منوچهر صالحی

چشم‌انداز سکولاریسم و لائیسیسم در ایران؟

دیگر آن که یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دولت‌های متکی بر قوانین اساسی دمکراتیک جدائی دولت از کلیسا، دوری نهادهای دولتی از ادیان و گرایش به اندیشه‌‌های خردورزانه است. با این حال می‌بینیم که در بسیاری از دولت‌های سکولار اروپائی به گونه‌های مختلف به نهادهای دینی کمک‌های مالی می‌شود تا بتوانند ارزش‌های دینی خود را بین مردم تبلیغ کنند. چنین دولت‌هائی عملأ با دادن کمک‌های مالی به برخی از ادیان، میان ادیان مختلف توفیر می‌نهند.

بحران چند لایه‌ رژیم اسلامی

جناح اصولگرا می‌خواهد پیش از آن که خامنه‌ای به اغماء دائم بی‌افتد و به زنده مرده بدل گردد، روحانی را به کناره‌گیری از قدرت مجبور کند، زیرا بنا بر قانون اساسی جمهوری اسلامی، رئیس‌جمهور در غیبت و پس از مرگ خامنه‌ای یکی از سه عضو شورای رهبری خواهد بود، شورائی که تا انتخاب رهبر جدید، از قدرت فوق‌العاده‌ای برخوردار خواهد بود. در چنین وضعیتی روشن است که اکثریت کنونی «خبرگان رهبری» که گویا وابسته به جناح اصولگرایان است، از ثبات چندانی برخوردار نخواهد بود و توازن قدرت می‌تواند به زیان اصولگرایان و به سود روحانی دگرگون شود.

گذار به «دمکراسی» یا «جنگ داخلی»؟

چنین تحولی (تحریم ایران) موجب رکود اقتصاد جهان و بالا رفتن درصد بیکاری در سراسر جهان خواهد شد. همچنین تحقق تحریمها، موجب بحران اقتصادی و فقر شدید در ایران خواهد گشت. بنابراین، با توجه به انتخابات در ماه مه در فرانسه و در ماه نوامبر در آمریکا، بمباران ایران فقط از سوی حکومت دست راستی اسرائیل محتمل است

تجربه های شکست خورده سازمانسازی در انیران

من خود بارها از برخی سیاستمردان آلمان شنیدهام که مشکل اپوزیسیون ایران پراکندگی آن است و بنابراین ایجاد یک سازمان اپوزیسیون که بتواند نیروهای عمده سیاسی را در درون خود بسیج کند و دستاموز این قدرتها نیز باشد و سیاست آنها را بهمثابه سیاست خردورزانه و منطبق با منافع ملی ایرانیان تبلیغ کند، بهترین فرصت برای «رهائی» ایران از چنگال رژیم ولایت فقیه است

سکولاریسم و ضد سکولاریسم- 8 جستار دوم: ضد سکولاریسم ایرانی جمهوری اسلامی یا دولت ضد سکولاریسم

براى توضیح خردگرایانه آنچه در ایران رُخ داد، باید از همانجاى تاریخ بیآغازیم كه در غرب زمینه برای پیدایش روند ِ«سِكولاریسم» فراهم گشت، یعنى باید بهدورانى از تاریخ بازگردیم كه خُرده بورژوازى اروپا با اتكأ بهباورهاى مذهبى خویش كوشید بهحكومتِ خودكامه فئودالى كه مانعى بر سرِ راه رشدِ او بود، خاتمه دهد.

سکولاریسم و ضد سکولاریسم-7

اتاتورك در تركیه و نیز رضاشاه در ایران سیاستی را پیاده كردند كه انگلستان خواهان تحقق آن در منطقه بود، مبنی بر استقرار حكومت مركزی قدرقدرت و نابودی تمامی نهادهای دمكراتیك در این دو كشوری که همسایه اتحاد جماهیر شوروی بودند تا قدرتمندان خارجی و داخلی بتوانند بدون كنترل افكار عمومی پروژههائی را پیاده كنند كه با منافع انگلیس همسوئی داشتند.

