نگاهی به مشارکت سياسی زنان جهان در سال 2005 ميلادی

جهان ما در سال 2005 ميلادی شاهد تلاشهای فراوانی در جهت حقوق و مطالبات زنان در عرصه های مختلف زندگی فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سياسی بوده است. در زمينه مشارکت سياسی زنان سال گذشته رويدادهای مهم و گاه منحصربفردی، به ويژه در هر سه قاره کهن رخ نموده است. 
_ در آخرين هفته ماه نوامبر در قدرتمندترين کشور اروپا و برای اولين بار پس از جنگ جهانی دوم خانم آنگلا مرکل، به عنوان اولين زنی که در تاريخ آلمان به مقام صدر اعظمی رسيده سوگند ياد کرد.
خانم مرکل از آوريل سال 2000 پس از کناره گيری هلموت کهل به رياست حزب دموکرات مسيحی انتخاب شد و رهبری ائتلاف اصلی مخالف دولت در پارلمان را در دست گرفت و پس از انحلال پارلمان توسط گرهارد شرودر، صدر اعظم و رهبر حزب سوسيال دموکرات، در ماه ژوئيه سال 2005، در رقابت تنگاتنگی با آقای شرودور قرار گرفت.
_ در کشور ليبريا واقع در غرب قاره آفريقا، روز 23 نوامبر سال گذشته، الن جانسون سِرليف معروف به 'بانوی آهنين' در اولين انتخابات رياست جمهوری پس از جنگهای 15 ساله داخلی اين کشور، برنده انتخابات رياست جمهوری اعلام شد. الن جانسون نخستين رئيس جمهور زن در ليبريا و در قاره آفريقاست. می توان گفت انتخاب اين سياستمدار با سابقه در جامعه مردسالار آفريقا منبع الهام و مشارکت بيشتر برای زنان سراسر قاره باشد. 
_ در دور اول انتخابات رياست جمهوری شيلی در 11دسامبر 2005 خانم "ميشل باچ لت" عضو ائتلاف چپ، با کسب 95/45 درصد آراء، رتبه نخست را کسب کرد، او شانس نخست برای کسب مقام رياست جمهوری شيلی به عنوان اولين "رئيس جمهور زن" در اين کشور و در آمريکای لاتين است. 15 ژانويه سال جاری دور دوم انتخابات رياست جمهوری شيلی برگزار خواهد شد.
_ در افغانستان پس از سقوط حکومت طالبان، ميليونها زن در اجازه تحصيل و اشتغال يافته و در قانون اساسی جديد افغانستان مسئله حقوق برابر زنان و مردان مطرح شد. هم اکنون نيز سه وزير زن در کابينه دولت مشغول ايفای وظيفه اند. با اين وجود اما زنان افغان همچنان گرفتار آداب و رسوم سنتی جامعه افغانی بوده و آزاديهای آنان با محدوديتهايی جدی مواجه است.
در ماه سپتامبر سال 2005، زنان افغان در اولين پارلمان افغانستان پس از 30 سال جنگ، 68 کرسی از 249 کرسی پارلمان را از آن خود کردند. 
در سال گذشته خانم حبيبه سرابی که در دولت انتقالی افغانستان، وزير امور زنان بود نيز به عنوان نخستين والی زن در تاريخ افغانستان، به ولايت باميان رفت.
_ اگر چه که در عراق از آغاز اشغال تا کنون، شرايط زندگی برای زنان و دختران به شدت بدتر شده است و آنها حتی دوباره مجبور به پوشيدن حجاب شده اند. و بيم آن می رود که قوانين خانواده اسلامی باز هم بيشتر آنان را در محاق روابط عقب مانده پدر سالاری گرفتار سازد، اما قانون اساسی جديد حق رای و حق انتخاب شدن در مقامات سياسی را برای آنان به رسميت شناخته است.
در آخرين ماه سال 2005، 70 درصد از عراقيهای دارای حق رای در انتخابات مجلسی كه حكومت چهار سال آينده آنها را تعيين خواهد كرد، شرکت کردند، با وجود آنکه هنوز ترکيب کامل پارلمان معين نشده است اما حداقل 25 درصد کرسی های مجلس اين کشور برای زنان در نظر گرفته شده است..
_ در ايران نيز در طول چند ده سال اخير، به رغم افزايش شاخصهای اجتماعی و بهداشتی زنان که باسوادی، تحصيلات عالی، حضور فعال در بازار کار، موفقيت برنامه های کنترل زاد و ولد، افزايش اميد به زندگی نمونه های آن است و با وجود اينکه، هر کدام از اين موفقيت ها با تلاش فراوان زنان در برابر سد و بندهای مقاومت سياسی، اجتماعی و فرهنگی روبرو بوده اند اما سال گذشته و عليرغم اعتراضات آشکار، زنان نتوانستند حق کانديداتوری برای مقامات عالی سياسی همچون رياست جمهوری را به دست آورند و انتخابات رياست جمهوری در سال گذشته بدون حضور کانديداتوری زنان انجام شد.
جنبش زنان ايران که شامل جريانات گوناگون لائيک، ليبرال، و اسلام گرا است، سال گذشته نيز گاه پراکنده و گاه يکپارچه تر اما کم عمق، قوانين و سنت های پدر سالارانه را به چالش گرفته و حقوق بيشتری در زمينه آزاديهای فردی و اجتماعی و سياسی مطالبه کرده و نشان داده که تنها به آزاديهای انتخاباتی قناعت نمی کند و خواهان تغييرات جديتر در قانون اساسی جمهوری اسلامی است.

