علی پورنقوی

دولت روحانی و نرخ بالای بیکاری

نگاهی است به دو سند اقتصادی انتشار یافته توسط ستاد هماهنگی امور اقتصادی دولت در "تحلیل رکود تورمی حاکم بر اقتصاد ایران و راه برونرفت غیرتورمی از آن". پرهیز از تصدیق نرخ بالای بیکاری به عنوان یکی از بنیانهای تعریف و ماهیت رکود تورمی و غلبۀ سیاستهای فارغ از مسئلۀ بیکاری در سیاستهای پیشنهادی برای خروج از رکود، موضوع مرکزی مورد تأکید نوشته است.

یک استراتژی مبهم برای تولید انرژی

ابهام این است که با داشتن یک سمت استراتژیک انرژیائی جدید، که بر پایۀ آن می توان در عرض مدتی کمتر از 10 سال تمام استراتژی مبتنی بر انرژی هسته ای را درنوردید، توضیح مقامات برای تداوم استراتژی مبتنی بر انرژی هسته ای چیست؟"... مجموعه اظهارات آنان وقتی در کنار هم قرار داده شوند، آن گاه دیگر مجموعه ای نامتجانس و غیر قابل فهم را تشکیل می دهند که قاعدتاً برنامۀ بلندمدت جمهوری اسلامی برای تولید انرژی بر آن استوار است؛ برنامه ای که ابهام بزرگ مترتب بر آن کم و کیف تأمین منافع ملی است.

عملیات ایذائی، و نه تهاجم

نوشته با اشاراتی به برخی اقدامات نیروهای راست افراطی این سؤال را در میان می گذارد که "آیا تهاجم راست افراطی به روحانی و تکرار سناریوی مصر، یعنی یک سناریوی کودتائی ولو با انواع تمایزات میان ایران و مصر، برداشتی واقعی از سیر حوادث کنونی در ایران اند؟" و پاسخ اش این است که "... آنچه امروزه از جانب راست افراطی علیه روحانی و دولتش انجام می شود، نه یک تهاجم بلکه نوعی از عملیات ایذائی است و مادام که مذاکرات میان ایران و کشورهای 1+5 جریان دارد، نه راست افراطی علیه روحانی دست به تهاجم خواهد زد و نه، به طریق اولی، کودتائی واقع خواهد شد."

یکی بر سر شاخ بن می برید

دغدغه های بلندپایه ترین مقامات جمهوری اسلامی دایر بر این که با رفع مسئلۀ اتمی موضوعات دیگر به میان کشیده خواهند شد، و به خصوص حساسیت آنان نسبت به موضوع حقوق بشر، که در واکنش نسبت به مصوبۀ پارلمان اروپا آشکار گردید، به کفایت روشن می کند که اگر دیروز عوامل مرتبط با برنامۀ اتمی توانستند موجب نرمش شوند، فردا همان عوامل در گره خوردگی تفکیک ناپذیر امر داخل و خارج، نرمش دیگری را می توانند الزامی کنند.

یک الگو برای حقوق اعضا

بحثی در یکی از "گره های اساسنامه ای"

1- عضو حزب در اقدام به آنچه خود اصولی می داند، مجاز است؛ 2- هیچ اقدامی، مگر آن که به صراحت و مشخصاً ممنوع اعلام شده باشد، ممنوع نیست؛ 3- عضویت همزمان در حزبی دیگر مجاز است.

مکثی بر پیامهای اوباما و اشتون

محلی برای خشنودی بیواسطۀ اپوزیسیون نیز وجود ندارد؛ زیرا پیام اروپا و امریکا می تواند به طولانی شدن حل و فصل مناقشۀ اتمی و این نیز به نوبۀ خود به تداوم درد و رنج مردم ایران در زیر بار تحریمها بیانجامد. خشنودی اپوزیسیون زمانی است که از عهدۀ تکلیف سنگینی که در اینجا به عهدۀ آن است برآید؛ تکلیفی دوسویه: ترسیم تعادلی ممکن میان حل و فصل بیدرنگ مناقشۀ اتمی و در نتیجه رفع تحریمهای ناشی از این مناقشه از سوئی و مطالبۀ پیگیری وضع حقوق بشر در ایران توسط اروپا و امریکا از عموم مجاری ممکن از سوی دیگر.

سومین کنفرانس بین المللی امنیت هسته ای و ایران

در نخستین روزهای سال جدید خورشیدی، هلند میزبان سومین کنفرانس امنیت اتمی با حضور 53 کشور و 4 سازمان بین المللی خواهد بود. ایران غایب اصلی در این کنفرانس است. این غیبت ناشی از عوامل متعددی است: غلبۀ موضع مخالف تعامل با جمهوری اسلامی در دولت هلند، به روز نبودن موضع دستگاه دیپلماسی این کشور نسبت به وضع ایران، عدم آمادگی دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی برای "حضور انتگرال" در مناسبات جهانی یا ادامۀ کشمکشها در محافل قدرت در جمهوری اسلامی بر سر "حضور انتگرال"...