سکولاریسم و ضدسکولاریسم (6)

اندیشۀ دانشپژوهانه در ایران پسااسلام

نگاهى به تاریخ جهان نشان میدهد در تمامى كشورهائى كه در آنها مناسباتِ سرمایهدارى روندِ رشدِ خود را آغاز كرد، در ابتدأ جنبشِ بورژوازى تحتِ تأثیر اندیشه دینى قرار داشت و میكوشید با بهرهگیرى از آن اندیشه از منافع خود در برابر حكومتهاى فئودال دفاع كند. امّا هر اندازه مناسباتِ تولیدِ سرمایهدارى از انكشافِ بیشترى برخوردار شد، بههمان نسبت نیز علوم بیشتر پیشرفت كردند و بهتدریج زمینه براى رشد و نمو اندیشه علمى فراهم گشت.

سکولاریسم و ضد سکولاریسم-5

در این جستار بهبررسی واژه و پدیده سکولاریسم در ایران میپردازیم و میکوشیم نشان دهیم که چرا در حوزه فرهنگی- تمدنی ایران این پدیده پیدایش نیافت و چرا تمامی تلاشهای ایرانیان طی 130 سال گذشته برای تحقق دولت قانونی سکولار با شکست روبرو شد. طنز تاریخ آن است که با پیروزی انقلاب مشروطه در ایران نخستین انقلاب سیاسی در آسیا برای ایجاد دولت دمکرات و مبتنی بر ارزشهای سکولاریسم تحقق یافت.

برای ثبت در تاریخ

در بهار 1385 کتابی در سه جلد با عنوان «سازمان مجاهدین خلق- پیدائی تا فرجام» از سوی «مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی» در ایران انتشار یافت که گویا «به کوشش جمعی از پژوهشگران» بینام نگاشته شده است. در این کتاب سه جلدی تاریخچه سازمان مجاهدین از 1344 تا 1384 مورد بررسی قرار گرفته و چند جائی نیز در رابطه با رخدادهای این سازمان از من و برخی دیگر از دوستان من نام برده شده است. از آنجا که در رابطه با من برخی حقایق تاریخی در این کتاب جعل شدهاند، پس میتوان نتیجه گرفت که این کار در مورد بسیاری از کسان دیگری که از آنها نیز در این اثر نام برده شده، تکرار گشته، یعنی مشت نمونه خروار است

«عاشورا» یا «کامیکاتسه» در «شهرک اشرف»؟

طی چند سال گذشته رهبری مجاهدین با بهکارگیری همه گونه شگردهای سیاسی و حقوقبشری و جمعآوری امضاء و غیره کوشید از اعمال حق حاکمیت دولت عراق بر «شهرک اشرف» جلوگیرد و در این رابطه برایش مهم نبود و نیست که چند تن از مجاهدین ساکن آن اردوگاه باید جان خود را فدا کنند تا آن رهبری بتواند به افکار عمومی جهان تلقین کند که رژیم عراق قصد کشتار مجاهدین را دارد

در گرامیداشت اول ماه مه، روز کار

برخلاف دوران پهلوی، جمهوری اسلامی روز اول مه را به عنوان روز جهانی کار و کارگر بهرسمیت شناخته است، ولی همانگونه که میبینیم، در این روز تنها «انجمنهای اسلامی کارگری» امکان فعالیت علنی دارند و میکوشند با نمایشهای خیابانی وانمود کنند که جنبش کارگری ایران بیچون و چرا از حکومت اسلامی و ولی فقیه پشتیبانی میکند

بخش: 

سکولاریسم و ضد سکولاریسم

جستار یک- سکولاریسم اروپائی -4

دولت سکولار که نسبت به ادیان بیطرف است، یگانه ظرفی است که در درون آن باورهای دینی مختلف میتوانند بدون هراس از یکدیگر در گفتمان اجتماعی شرکت جویند. زیرا دولت سکولار بدون آن که شیرازه جامعه از هم بپاشد، یگانه نهادی است که میتواند از تبدیل شدن هنجارهای دینی یک مذهب به هنجارهای غالب اجتماعی جلوگیری کند.

سکولاریسم و ضدسکولاریسم - بخش سوم

پس دولت سکولار باید از یکسو آزادی دینی را تضمین کند، یعنی پیروان هر دینی باید از آزادی تبلیغ برای ارزشهای دینی خود برخوردار باشند، اما از سوی دیگر دولت نمیتواند نسبت بهارزشهائی بیاعتناء باشد که میتوانند صلح و هم زیستی اجتماعی را بهخطر اندازند. دولت سکولار باید جامعه را آنچنان سازماندهی کند که پیروان همه ادیان بتوانند با حفظ هویت دینی خویش در صلح و صفا با هم زندگی کنند و نه چون سودان و نیجریه، پاکستان و هندوستان، افغانستان و عراق پیروان ادیان مختلف در پی نابودی فیزیکی هم دیگر باشند.