_ کشورهای عربی خاورميانه پس از حمله 11 سپتامبر، تحت فشارهای فراوانی به ويژه از سوی آمريکا برای ايجاد اصلاحات سياسی قرار گرفته اند، طرح خاور ميانه بزرگ، اصلاحات اقتصادی، ارتقاء حقوق بشر، و استقرار دموکراسی در خاور ميانه را بستر مناسبی برای از بين بردن بنيادگرايی اسلامی و تروريسم بين المللی می داند.
گزارشات توسعه انسانی سازمان ملل در مورد جهان عرب نيز در چند سال گذشته تاکيد بر لزوم توانمندی سياسی، اقتصادی و اجتماعی زنان دارند. بر پايه چنين فشارهايی، سال 2005 مقاومتها، حرکات و تغييرات بزرگ و کوچکی در مشارکت سياسی زنان در اين دسته کشور ها نمود داشته است.
برای مثال در کويت که نمايندگان محافظه کار پارلمان، بالاخره در سال گذشته لايحه برخورداری زنان از حقوق کامل سياسی را به رغم مقاومت شديد اسلاميون که تبصره ها و الزاماتی مانند پوشش اسلامی را به آن افزودند، تصويب کرد. بدينترتيب، زنان کويتی برای نخستين بار در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۰۷ رای خواهند داد.
 عربستان سعودی، که با تکيه بر قوانين شرعی وهابی اداره می شود، مثل بسياری ديگر از جوامع استبدادی عربی، در چارچوب طرح خاورميانه بزرگ، از مدت ها پيش برای روی آوردن به دموکراسی زير فشار است. سعودی ها سال گذشته در اوائل فوريه اولين انتخابات عربستان را برگزار کردند. اين انتخابات برای گزينش 50 درصد اعضای شوراهای شهر برگزار شد. در اين انتخابات، زنان نه حق انتخاب کردن را داشتند و نه حق انتخاب شدن. 
در عربستان تنها می توان به اتتخاب دو زن در هيات مديره اتاق بازرگانی شهر جده در نوامبر گذشته اشاره کرد. اين موفقيت در کشوری که زنان اجازه رانندگی ندارند و بدون توافق همسران خود نمی توانند سفر کنند، باز هم پيروزی قابل اعتنايی به نظر می آيد. 
در بحرين نيز نخستين انتخابات آزاد برای انتخاب اعضای شورای شهر در بهار سال گذشته برگزار شد، با وجود اينکه از ۳۱ کانديدای زن هيچيک در شورای شهر کرسی به دست نياوردند، اما می توان آنرا يک يک پيروزی تلقی کرد. و اين انتخابات را ، به عنوان اولين گام در روند گذار بحرين از يک امير نشين سنتی به يک نظام مشروطه سلطنتی، يک موفقيت تلقی کرد و اميد داشت که زنان بحرينی که در مقايسه با زنان عربستان از آزادی نسبی بيشتر همچون انتخاب پوشش، حق رانندگی کردن و هم صحبتی با مردان در محل های کار و مجامع ديگر برخوردارند، بتوانند وضعيت خود را در انتخابهای آتی بهبود دهند. 
