مراکز قدرت اقتصادی است که وجود داشته است !! 

پرسش : از نظر شما پيامد های اين خصوصی سازی در زندگی توده های مردم و زحمتکشان چه می تواند باشد؟

پاسخ : بايد بگويم : پيامد هايش روز به روز ما در سطح جامعه ، آنگونه که ما شاهدش هستيم ۰ آمار کودکان خيابانی روز به روز افزايش می يابد ۰ آمار زنان خيابانی روز به روز افزايش پيدا می کند ۰ آمار کارگران بيکار روز به روز افزايش پيدا می کند۰ سطح در آمد توده ها آنقدر پايين آمده که واقعا فقر با تمام چهره کريه اش در هر گوشه مملکت ديده می شود ۰ من همين چند ساعت پيش از بم آمدم ۰ آنجاييکه زلزله شده ، در آن جا با همه کمک های وسيع خارجی که شده به جرئت می توانم بگويم : هيچ گونه کاری برای مردم نکردند ۰ تمام اين پولها ئيکه امداد رسانان بين المللی ، از تمام کشور ها دادند ، تمام اينها در درون اين بوروکراسی حيف و ميل شده است و رفت ۰ تنها کارها ئيکه صورت گرفته از جانب چند موسسه امداد رسان داخلی ، يا بعضی از امداد رسانان خارجی که مستقيما مثلا خودشان کارهايی انجام دادند ۰ خانه ها خراب ، هنوز آ وار برداری از خرابی زلزله ، حالا که ۹ ماه از زلزله می گذرد ، تمام نشده است ۰ ما حتی يک ساختمان که از جانب يک ارگان دولتی ، از جانب يکی از اين ستادهای مسئول باز سازی ، که بگويم تمام شده و ساخته شده در بم نديدم ۰ بقول معروف : - تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل - سوء تغذيه کودکان ، آواره گی زنان و کودکان ، بيکاری ، فقر و اعتياد بيداد می کند ۰ جالب اينکه بشما بگويم : الال نيروی کار در بم _ همين بمی که اينقدر هم ظاهرا از سوی دوربين ها به اش توجه ميشه _ برای کار پيدا کردن با ماهی ۶۰ هزار تومان التماس می کنند ۰ يعنی اگر حقوق رسمی در ايران چيزی حدود ۱۱۰ هزار تومان است که حالا مثلا ميشه حدود ۱۴۰ دلار در ماه ، آن مردم حاضرند و التماس می کنند با ماهی ۷۰ دلار بتوانند اينها استخدام بشوند ! ولی هيچ کاری برايشان وجود ندارد ۰ 
اين وضعيتی است که تقريبا تمام نيروی کار ايران با آن روبرو هست ۰ اينرا می دانم که آينده ما بايد واقعا منتظر شورشهای عظيم مردمی باشيم ۰ فکر نمی کنم به اين وضعيت مردم بتوانند ، تحمل کنند ۰ روز به روز ما شاهد ورشکستگی بخشی از بخشهای اقتصادی هستيم ۰ 
در اين رابطه چندی قبل کفاشان اکثر شان ورشکست شدند ۰ صنف خياط و توليدی لباس اينها اکثرا ورشکست شدند ۰ بازار ها تقريبا بطور کامل حالت رکود را دارد اما از اينطرف چيزی که گسترش پيدا کرده ، قاچاق کالاست ۰ چيزی که گسترش پيدا کرده ، اعتياد و خريد و فروش مواد مخدراست ، چيزی که گسترش پيدا کرده بزه کاری است ۰ اخيرا شما شنيديد ۳۰ کودک از جانب فردی به نام - محمد بسيجه - و همد ستش درذديده شده و به آنها تجاوز شده و کشته شدند ۰ يعنی اينها چيزی عادی است ۰ حتی يکی از مادران و پدران گم شده ، مشخصا گفته بود : - وقتی ما زنگ زديم به نيروی انتظامی که بگوييم : بچه مان گم شدند ، بما گفتند : بريد تو آشغالها بگرديد تا پيداشون کنيد !- در اين جمهوری ما يک همچين وضعيتی داريم ۰ اين خصوصی سازی ، بازتاب شبه نئوليبراليسم است ۰ در ايران نئوليبراليسم هم نيست، ممکنه نئوليبراليسم با همه فسادی که داره ، يک بخش اش چهار تا کا ر نمايشی يا شغل ايجاد کنه که چهار نفر روی شغل جديد برند ۰ ولی در جامعه ما به هيچ عنوان ، دقيقا و متاسفانه بازتابی ندارد

پرسش : آخرين پرسشم را با شما در ميان می گذارم : با توجه به رانت خواری اقتصادی يا اقتصاد رانتی که شما به آن اشاره داشتيد۰ يا بوروکراسی دولتی و مقوله هايی که بر شمرديد ، شما به عنوان يک کارشناس اقتصادی ، چه راه حلی را برای برون رفت از اين بن بست اقتصادی پيشنهاد می کنيد ؟ 

پاسخ : من فکر می کنم به واقع راه حل توی اين مملکت ، همچنان اقتصادی نيست و امکان راه حل اقتصادی در اين شرايط وجود ندارد ۰ ما بهتره که در اين زمينه سکوت کنيم ۰ چون با اين دستگاه دولتی هر برنامه ای که ما بدهيم ، آ ن برنامه قطعا با شکست مواجه می شود!

آقای ثقفی از شما به خاطر اين گفتگو متشکريم !!

افزودن نظر جدید