علی پورنقوی

امر تبعی طبیعی

امروز، دوشنبه 8 اکتبر، علی شیرازی نماینده ولی فقیه در نیروی قدس سپاه از شورای نگهبان خواست که مصوبۀ اخیر مجلس ناظر بر مبادلات ارزی خارجی جمهوری اسلامی موسوم به کنوانسیون مقابله با تأمین مالی تروریسم (اف ای تی اف) را رد کند.

صاحب حرف

بنا به خبرهای امروز، پنجشنبه ٢٠ سپتامبر، دفتر نمایندگی دایم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل در نامه‌ای به دبیرکل این سازمان و رئیس دوره‌ای شورای امنیت، سخنرانی اخیر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در جریان مراسمی در کنار تاسیسات رآکتور هسته‌ای آن کشور را به عنوان تهدیدی جدی علیه صلح و امنیت محکوم کرده است.

محک تجربه

در ارتباط با جمهوری اسلامی می توان گفت که این "جمهوری" در خلال یک ماه گذشته از فرمان خامنه ای در ممنوعیت مذاکره با امریکا، مدام با کم اعتبارتر شدن ارزیابی ها و محاسباتی مواجه شده که سیاست کنونی خود در قبال امریکا، برای گذر از تحریمهای قریب الوقوع را بر آنها متکی کرده است.

در معنای تعیین سرنوشت

امروز، جمعه 7 سپتامبر 2018 در تهران، نشست سه جانبۀ رؤسای جمهوری ایران، ترکیه و روسیه برای هماهنگی مواضع سه کشور در قبال سوریه و مشخصاً برای رسیدن به توافقی برای یکسره کردن وضع در ادلب – آخرین سنگر بزرگ نیروهای ضد بشار اسد در سوریه، برگزار شد.

ایوان مداین

امروز، دوشنبه 27 اوت، دادگاه یا دیوان بین‌المللی دادگستری (دادگاه لاهه) کار خود را برای رسیدگی به شکایت دولت ایران از دولت آمریکا، بابت وضع مجدد تحریمها علیه ایران، آغاز کرد. جمهوری اسلامی ایران خواهان لغو تحریمهای آمریکا شده است، که با خروج این کشور از برجام علیه ایران وضع شده و خواهند شد. کار امروز دادگاه، استماع دلایل وکلای دولت ایران در دفاع از شکایت ایران بود. فردا وکلای امریکا دلایل خود را دربارۀ عدم صلاحیت دادگاه برای رسیدگی به شکایت اقامه خواهند کرد. چهارشنبه و پنج‌شنبه صرف ارائۀ توضیحات تکمیلی طرفین خواهد شد و سپس دادگاه ظرف یک ماه رأی خود را صادر خواهد کرد.

بیا سوته دلان گرد هم آئیم

امروز، چهارشنبه 22 اوت، رسانه ها خبر دادند که "شبه جزیره کریمه روابط تجاری خود را با ایران افزایش می‌دهد."

در شرح خبر می خوانیم: "در پی آغاز مبادلات بازرگانی بین کریمه و سوریه، یک مقام دولت محلی کریمه خواستار گسترش مبادلات تجاری با جمهوری اسلامی ایران شده است." و در ادامه این که "گئورگی مرداف، نماینده دایم کریمه در نهاد ریاست جمهوری روسیه گفته است که بنادر این سرزمین در صدد افزایش مبادلات تجاری خود با ایران از طریق مسیر دریای خزر اند."

سیاست ورشکستۀ انرژی در جمهوری اسلامی

روز گذشته، سه شنبه ١٤ اوت، خبرگزاری رویترز اعلام کرد که شرکت بریتانیایی "کرکوس" ساخت یک نیروگاه خورشیدی در ایران را به دلیل تحریم‌های آمریکا متوقف کرده است. این نیروگاه برای ظرفیت کامل ٦٠٠ مگاوات طراحی شده بود، هزینۀ آن ٥٧٠ میلیون دلار و زمان اجرای آن سه سال بود. بنا به همین خبر، این نخستین پروژۀ نیروگاه خورشیدی در ایران نیست که پس از کنار کشیدن امریکا از برجام، متوقف شده است. شرکت نروژی "ساگا انرژی" نیز که قرار بود در خلال دوسال نیروگاهی به ظرفیت ٢٠٠٠ مگاوات را در اطراف کویر مرکزی ایران بسازد، به همان دلیل، به کار خود در ایران پایان داده است.