زبان و ابزار همگون دیکتاتورها

دیکتاتوری بدون خود کیش شخصیت نمیتواند وجود داشته باشد. استالین در روسیه به «آموزگار کبیر پرولتاریای جهان» بدل شد. در آلمان در دوران سلطه نازیها هیتلر را «رهبر» نامیدند و در ایران دوران پهلوی، محمدرضاشاه به «آریامهر»، در جمهوری اسلامی خمینی به «امام» و «رهبر انقلاب» و خامنهای به «رهبر معظم انقلاب اسلامی» بدل شدند.

سکولاریسم و ضدسکولاریسم -2

از نقطه نظر جامعهشناختى «سِكولاریزاسیون» به روندى گفته میشود كه در بطن آن فرهنگ حاكم بر جامعه كه در ابتدأ داراى ملاط دینى بود، بهتدریج جنبههاى دینى خود را از دست بدهد و به فرهنگى غیردینى بدل گردد. از آنجا که فرهنگ غالب اجتماعی شالوده کارکردها و گفتمان اجتماعی را تشکیل میدهد، پس هنگامی که فرهنگِ دینزدوده به فرهنگ غالب اجتماعی تبدیل شود، جامعه به دوران سکولاریسم پا نهاده است.

زنده باد دولت استبداد سکولار‼

پس میبینیم که «مدرنیته» جفت دمکراسی است و در هر کشوری که «مدرنیته» بدون دمکراسی تحقق یابد، پدیدهای ناقص است و موجب تحقق دولتهای مستبدی خواهد شد که همچون رژیم اتحاد جماهیر شوروی و یا حکومت جمهوری اسلامی میپندارند صاحب یگانه حقیقت مطلقند و هر نیروئی که در مشروعیت آنها تردید کند، «ارتجاعی» و «ضدانقلابی» است و سزاوار سرکوب و نابودی.

سکولاریسم و ضدسکولاریسم-١

«سِكولار» واژهاى لاتینى است و این واژه همچون هر واژه دیگرى در بُعد تاریخ دچار تحوّل و دگرگونى گشته و بههمین دلیل نیز در معنا و مفاهیم گوناگون مصرف شده است. بنابراین هر یك از معانى این واژه خود روندى تاریخى را بازتاب میدهد و كوششى را كه انسان در جهت تحققِ مدنیت برداشته است، آشكار میسازد.

درباره لیبرالیسم سرمایهسالارانه-15دستاوردهای مثبت و منفی «جهانیسازی»

خلاصه آن که چند صد میلیون تن از جمعیت 7 میلیاردی جهان که بیشترشان در کشورهای پیشرفته صنعتی زندگی میکنند، برنده روند «جهانیسازی» هستند و در برابر میلیاردها انسان که در کشورهای عقبمانده و کمتوسعه میزیند، بازندگان اصلی این روندند.

درباره لیبرالیسم سرمایه سالارانه - بخش چهاردهم

در حال حاضر بیشتر حکومتهای آمریکای لاتین پرچمدار مبارزه علیه نظم نئولیبرالیستی مبتنی بر نا نظیمگرائی، تجارت آزاد و خصوصیسازی وظائف و کارکردهای نهادهای دولتی هستند. بهعبارت دیگر، آنچه در آمریکای لاتین به مثابه اقتصاد گزینشی در برابر اقتصاد نئولیبرا لیستی عرضه میشود، با تمامی کمبودهائی که دارد، میتواند زمینه را برای آفرینش گزینشی متکی بر آخرین دستاوردهای دانش مدرن در سراسر جهان و بهویژه در کشورهای پیشرفته سرمایهداری هموار گرداند.

درباره لیبرالیسم سرمایه سالارانه - بخش سیزدهم

نمیتوان بازار و دولت را در برابر یکدیگر قرار داد و پنداشت دولتهای ملی میتوانند با وضع قوانین ملی و قراردادهای جهانی اسب وحشی «جهانیسازی» را افسار زنند. بنابراین آنچه که باید در دستور کار قرار گیرد، بجث درباره مضمون سیاستهائی است که دولتهای کشورهای پیشرفته باید برای دادن امکان برابر بهویژه به بازیگران ضعیف در بازار جهانی در حوزه ملی خود پیاده کنند.

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - منوچهر صالحی