ايست‌ در محيط‌ زيست‌ خزر

اخباری که‌ از فعاليت ‌های زيست‌ محيطی در دريای خزر مخابره‌ می ‌شود بسيار زياد است. هر روز در خبرها می ‌خوانيم‌ و می ‌شنويم‌ که‌ سازمان‌ محيط‌ زيست، فلان‌ فعاليت‌ را برای بهبود اوضاع‌ زيست‌ محيطی دريای خزر انجام‌ داده‌ است. اما هنوز سواحل‌ خزر در گيلان‌ از آلوده ‌ترين‌ سواحل‌ دريای خزر است. به‌ راستی چرا با وجود اتخاذ تمهيدات‌ مختلف‌ مساله‌ آلودگی زيست‌ محيطی در دريای خزر به‌ هيچ‌ وجه‌ مهار نشده‌ است؟
پارادايم ‌های زيست‌ محيطی در دريای خزر متنوعند. از مهاجرت‌ پرندگان‌ به‌ تالاب‌ انزلی گرفته‌ تا صيد ماهی از دريا و همچنين‌ وارد شدن‌ فاضلاب‌ مراکز صنعتی به‌ رودخانه ‌ها و دريا از جمله‌ معضلات‌ زيست‌ محيطی گيلان‌ است.
چرايی عدم‌ رفع‌ اين‌ مشکلات‌ بيش‌ از هر چيز به‌ نقش‌ کمرنگ‌ نهادهای محيط‌ زيست‌ در گيلان‌ بر می ‌گردد. سازمان‌ محيط‌ زيست‌ گيلان‌ هر چند‌ حضور پر رنگی در رسانه‌ ها دارد اما گامهای موثری در پيشگيری از معضلات‌ زيست‌ محيطی انجام‌ نمی ‌دهد. به‌ طور مثال‌ چندی پيش‌ خبر رسيد که‌ يک‌ لکه‌ دريايی به‌ مساحت‌ ٨٠ کيلومتر مربع‌ به‌ سمت‌ سواحل‌ گيلان‌ در حرکت‌ است. اخبار پيشروی اين‌ لکه‌ دو روز توسط‌ مسوولان‌ محيط‌ زيست‌ منتشر می ‌شد، اما در هيچ‌ يک‌ از خبرها به‌ راهکاری برای جلوگيری از پيشروی اين‌ لکه‌ دريايی اشاره ‌ای نشده‌ بود. از وقتی که‌ اين‌ لکه‌ به‌ ساحل‌ رسيد ديگر هيچ‌ خبری درباره‌ آن‌ منتشر نشد.
نمونه ديگر بحث‌ بر سر ساخت‌ کنار گذر انزلی و تالاب‌ اين‌ شهر بود که‌ اختلاف‌ سازمان‌ محيط‌ زيست‌ با مسوولان‌ اجرايی ارشد استان‌ مدتها در صدر اخبار استان‌ قرار گرفته‌ بود. ظاهرا مخالفت‌های محيط‌ زيست‌ با عدم‌ اجرای اين‌ طرح‌ بدون‌ در نظر گرفتن‌ ضرورت‌ ساخت‌ کنار گذر انجام‌ مي‌شد.
محافظت‌ از منابع‌ دريايی هم‌ تا به‌ امروز چندان‌ جدی گرفته‌ نشده‌ است. در ادامه‌ اختلافات‌ گسترده‌ کشورهای حاشيه‌ دريای خزر بر سر تعيين‌ رژيم‌ حقوقی دريای خزر، صيد بی ‌رويه‌ و بدون‌ حساب‌ و کتاب‌ خطری جدی برای منافع‌ دريای خزر محسوب‌ مي‌شود. دير زمانی از فاجعه‌ صيد فراتراز مجاز و قاچاق‌ ماهيان‌ خاوياری در دريای خزر نمی ‌گذرد. فاجعه ‌ای که‌ منجر به‌ ممنوعيت‌ صيد اين‌ نوع‌ مرغوب‌ ماهی شد. اگر به‌ زودی سياستی حساب‌ شده‌ برای صيد در دريای خزر انديشيده‌ نشود به‌ زودی منابع‌ دريايی به‌ حدی کاهش‌ می ‌يابد که‌ صيد ماهيان‌ معمولی نيز با مشکل‌ مواجه‌ شود و‌ وقوع‌ اين‌ اتفاق‌ يک‌ بحران‌ عظيم‌ اقتصادی را به‌ وجود خواهد آورد.
در مورد ورود فاضلاب‌ شرکت‌های صنعتی به‌ رودخانه‌ها و دريا نيز تا به‌ امروز تنها به‌ تذکرات‌ و جريمه های معمولی اکتفا شده‌ است. نهادی که‌ شرکت ‌ها را به‌ خاطر اين‌ مساله‌ جريمه‌ می ‌کند بايد با ارايه‌ طرحی مطالعه‌ شده، روشی را برای انهدام‌ اين‌ فاضلاب‌ پيشنهاد کند.
در کنار اينها بايد به‌ مساله‌ آلودگی سواحل‌ دريای خزر در گيلان‌ نيز اشاره‌ کرد. سواحل‌ گيلان‌ را شايد بتوان‌ آلوده ‌ترين‌ سواحل‌ کشور دانست. گويا هيچ‌ حساسيتی برای پاک‌ کردن‌ سواحل‌ از زباله ‌ها وجود ندارد. اگر بپذيريم‌ که‌ گيلان‌ يکی از استانهای کشور است‌ که‌ از پتانسيل‌ بسيار زيادی برای گردشگری برخوردار است‌، ادامه‌ بي‌توجهی به‌ دفع‌ زباله‌ ها در سواحل‌ که‌ در چند سال‌ اخير نمود بيشتری يافته‌ است‌ فرصت‌های اقتصادی پيش‌ رو و درآمدهای حاصله‌ از جذب‌ توريست‌ را از بين می برد.
حفاظت‌ از منابع‌ طبيعی و دريای خزر مساله ‌ای نيست‌ که‌ با برگزاری چند سمينار سطحی و غير کارشناسی و يا مانورهای رسانه ‌ای تحقق‌ يابد. دريای خزر پتانسيل‌ بسيار زيادی برای بهره‌ برداری دارد که‌ با بی توجهی به‌ معضلات‌ زيست‌ محيطی از دست‌ خواهد رفت. 

افزودن نظر جدید