آیندۀ پرهزینۀ یک پندار

جمهوری اسلامی اقتصاد بحران زده ای را به بار آورده است، که عواید حاصل از فروش مقدار معینی نفت – یعنی آن مقداری که عموم کشورهای طرف معامله با جمهوری اسلامی ممکن است "نیکخواهانه" و بدون محاسبۀ عواقب آن در مواجهه با تحریمهای امریکا، از ایران بخرند – مطلقاً نمی تواند پاسخگوی مقدماتی ترین الزامات این اقتصاد برای بیرون کشیده شدن از بحرانهایش باشد. رفع بحرانهای این اقتصاد مستلزم سرمایه گذاری سالانۀ ده ها میلیارد دلاری است و چنین سرمایه گذاری خارجی در این اقتصاد را نمی توان از دولتهای اروپائی انتظار داشت.

تناقض حقوقدان

حسن روحانی در مصاحبه ای تلویزیونی، که دوشنبه شب پانزدە مرداد برگزار شد، در واکنش به اعلام برقراری مرحلۀ نخست تحریمهای امریکا علیه ایران، اعلام آمادگی ترامپ برای مداکرۀ بدون قیدوشرط با ایران را اقدامی برای جنگ روانی علیه ایران و در عین حال با اهداف داخلی در آستانۀ انتخابات میاندوره ای امریکا ارزیابی کرد. او همچنین افزود که "مذاکرۀ همزمان با تحریم بی معناست".

سیاست سوم

سیاست سوم درست همان سیاستی است که همزمان با این هر دو سیاست، در قامت جمهوری اسلامی و امریکای ترامپ، به معارضه برمی خیزد و متوجه عقب نشاندن هر دوی آنهاست. بیائیم لحظه ای فرض را بر این بگذاریم که پای ترامپ در میان نیست. کشمکشهای منطقه ای در ابعاد تهدیدآمیز کنونی شان نیز در کار نیستند. جمهوری اسلامی را به حال خود و با مردم ایران تنها بگذاریم. یک راستای اصلی سیاست سوم از همین تصویر مفروض استخراج می شود. اما این تصویر مفروض چیزی جز مؤلفۀ نخست از دو مؤلفۀ اصلی موقعیت سیاسی کنونی نیست.

امید دشوار، اما واقعی

متن کلی و مبهم تفاهم نامۀ بین امریکا و کرۀ شمالی برای "غیرهسته ای کردن کامل شبه جزیرۀ کره" و دو نوبت توافق پیشین بین این دو کشور بر سر همین موضوع، که هیچ گاه تحقق نیافت، تردید سنگینی را در امکان توافقی واقعی بین آنها، که زمانی تحقق یابد، موجب شده است. زیر بار سنگین این تردید، امید به نتایج صلح آمیز تفاهم اخیر دشوار است. اما می توان و باید امیدوار بود. امیدی که بر نشانه هائی از درک الزام تغییری که به نظر می رسد مقامات کرۀ شمالی در مناسباتشان با مردم خویش به آن رسیده اند، و برای گذر از جهنمی که به آنان تحمیل کرده اند، استوار است.

"٦ + ١": وداع با سازمان جهانی تجارت؟

دیروز، جمعه ٨ ژوئن، دیدار رهبران ٧ بزرگترین کشور صنعتی جهان، که به جی٧ مشهور است، در کانادا آغاز شد و امروز نیز ادامه خواهد داشت. ظاهراً سران این ٧ کشور گرد هم آمده اند تا به توافقات تجاری دوطرفه و چندطرفه ای برسند و به روالی که تقریباً تا دو دهه پیش حاکم بود، این توافقات را از مجرای سازمان جهانی تجارت اعتبار جهانی هم ببخشند؛ ظاهراً برای سهولت تجارت در سطح جهان، و در واقع برای تداوم نظم اقتصادی شکل گرفته از پس از جنگ جهانی دوم به سود امریکا.

نقطۀ فرود، اما

بنا به اخبار امروز، جمعه اول ژوئن ٢٠١٨، دونالد ترامپ اعلام کرده است که دیدارش با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، در همان تاریخ ١٢ ژوئن که پیشتر تعیین شده بود، انجام خواهد شد.

