آرام بختیاری

ادبیات و هنر اروتیک، زیبایی استتیک است، و نه ابتذال پورنو.

تا پایان قرن ۱۹ میلادی غالب خالقین آثاراروتیک، گمنام و ناشناخته و یا با نام مستعار فعال بوده اند. مفهوم و مقوله اروتیک در فلسفه غرب در چهارچوب "فلسفه زندگی" بررسی میشود، و خدای اسطوره ای آن "اروس" است. افلاتون آنرا نوعی نیاز، عشق، جبر، و فشار برای شناخت فلسفی تعریف میکند، گرچه عوام آرکائیک آنزا قانون و اصلی اسطوره ای برای تولید نسل و خلاقیت میدانستند. گرچه در عصر جدید ادبیات اروتیک میان آثار پورنو و حوزه روانی عشق قرار داده میشود، اغلب ولی تاکید و تمرکز روی ادبیات عاشقانه و رمانتیک است.

جوانمرگی ادیب و فیلسوف،- والتر بنیامین در حین فرار

خودکشی روشنفکر حین فرار از اسارت فاشیسم

شاهکار بنیامین کتاب ۱۴۰۰ صفحه ای " پاساز معبد کالاها" است، اثری درباره تاریخ فرهنگ و فلسفه تاریخ. این کتاب به بررسی آغاز مدرنیته در غرب می پردازد که شناخت بخشی از زمان نویسنده نیز است. این اثر کلید واقعیات اجتماعی قرن ۱۹ و جنبه های تاریخی آغاز قرن ۲۰ است. در آنجا بنیامین با کمک نظریه مارکسیسم، ساختار و جریان کالا را در نظام سرمایه داری نشان می دهد. در آنجا می توان فرق بین نظریات پیشین و نظریه بنیامین را دید.

یک قرن شعار "ادبیات سلاح است"

هانس مگنوس- انسنبرگر، نویسنده ایست پویا که در نیمه دوم قرن 20 مواضع گوناگونی داشته، از جمله، عشق به سوسیالیسم، کراهت از آلمان امریکازده، همدردی با جهان سوم، امیدواری به انقلاب چپگرایان، نوستالژی اتوپی های هومانیستی، خوشبینی به خرده بورژوازی معترض و شورشگر، و غیره. در نظر او سیاست اجتماعی و فرهنگ، یک وحدت غیرقابل حل را تشکیل میدهند. انسنبرگر سالها از طریق یگ مجله ادبی فرهنگی روی روشنفکران چپ که دنبال طرح مسائل اجتماعی بودند تاثیر گذاشت.

اریش فروم- نقد عامیانه سرمایه داری یک متفکر التقاطی

اریش فروم- میان مارکس، موسی، بودا، و فروید

روانشناسی اجتماعی اریش فروم روی دو ستون مارکسیسم و روان پژوهی فروید بنا شده که مکمل همدیگر هستند. او تا سن 35 سالگی زیر تاثیر این دو اندیشمند بود ولی بعد منتقد آنان گردید. هومانیسم رادیکال اریش فروم شبیه هومانیسم آلبرت شوایتزر، برتراند راسل و ارنست بلوخ است که موجب نزدیکی اینها به همدیگر شد.

واندالیسم،- یعنی تخریب آثار فرهنگی و تمدنی دیگران

بعضی از مفسران واندالیسم، تخریب و نابودی فرهنگ را جزا و پاداشی آسمانی معرفی نموده اند. ماکیاولی آنرا ضرورت پریود و سیکل فرهنگی و تاریخی می دانست، هگل آنرا از جنبه های ضروری برای ترقی و پیشرفت بشر و جامعه بشمار می آورد. نیچه آنرا لازمه "اراده به قدرت رسیدن" بشمار می آورد، فروید آنرا در غریزه انسانی می جست. بورکهارد آنرا دلیلی می دانست تا ارزش آثار بجا مانده افزایش یابد.

ضد کمونیست ها هم روزی فراموش می شوند

فلسفه لیبرال قرن بیست، چپ ستیز، متفرق

نئومارکسیست های نیمه دوم قرن 20 عبارت بودند از آدرنو، مارکوزه، هورکهایمر، هابرماس، اریش فروم، و سایر اعضای مکتب فرانکفورت. این گروه خالق مکتب تئوری انتقادی بودند که به نقد جامعه رفاه و فرهنگ مصرف عمومی مخصوصا فرهنگ رسانه ای زمان خود و افشای فاشیسم جنگ افروز پرداختند و نقش مهمی در فلسفه نیمه دوم قرن گذشته داشتند و موجب شدند که سیاست یکبار دیگر مورد علاقه مردم قرارگیرد. از طریق این جریان، توتالیتاریسم و ایدئولوژی های اتوریته راست و چپ عمیقا مورد نقد قرار گیرند.