_ در امپراتوری ژاپن نيز سال گذشته بحث انتقال سلطنت به عضو مونث خانواده سطنتی به شدت بالا گرفته است. موضوع از آنجا شروع شده است که پسران امپراتور آکی هيتو فرزند پسر ندارند، و سلسله جانشينی در خاندان امپراتوری ژاپن با مشکل روبرو شده است. از همينرو گروهی از متخصصان دولتی به تازگی پيشنهاد کرده اند که قوانين مرتبط با جانشينی در خانواده سلطنتی ژاپن تغيير کند تا اعضای زن نيز بتوانند به تاج و تخت برسند. دولت ژاپن قصد دارد در اوايل سال جاری چنين لايحه ای را به پارلمان بدهد.
_ در ماه مه سال 2005، نخستين اجلاس جنبش غيرمتعهدها با موضوع تامين منافع زنان در کوالالامپور مالزی و تحت عنوان "توانمند ساختن زنان در مقابله با چالش های جهانی سازي" برگزار شد. اگر چه که تعدادی از وزرای امور زنان که در اين نشست شرکت داشتند، مردبودند و نيز اعلاميه نهايی اجلاس درباره توانمند ساختن زنان، برای اعضای جنبش الزامات جدی و جنبه های راديکالی را ايجاد نمی کند، اما کشورهای عضو جنبش غيرمتعهدها، با امضای بيانيه نخستين اجلاس خود. قول داده اند که نقش سياسی بيشتری به زنان اعطا کنند. و شمار تصميم سازان زن در دولت و بخش های تجاری را به 30 درصد برسانند.وزير زنان مالزی همچنين اعلام کرد که يک مرکز دائمی جنبش غيرمتعهدها را برای رسيدگی به نگرانی های زنان در مالزی تاسيس خواهد شد.

*****

تکاپو، تحرک و مبارزه برای برابر حقوقی زنان در عرصه های سياسی و اجتماعی همچنان در بسياری ديگر از نقاط جهان همچون مراکش، الجزاير، فرانسه، نروژ، ايسلند، و... برای تصويب قوانين جديد و يا لغو قوانين کهن جريان داشته و دارد، و در بسياری از کشورها به خصوص کشورهای در حال توسعه و يا توسعه نيافته، تلاشها برای تغييرات فرهنگی و فکری جامعه برای پذيرش و رعايت حقوق زنان مضمون اصلی آين تلاشها بوده است، امری که حصول به آن پيگيری، تلاش و حوصله فراوان و آگاهانه تری می طلبد.
صندوق جهانی زنان گزارش از افزايشی حدود 16 درصد در تعداد نمايندگان زن در پارلمانهای کشورهای سراسر جهان در سال 2005 می دهد. بدينترتيب شايد بتوان گفت سال 2005 ميلادی به لحاظ مشارکت سياسی، سال موفقی بوده است.

ميهن اميدوار/ راديو رسانه 

منبع: 
رادیو رسانه
بخش: 

افزودن نظر جدید