واقعیت، احتمال و خیال

فراخواندن همۀ طرفهای باقیمانده در برجام به انجام تعهدات خویش، تداوم مذاکره با اتحادیۀ اروپا و دیگر طرفهای برجام بر سر حفظ آن و طرق حفظ آن، قطعاً لازم است. اما توازن بین "واقعیت، احتمال و خیال"، چنان که در بالا ترسیم شد، حاکی از آن است که اولاً این چارچوب مذاکره برای اروپا تنگ است و باقی ماندن در آن می تواند به سرعت به ختم مذاکره بیانجامد، ثانیاً اگر درها نه، دریچه ها و اگر دریچه ها نه، روزنه های مذاکره با امریکا را باید گشود و گشوده گذاشت.

یک استدلال ترامپی؟

امروز، دوشنبه 7 ماه می، دونالد ترامپ در توئیتی نوشته است که تصمیم خود را در مورد توافق با ایران (برجام) تا ساعت 2 بعدازظهر فردا به وقت امریکا (ده و نیم شب به وقت ایران) اعلام خواهد کرد. پیشتر انتظار می رفت که ترامپ در روز 12 ماه می این تصمیم خود را اعلام کند. گفته می شود ترامپ غیرقابل پیش بینی است، همچنین گفته می شود ترامپ اهل عمل به مواعید انتخاباتی اش است و بالاخره گفته می شود که ترامپ یک "بیزینس من" (اهل کسب و کار و معامله) است. ببینیم هر یک از این گفته ها در مورد حاضر چگونه می تواند عمل کند.

"نگاهی به رسانه های شنبه"

ـ حدود 4 ساعت پیش می خوانیم که کلانتری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران، استعفای معاون اش را "به دلیل تنگ نظریهای موجود" پذیرفته بوده است.

ـ دقایقی بعد می خوانیم که روحانی در جمع مدیران ارشد دولتی گفته است که "بعضی ها از این که مردم اطلاعات داشته باشند، خوششان نمی آید".

ـ فقط یک دقیقه بعد ظریف هشدار می دهد که در صورت خروج دولت امریکا از برجام، ایران آمادۀ از سرگیری فعالیتهای هسته ای خویش است.

از درون ویرانه ها

موشک باران سوریه توسط امریکا و متحدان آن، در روز شنبۀ گذشته، ظاهراً کلاف سردرگم جنگ سوریه را پچیده تر کرده است. اما اینک در پس هیاهوی پیش و پس از این موشک باران، نطفه های یک روند محتمل برای آینده در راستای خاتمۀ جنگ 7 ساله به چشم می خورند که سوریه می تواند به سوی آن به حرکت درآید. خروج نیروهای امریکا از سوریه و احتمالاً نشاندن نیروهای عربستان سعودی به جای آنها، و پذیرش نقش بشار اسد در آیندۀ سوریه به عنوان جزئی از راه حل، مؤلفه های آن روند محتمل اند. اما دشواریها و پیچیدگیها کم نیستند.

پیروزی همگانی

در نخستین ساعات روز شنبه، 14 آوریل، نیروهای هوائی امریکا، بریتانیا و فرانسه به وعدۀ خلاف حقوق بین المللی ترامپ، دایر بر "تنبیه بشار اسد به خاطر استفاده از سلاحهای شیمیائی" عمل کردند و چندین مرکز را در خاک سوریه آماج متجاوز از صد موشک قرار دادند. در روزهای پیشتر از این اقدام، ترامپ این "انتظار" و هراس را برانگیخته بود که با شدت عمل بسیار سنگین تری اقدام خواهد کرد و حتی روسیه را نیز مصون ندانسته بود که آماج موشکهای "زیبای" خود قرار دهد. در عین حال لقلقۀ کلام ترامپ به این گمان میدان داده بود که او جسارت عمل ندارد و از حرف فراتر نخواهد رفت.

پس از انجام عملیات:

نعل وارونه و اعتراف

 

احمد علم‌الهدی، نماینده خامنه ای در استان خراسان رضوی، در نمازجمعۀ امروز مشهد یک نعل وارونه زد و یک اعتراف کرد.

نعل وارونه: علم‌الهدی مدعی شد که دولت روحانی می‌خواهد تلگرام را فیلتر کند و مسئولیت این کار را هم "به گردن رهبری" بیاندازد. او در خطاب غیرمستقیم به روحانی گفت: "... بیخود یک روزی گفتید دست ما روی دکمه فیلتر نخواهد رفت و حالا که می‌خواهید فیلتر کنید، به گردن رهبری نیاندازید."

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - علی پورنقوی