موضوعات فلسفه دانشگاههای غرب در نیم قرن اخیر

فلسفه دانشگاهی،- سفسطه و حرافی آکادمیک، یا علم انقلاب،نجات،شناخت و روشنگری؟

از دیگر موضوعات رشته فلسفه در دانشگاههای غرب،- تاریخ فلسفه، فلسفه و علم، رابطه فلسفه با دین و هنر، و دورههای سیر اندیشه فلسفی، هستند. در مبحث اشکال هنری و دینی فلسفه، از نظرات نیچه، هایدگر، و ویتگنشتاین استفاده می شود. در مبحث "فلسفه و علوم" اشاره می گردد که علوم طبیعی سالهاست از رشته فلسفه فاصله گرفته اند و فلسفه خود تبدیل به علمی ساختاری گردیده. فرهنگ پرسش و اندیشه با تکیه بر پرسشهای فلسفی کانت و پیشکسوتان اندیشه در غرب، دچار خلاقیت گردیده.

شیعه بلشویکی شریعتی،- و اسلام ماکیاولیستی خمینی

نبرد دو نیروی مذهبی در انقلاب اسلامی

با رسیدن شاه به تخت و تاج، محدودیت های رضاشاهی برای تبلیغات دینی لغو شد. غیر از حوزه علمیه قم، هزاران انجمن اسلامی و کانونهای دینی فعال شدند تا در برابر کمونیستها و آثار سوء ضد دینی و ضد کسروی شروع بکار نمایند. رژیم شاه با کمک سازمان مخوف ساواک برای ممانعت از رشد طرفداران حزب توده و شوروی، با مشورت انگلیس و امریکا، به مذهب توجه زیاد نمود. البته این توجه تا حدی بود که از رشد امثال" فدائیان اسلام"جلوگیری گردد.

یک قرن چپ ایران،- سوسیالیسم، مدرنیسم، سکولاریسم

چپ ایرانی،- قرنی مبارزه سیاسی، ایدئولوژیک، نظامی

اعضای جنبش چریکی نمایانگر جمعی بیقرار بودند و گرچه در سازماندهی تودهها و کارگران ناتوان بودند ولی در جذب جوانان تحصیل کرده طبقه متوسط بسوی آرمانهای عدالتخواهانه سوسیالیستی، سکولار، و مدرن خود موفق بودند. با وجود ضربات زیاد تا اواسط دهه 1350 جنبش چریکی اعتباری برای خود کسب کرده بود و در میان جمع دانشگاهی مخاطبانی برای خود بدست آورده بود. خستگی ناپذیری و شور انقلابی و مقاومت زن و مرد های جوان در آن دهه شگفت آور است.

از تئوری رمان تا آگاهی طبقاتی

امروزه لوکاچ را یکی از نمایندگان مهم "مارکسیسم غربی یا نئومارکسیسم" می دانند که با نگاهی غیردگماتیک به مارکسیسم می نگریست. او بعد از جنگ جهانی دوم در کلاسهای درس خود به انتقاد از استالینیسم و دگماتیسم میان احزاب کمونیست پرداخت.

قرن 19؛ جدال علم و فلسفه و خرافات

"داوید پرشت"، فیلسوف جوان آلمانی، هر روز در ایستگاه تاکسیرانی پرسپولیس در شهر کلن آلمان سوار یک تاکسی، با راننده ای ایرانی میشود تا به دانشگاه یا به فرودگاه شهر برود. او اخیرا در یک مصاحبه تلویزیونی نقل کرد که تاکنون میان خارجی ها اینقدر افراد باسواد، تحصیکرده، علاقمند به فلسفه و سیاست ندیده است؛ مانند ایرانیانی که غالبا پناهنده میباشند و دارای مدارج بالای تحصیلی هستند و اکنون به اجبار، در غرب راننده تاکسی شده اند.

فیلسوف اصلاحگرای مسیحی؛ رقیب هگل

"فریدریش شلایرماخر" خواهان آزادی و استقلال آموزش در مدارس و دانشگاههای زمان خود در دولت پروس از کلیسا بود. او تاثیر مهمی نیز روی ساختار سیستم آموزشی دانشگاهها و مدارس داشت. وی در سال 1811 عضو آکادمی علوم دولت پرویس در برلین و یکی از اصلاحگرایان و پایه گذاران سیستم آزاد دانشگاهی آلمان در سال 1807 بود. شلایرماخر در خیلی از زمینه ها مانند علم تفسیر و هرمنوتیک، علم اخلاق، علم دیالکتیک، و سایر دروس علمی، خالق نظرات بزرگ و مهم بود

دولت، ابزار سلطه و استثمار طبقاتی؟

در عصر امپریالیسم، دولت ابزار سرمایه داری انحصاری برای حفظ قدرت و استثمار کشورهای دیگر؛ غیر از استثمار مردم خود است. در دولت و دستگاه قدرت طبقه حاکمه، سازمانها و نهادهای بیشمار دیگری مانند کلیسا و مسجد و مطبوعات و رسانه ها و غیره برای حمایت ایدئولوژیک و روابط استثماری در اختیار آنان است.

