تاخیر در لغو تحریمها، کمک بە تعمیق اصلاح طلبی؟

ایران بعد ازانتخابات اخیر و با روی کارآمدن روحانی توانست بر روی یک متن مشترک با کشورهای غربی در مورد برنامە اتمی خود بە یک توافق موقت دست بیابد، قراردادی کە امید آن هست درآیندە با پیگیری هردوطرف بە یک توافقنامە پایدارتبدیل شدە و یک بار برای همیشە بە معضل اتمی ایران پایان دهد.

در خلال و در پایان مذاکرات حول این توافقنامە موقت، آنچنانکە انتظار می رفت نیروهای تندرو هر دو طرف بە عناوین مختلف بە کارشکنی پرداختە و سعی در متوقف کردن این پروسە مثبت داشتند، کارشکنیهائی کە هنوز هم  بە عناوین مختلف ادامە دارند. از جملە تلاشهای اخیری کە در این مورد صورت گرفتە، گفتەهای چند روز پیش سید محمد نبویان است.

سید محمود نبویان نماینده مردم تهران، عضو شورای مرکزی فراکسیون اصولگرایان مجلس وازشاگرادان مصباح یزدی کە عنوان حجت‌الاسلام را نیز یدک می کشد، در گفتوگو با خبرنگار پارلمانی خبرگزاری تسنیم، با اشاره به سوالات خود از سید عباس عراقچی معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه در دولت روحانی، در یکی از جلسات کمیسیون امنیت ‌ملی و سیاست‌خارجی مجلس، گفتە کە سوالاتی را از آقای عباس عراقچی مطرح کردە و از روی متن جملاتی را برای وی خواندە کە عدم توازن را بوضوح درتوافقنامە نشان می دهد. نبویان تصریح کردە کە گویا طبق گفتەهای عراقچی، غربی‌ها به ایران وعده دادەاند که نود درصد تحریم‌های نفتی و بانکی باقیمانده وقطعنامه‌های شورای امنیت را بعد از بیست سال بر می دارند، کە این امر با اعتراض آقای عراقچی روبرو شدە و وی گفتە کە "من اعتراض کردم بیست سال خیلی زیاد است و این مدت پنج ساله باشد".

لحن سخنان نبویان را می شود بە دو شیوە مختلف تعبیر وتفسیر کرد:

ـ ایشان بە ظاهر و بە عنوان یک اصولگرا وشاگرد مصباح یزدی، از دولت روحانی وآقای عراقچی در لغو تحریمها عجلە بیشتری دارند!

ـ چون لغو تحریمها زیاد طول می کشد، پس توافقنامە مهمل است وباید ظاهرا بە همان منوال سابق کە سیاست تقابل کورکورانە و بە دور از خرد است، برگشت.

اما شاید دغدغە دیگری را در نوع سخنان و واکنش نبویان بتوان بازیافت کە بنیانی تراست. برای اینکە بتوانیم بە این موضوع نزدیک بشویم، بگذارید روی یکی از جملات نقل قول شدە مکث کنیم. درنقل قول بالا از یک مدت بیست سالە سخن بە میان آوردە می شود. یعنی دو دهە. اگر این نقل قول یک جانبە از طرف نبویان را کە هنوز از جانب طرف مقابل رد نشدە است را مبنا قرار بدهیم، بیست سال طول می کشد تا اقتصاد ایران بتواند دوبارە بە حالت نرمال و طبیعی خود بازگردد. و این بیست سال از لحاظ سیاسی یعنی چی و چە معنی می دهد؟

چنانکە می دانیم یکی از شرایط عروج دوبارە نیروهای میانە رو و اصلاح طلب در جمهوری اسلامی بە قدرت، وضعیت نابسامان اقتصادی بود کە نتیجە مستقیم سیاست های بغایت نابخردانە و ماجراجویانە اصولگرایان و طیف احمدی نژاد بود. تحریمهای شدید، وضعیت اتصادی کشور را در لبە پرتگاە قرار داد و از این منظر افقهای خطرناکی را بر روی آیندە نظام گشود. وضع چنان بود کە بخش اصلی نظام بە ناچار عقب نشینی کردە و دوبارە تن بە حضور نیروهائی داد کە می خواست یک بار برای همیشە یا حضور آنان را بە صفر برساند، و یا بە حداقل ممکن. برهمین منطق اگر شرایط دشوار اقتصادی، نیروهائی را بە قدرت راند کە از ظرفیت حل دشواریها بهرەمند بودند، با ادامە وضعیت دشواراقتصادی و پیشنهاد حل دراز مدت آن از طرف غربیها، منطقا شرایط ابقا وادامە نیروهای معتدل و اصلاح طلب در هرم قدرت ادامە پیدا خواهد کرد، ادامەای کە می تواند حتی در درازمدت بە تقویت پایەهای وجودی آنان منجر شود. زیرا عنصر زمانی بە عنوان یک فاکت می تواند در دراز مدت توان کیفی آنها را بالاتر ببرد. امری کە باب میل افرادی از تیپ نبویان نیست، زیرا کە در خوشبینانەترین حالت آنان مرحلە فعلی را مرحلە گذاری تصور می کنند کە هرچە زودتر باید بگذرد! گویا آنان یعنی نیروهای موجود در دولت وظیفە دارند شرایط را عادی کنند تا اصولگرایان دوبارە بە قدرت برگردند، و با عادی شدن نسبی شرایط، دوبارە کشور را بدانجا سوق دهند کە دادند.

اگراین خوانش سومین را مبنا قرار دهیم ظاهرا دولت کنونی آمریکا با سیاست نوین خود کە همانا دوری از ابزار نظامی و بکارگیری سیاست وا قتصاد است می خواهد علاوە بر اطمینان یافتن از پیشروی مثبت روند اتمی در ایران، بە تقویت پروسەهایی نیز یاری رساند کە در آن نیروهای میانە و معتدل کماکان امکان ماندن و عروج را در قدرت داشتە باشند. زیرا کە یکی از عناصر مهم تضمین برگشت ناپذیری سیاست های هشت سالە اخیر رژیم دربعد اتمی همانا حضور مداوم نیروهائی ازاین دست در راس حاکمیت ایران است.

آقای نبویان درست ازاین حالت می ترسد. پایەهای عینی واقتصادی عروج نیروهای میانە بە ظن ایشان خطرناکترین فاکتهای تحمیل رقیبان است. فاکتهائی کە بر خلاف فاکتهای دیگردرافتادن با آن ودیکتە کردن آنچە کە بە گمان آنها راە درست برای جامعە ایران تلقی می شود بسیار دشوار است.   

 

افزودن نظر جدید