علی پورنقوی

منبع تغذیۀ پوپولیسم

باد مساعدی که در چندین سال اخیر به بادبان نیروهای راست افراطی و پوپولیست اروپا افتاده است، با انتخاب ترامپ به ریاست جمهوری امریکا شدت گرفت. اما این روند در هفته های اخیر نشانه هائی از سیر برگشت را هم نشان داده است. به نظر می رسد این حس در میان مردم اتحادیۀ اروپا تقویت می شود که اگر سیاستهای ضد اروپائی ترامپ به اجرا درآیند، نه فقط کل اتحادیۀ اروپا بلکه اعضای منفرد آن نیز به شدت آسیب خواهند دید؛ یعنی این حس که اعضای اتحادیۀ اروپا در انفراد، از فروپاشی این اتحادیه طرفی نخواهند بست.

داعش، قربانی قلمرو

امروز، جمعه 24 فوریه 2017، خبرگزاریها از ورود نیروهای عراقی به غرب موصل خبر دادند. شهر موصل چندین ماه است که صحنۀ درگیریهای شدیدی بین نیروهای عراقی، با حمایت هوائی امریکا، و داعش بوده است. حدود یک ماه و نیم پیش نیروهای عراقی موفق شدند شرق موصل را از داعش باز پس گیرند.

طبق اخبار گفته شده، اگرچه نیروهای داعش به سختی در برابر حملات هوائی و زمینی نیروهای امریکائی و عراقی مقاومت می کنند، اما دشواریهای اصلی در پیشروی سریع نیروهای عراقی نه این مقاومت، بلکه تل و تله های پیشگیرانۀ قبلی داعش اند.

مقابله با جمهوری اسلامی در "عمق استراتژیک" آن

آیا جنگ لفظی اوج گیرندۀ کنونی بین ایران و امریکا، به جنگ نظامی بین دو کشور خواهد انجامید؟ پاسخ نوشته به این پرسش این است: مبتنی بر رویدادهای کانونی ناظر به این موضوع در هفتۀ اخیر، به نظر می رسد مجموعه دستگاه سیاست گذاری خارجی امریکا به این نتیجه رسیده است که اگرچه مقابله با جمهوری اسلامی ایران در درون مرزهای آن اقدامی از هر باره بسیار پرخطر برای امریکا خواهد بود، اما مقابله در بیرون از مرزهای آن، در آنجاهائی که جمهوری اسلامی آنها را به عنوان "عمق استراتژیک" خود تعریف کرده است، ریسک سنگین نیست. سخن بر سر مقابله با جمهوری اسلامی در سوریه، عراق و به اعتباری در یمن و لبنان است.

تکمیل حلقۀ مقاومت

انصراف اندی پوزدر (Andy Puzder)، کاندیدای ترامپ برای وزارت کار امریکا، را نخستین ناکامی ترامپ در اثر مقاومت هم حزبیهای خودش، یعنی حزب جمهوریخواه، ارزیابی کرده اند. پوزدر، میلیاردری است که بخش بزرگی از ثروت خود را مدیون دستمزدهای پائین کارگرانش در رستورانهای زنجیره ای اش است. او نه تنها مخالفتی با ورود کارگران "غیرقانونی" از مکزیک به بازار کار امریکا ندارد، بلکه معتقد است ورود کار ارزان به بازار کار امریکا باید دائماً جریان داشته باشد.

اروپای تنها

فردا، جمعه 3 فوریه، شورای اروپا متشکل از سران 27 کشور عضو اتحادیۀ اروپا در مالتا تشکیل جلسه خواهد داد تا در بارۀ آیندۀ اروپا تبادل نظر کند. موضوعات اعلام شده در دستورکار این اجلاس غیررسمی، یکی برگزیت (خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا) است و دیگری "مسئلۀ" مهاجرت به اروپا. اما ناگفته پیداست که سایۀ انتخاب ترامپ به ریاست جمهوری امریکا و اقدامات او در نخستین هفته های ریاست اش، بر اجلاس سنگینی خواهد کرد.

تقدیم به آقای ترامپ

بنا به خبر خبرگزاری ها، ساعاتی پیش دونالد ترامپ فرمان احداث دیوار مرزی با مکزیک را امضا کرد. تنها یک روز پیشتر از این نیز او فرمان لغو "پیمان تجاری ماوراء اطلس" را امضا کرده است.

دیوار مرزی مکزیک این کارکرد را بایست به عهده داشته باشد که از ورود غیرقانونی کارگران مکزیک به امریکا، که به زعم ترامپ "بیشترشان قاچاقچی و متجاوز" اند، جلو گیرد. لغو پیمان تجاری ماوراء اطلس هم بایست موجب رونق کار و تقویت حق حاکمیت امریکا گردد، که باز به زعم ترامپ در صورت عملی شدن پیمان "توسط دیگر طرفهای آن از امریکا دزدیده خواهند شد".