فلسفه شکاکی،- تاریخ، فراز و فرود

مکتب شکاکی در آغاز، جریان و کوششی انتقادی، اصلاحگرایانه، و ضد جزمی بود. این اندیشه در یونان باستان نتیجه و محصول بحران، شکست، و زوال فرهنگ و نظام برده داری بود. سکستوس میگفت، عملی خطرناک تر از آن نیست که انسان بر اساس قضاوتها، تصمیم بگیرد، چون به همه چیز باید با دید شک نگریست. او میگفت در قضاوتها باید احتیاط نمود، چون آنان شخصی، نسبی، و ذهنی هستند، و به هر گونه امکان شناخت حقیقت، باید به دیده شک نگریست.

فلسفه چه میگوید، چه میخواهد، چه میتواند؟

موضوعات تحصیل فلسفه، در دانشگاههای غرب

یکی از جذابیت های مطالعه و تحصیل فلسفه در دانشگاههای غرب، ادعای" توضیح معنا و تفسیر متون" است. از جمله انگیزه های تفکر فلسفی، میتواند کنجکاوری، علائق و منافع شخصی، و یا دسترسی به پروسه و مقوله شناخت باشد. رشته فلسفه را از زمان کانت به دو بخش فلسفه نظری و فلسفه عملی تقسیم نموده اند. فلسفه نظری شامل رشته های متافیزیک، علم منطق، و تئوری شناخت است. و حوزه های فلسفه عملی شامل- علم اخلاق، فلسفه سیاسی، فلسفه حقوق، فلسفه تاریخ، انسانشناسی فلسفی، و رشته استتیک و زیبایی شناسی است.

اخلاق سکولار بجای ادیان خشونت گرا

بنام ادیان در طول هزاران سال گذشته نه تنها جنگها بلکه جنگهای "مقدس" انجام شده. تعصب، بنیادگرایی، و دگماتیسم، همیشه برای انسانها مضر و خطرناک بوده. او میگوید بعضی روزها فکر میکنم بهتر میبود اگر ادیان وجود نداشتند چون تمام ادیان و کتب مقدس در خود ظرفیت تبلیغ و اعمال استفاده از خشونت را دارند. انسان میتواند بدون دین باشد ولی نمیتواند بدون اخلاق و ارزشهای درونی زندگی کند. بدون احساس همدردی و عشق به همنوع نمیتوان زیست.

نقد چپ به نامگذاری های فلسفی لیبرال

اندیشه "مثبت گرایی" پوزیویتیسم؛ از کنت تا ویتگنشتاین.

پوزیویتیست ها فلسفه را به شاخه های گوناگون علوم تقسیم و تجزیه میکنند و مدعی هستند که "ظاهرعینی" در دادههای حسی تجربی انسان؛ بشکل تنها منبع شناخت، قابل دسترسی نیستند. این مکتب همچون مارکسیسم، خود را منکر متافیزیک و ایده آلیسم میداند، و گرچه خود را یک جهانبینی مینامد ولی امکان شناخت ماهیت جهان و پدیدهها را منکر میشود و وظیفه شناخت را توصیف ظاهر و نظم پدیدهها بر اساس تجربیات و توجهات حسی میداند.

ناتوانی زبان سنتی در فلسفه طبقاتی بورژوازی

سوء تفاهم زبان در بیان اندیشه امروزی

آنچه پیرامون بیوگرافی "لودویک ویتگنشتاین" می توان گفت این است که وی را فیلسوف، منطق دان، ریاضی دان، و نماینده "نئوپوزیویتیسم" دانسته اند که روی "منطق ریاضی مدرن" تأثیر گذاشت. او مهمترین نماینده " فلسفه آنالیزی منطقی" است که در کشورهای انگلیسی زبان قرن 20 مشهور گردید.

دکارت، پیشگام فلسفه مدرن در عصر جدید

فلسفه دکارت و مقایسه دو جانور با انسان

دکارت تمام دستاوردهای مقوله شناخت پیش از خود را از طریق یک شک متدیک زیر سئوال برد و گفت ادعاها و بیانات فلسفه باید مانند علم ریاضی منطقی و اصولی باشند. روش شکاکی وی متکی به روش استقرایی ریاضی بود. او نخستین کسی است که این روش را با هدف دسترسی به شناختی واضح و روشن وارد رشته فلسفه نمود. وی شکاکی را در مقابل روش اسکولاستیکی، روشی مترقی برای تحقیقات علمی معرفی نمود.

فلسفه اسپینوزا؛- روشنگری و غیردینی

باروخ اسپینوزا- افشاگر خاخام و اسقف

 

 

در تاریخ فلسفه غرب هیچ کس به اندازه باروخ اسپینوزا (1677-1632)، فیلسوف یهودی تبار هلندی، از طرف بنیادگرایان یهودی و مسیحی مورد لعنت، نفرین، توهین، تمسخر و تهدید قرار نگرفت. او حتی در سال 1656 میلادی در سن 24 سالگی بعد از اخراج از انجمن و کنیسه یهودیان مورد سوء قصد جانی قرار گرفت. وی در کنار دکارت و لایب نیتس مهمترین نماینده راسیونالیسم مدرن است و تحت تاثیر ماتریالیسم دکارت و جردانو برونو، مهمترین فیلسوف عصر روشنگری بشمار می آید. وی آزاداندیشی شکاک با روش و متدی دیالکتیکی بود.

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - آرام بختیاری