انتخابات در کشاکش انتخاب ترامپ و مرگ رفسنجانی

فضاها و موضوعات مسلط بر روند انتخابات دوازدهمین دورۀ ریاست جمهوری اسلامی ایران ناشی از انتخاب ترامپ و درگذشته رفسنجانی دستخوش دگرگونی شده اند. مهمترین این تغییرات ایجاد دو فضای التهاب است: فضای التهاب نخست، ترسیم موقعیتی به اغراق از خطراتی که متوجه برجام و در نتیجه متوجه کشور اند، و فضای التهاب دوم ترسیم موقعیتی متزلزل – باز هم به اغراق – برای روحانی در کارزار انتخاباتی پیش رو. آیا این فضاسازی تناسبی با اوضاع ایران در ماه هائی که به انتخابات منتهی می شوند، دارد؟

چین، قدرت اقتصادی بزرگ امروز

فوروم جهانی اقتصاد، که به دلیل برگزاری آن در داوس سوئیس، به کنفرانس داوس مشهور است، روز سه شنبه 17 ژانویه نخستین روز خود را پشت سر گذاشت. سخنران اصلی این روز شی جین پینگ رئیس جمهور چین بود، که در غیاب رهبران نخست کشورهائی چون امریکا و آلمان، شخصیت اصلی تمام کنفرانس داوس 2017 نیز خواهد بود. شی جین پینگ با مروری کلی بر سمتگیریهای آتی در اقتصاد چین و با ارائۀ برخی ارقام نجومی از حجم ممکن مبادلات این کشور با جهان خارج و خاصه با امریکا، تأکید کرد که "دروازه های چین چارتاق باز اند. چین دروازه هایش را نخواهد بست." و اظهار امیدواری کرد که دیگر کشورها نیز دروازه هایشان را نبندند.

دستمایه فشار

روز پنجشنبه، 12 ژانویه، مایک پمپئو، کاندیدای معرفی شده توسط دونالد ترامپ برای احراز پست ریاست سازمان سیای امریکا، به رکس تیلرسون و جیمز ماتیس پیوست و در پاسخ به سؤالات سنای امریکا در مورد مواضع اش نسبت به توافق "برجام" از تکرار نظرات پیشین خود دایر بر لزوم فسخ این توافق پرهیز کرد و اعلام کرد که در صورت قرار گرفتن در ریاست سیا، به اجرای دقیق برجام نظارت خواهد کرد.

آغاز پایان انتقاد سلاح

امروز، شنبه 24 دسامبر، محمدو بوهاری، رئیس جمهور نیجریه اعلام کرد که ارتش این کشور گروه بوکوحرام را از آخرین پایگاه خود در جنگل سامبیسا بیرون رانده است. بنا به اعلام او "تروریست ها در حال فرار اند و جایی برای پنهان شدن ندارند."

رئیس جمهور نیجریه به ارتش این کشور به خاطر عملیات اخیر تبریک گفته و پیروزی آن بر بوکوحرام را تحولی دانسته که "همگان از مدت ها پیش در انتظار وقوع آن بوده اند."

در بارۀ فضیلت

ضرب المثلی انگلیسی می گوید: "انسانها قربانی ضعفهای [ناشی از] فضیلت خویش اند. هانا آرنت هم گفته است: "فضیلت پاداش خویش است".

در جمهوری اسلامی نباید شگفت زده شد اگر آن ضرب المثل انگلیسی را از زبان سعید مرتضوی بشنویم و این قول هانا آرنت را از زبان فاضل لاریجانی.

رسالت ناممکن ترامپ

گفتۀ ترامپ دایر بر این که "برجام کاغذ پاره ای بیش نیست" و انتصاب [احتمالی] مقاماتی که همگی دارای مواضع تندی علیه جمهوری اسلامی ایران اند، موجب سرراستی برای این ارزیابی بوده اند که ترامپ در تدارک اعمال فشار ویژه ای علیه جمهوری اسلامی است. آیا ترامپ در موقعیت اعمال فشار جهت یافته و متمرکز بر ایران خواهد بود؟ اگر مجموعه پرابعاد وعده های انتخاباتی ترامپ و امکانات و محدودیتهای داخلی و خارجی او را برای تحقق این وعده ها تماماً در نظر آوریم، به نظر می رسد که پاسخ منفی باشد.

هر کس دو میهن دارد

قابل انتظار بود که خطبه های نماز جمعۀ این هفته در ایران، تهاجمی هماهنگ علیه امریکا باشد. روز جمعه تنها یک روز از 13 آبان، سالروز اشغال سفارت امریکا، گذشته است. مرکب امضای اوباما در زیر فرمان تمدید وضعیت اضطراری ملی امریکا در ارتباط با ایران خشک نشده و مبارزۀ انتخاباتی برای ریاست جمهوری در این کشور جاری است؛ مبارزاتی که مقدمتاً روند و مضمون ارزان خود را با وسعتی بی سابقه در پیش چشم جهان پهن می کند.

موضوع، "نظارت مطلق شورای نگهبان" است

آنچه که در ابلاغیۀ "سیاستهای کلی نظام در مورد انتخابات" مرکزیت دارد، ممنوعیت دخالت نیروهای مسلح در انتخابات نیست. موضوع مرکزی این ابلاغیه لزوم سازوکاری برای نظارت دائمی بر نمایندگان و رئیس جمهور است. ابلاغیۀ خامنه ای گام دیگری برای "نرم افزاری کردن هر چە بیشتر مهندسی انتخابات" از طریق تحکیم شخصیتهای حقوقی وابسته به ولایت فقیه و مستقیماً دخیل در امر انتخابات است. اما مشکلی که ابلاغیۀ خامنه ای در صدد رفع آن برآمده است، بازتابی از مشکل جوهری نظام جمهوری اسلامی است.

تدارک انتخابات به سبک ولائی

ظاهراً پرهیز از دو قطبی کردن فضای کشور دلیل خامنه ای برای "توصیه" به احمدی نژاد بوده است، که خود را برای انتخابات ریاست جمهوری در سال آینده کاندیدا نکند. نوشته ٤ لایۀ مختلف را در برخورد به این اقدام خامنه ای متمایز می کند و برمی نهد اولاً این تنها حیات سیاسی کشور نیست که عرصۀ جولان قطبیت است و ثانیاً خود خامنه ای سهم بسزائی در ایجاد قطبیت نه فقط در جامعه که همچنین در مناسبات کشور ما با جهان خارج داشته است.

در دفاع از منافع ملی

 
این چند فراز از صحبتهای احمد جنتی را که در خطبه های نمازجمعه امروز در مخالفت با امضای قرارداد دولت روحانی با "گروه ویژۀ اقدام مالی" (Financial Action Task Force (FATF ابراز کرده است، در نظر بگیرید:
• دولت با امضای این قرارداد خلاف مصالح ملت اقدام کرده است؛
• این قرارداد مسئله بسیار پیچیده و مهمی است که اگر اتفاق بیفتد ما باید فاتحه بسیاری از چیزها را بخوانیم؛

لنگرداری چندمیلیاردی روسیه

ساخت دو نیروگاه اتمی دیگر در بوشهر به لحاظ اقتصادی، فنی، ایمنی و محیط زیستی دارای ابهامات متعددی است. اما این اقدام به لحاظ سیاسی ابهام بزرگی را باقی نمی گذارد. جمهوری اسلامی در اثر مواجهۀ خصومت آمیزش با امریکا و با برخی از شئون جوامع غربی به طور کلی، مدام خود را به اتکای بیشتری به روسیه ناگزیر دیده است. این اتکا ابداً بی هزینه نبوده و نیست. روسیه نیز این را به خوبی دریافته است و هزینۀ گزاف لنگرداری خود را می خواهد. به علاوه، اقتصاد مقاومتی الزامات سیاسی، ایدئولوژیک و فرهنگی خود را دارد؛ الزاماتی که بهترین پاسخ خود را برای تولید انرژی، در قامت روسیه و در نوع انرژی بی آینده و سرمایه سوز اتمی می یابند.

پس مسئولیت با شخص آقای خمینی است

28 سال پیش، هزاران زندانی سیاسی که مطابق قوانین جمهوری اسلامی به حبسهای مختلفی محکوم شده و در حال گذراندن دورۀ محکومیت شان بودند، بنا به حکمی از آقای روح الله خمینی مورد "محاکمۀ" مجدد قرار گرفته و اعدام شدند.

انتشار فایل صوتی از جلسه آقای منتظری با هیئت مسئول و مأمور اجرای حکم مذکور، که شامل تنی چند از صاحب منصبان کنونی در دولت روحانی و در حکومت جمهوری اسلامی است، این جنایت را حتی تا حد حقوقی نیز محرز کرده است. پس دور از انتظار نیست که شاهد انواع انکارها، کج نمائی ها و نعل وارونه زدنها در جستجوی عاملان و آمران این جنایت باشیم.

نه تمکین، که ممکن

قطعاً آرمانگرایان انساندوست از این که نگرش جهانگرا هنوز ابزار برکشیدن خود به عنوان نگرش مسلط بر عرصۀ عمل مناسبات بین المللی – یا درستتر است گفته شود مناسبات جهانی - را نیافته است، خشنود نیستند. اما مواجهۀ مذکور همچنین آشکار کرد که در این اکیدترین عرصۀ واقعگرائی "... آمده است آن روزی که ایجاب می کند به جای انصراف از یکی از علائق گوناگون یا امحای آن در دیگری، به دمساز کردن همزمان آنها با هم در سنتزی کامل و وسیع دست زنیم."

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - علی پورنقوی