بخش: 

چه نوع حزبی؟

مدخلی بر "نوع شناسی احزاب سیاسی"

موضوع این نوشته، که نوشته ای است کمابیش از جنس تحقیق در منابع، در باره "نوع حزب" است چنان که امروزه در "نوع شناسی احزاب سیاسی"، به عنوان زیرشاخه ای از علوم سیاسی مطالعه می شود. این زیرشاخه از علوم سیاسی شکل درونی احزاب سیاسی، مناسبات حقیقی (در برابر مناسبات حقوقی) اجزاء یک حزب با یکدیگر، مناسبات حزب به مثابۀ یک کل با پیرامون و بیرون آن، و چرائی همۀ این وجوه را مبتنی بر اوضاع و تغییرات اجتماعی- اقتصادی [و فرهنگی] خاص و در سایۀ پیشرفتهای فنی معین، خاصه مراوداتی (کمونیکاسیونی)، مطالعه می کند.

اگر نیت فریب نباشد

این واقعیت که مقامات جمهوری اسلامی امروزه در توجیه برنامۀ هسته ای شان ناگزیر به استفاده از ترم "انرژی پاک" اند، نشانۀ مثبتی است؛ نشانۀ مثبتی دایر بر این که ... زمینۀ مساعد کنونی برای مباحثۀ مشخص پیرامون نیک و بد انرژی هسته ای، آنان را نیز به تماس با موضوع واداشته است. چنین مباحثه ای باید در جامعۀ ما گشوده شود و بیگمان سنگینترین وظیفه برای برپاداشت این مباحثه به عهدۀ حاکمیت است.

رخنه در "حق مسلم"

اکنون مقامات جمهوری اسلامی دریافته اند که "مذاکرات هسته ای با 1+5 به طور کامل به نفع ایران پیش نرفته است". این دریافت، با توجه به مفاد موافقتنامۀ ژنو و با توجه به آنچه مقامات جمهوری اسلامی از "نفع ایران" رایج کرده اند، معنای دیگری ندارد جز این که "حق مسلم غنی سازی اورانیوم" به طور کامل تأمین نشده است. این دریافت درستی است؛ اظهارات ظریف دایر بر این که یک روزه می توان وضع را به حالت اول برگرداند، واقعیت ندارند. اما به نظر می رسد که هنوز تنها عده کمی از مقامات جمهوری اسلامی این را نیز دریافته باشند که بالاکشیدن سطح توافقات ژنو در مذاکرات نهائی به نفع آنان بسیار بعید و یا حتی ناشدنی است.

توافق ژنو مبارک است و آبستن

در نخستین واکنش نسبت به توافق حاصله باید آن را امری مبارک و مثبت، مبین غلبه نسبی بر نیروی جنگ و خشونت، و دریچه ای محتمل برای برخی گشایشهای آتی در وضع جمهوری اسلامی ایران در روابط خارجی اش دانست. سوای این واقعیت که در یک سالۀ اخیر طرفهای گوناگون در این پرونده من حیث مجموع عزمی برای تفاهم نشان داده اند، بدون شک موقتی بودن این توافق حصول آن را میسر کرده است و بنابراین به همین دلیل می تواند آبستن کشاکشهای آتی نیز باشد.

بخش: 

فراسوی مخالفت فرانسه

مخالفت عربستان و اسرائیل با ایران و نارضایتی شان از حل مناقشات حول پروندۀ اتمی ایران و از این مجرا خاتمۀ احتمالی تنش 35 ساله در مناسبات ایران و امریکا، همگی واقعی اند. اما روایتهای پیشگفته از روند مذاکرات نیز همگی در یک مورد مشترک اند و آن این که پیش نویس متن اولیه که بالاخره مورد توافق ایران هم قرار گرفته، توسط امریکا ارائه شده بوده است. بنابراین آیا نمی توان عدم حصول به توافق را، نه برپایۀ مناسبات آتی مورد نظر فرانسه با ایران، بلکه بر پایۀ مناسباتی که فرانسه از چند سال پیش از این می خواسته است با امریکا داشته باشد، توضیح داد؟

چه نوع حزبی (بخش سوم و آخر)

اولاً وزن ایدئولوژی در تحزب (یا تحزب مبتنی بر ایدئولوژی) در ذهن فعالان سیاسی کشور ما به طور کلی و چپ به طور خاص، هنوز بسیار سنگین است. تحولات در تحزب، چنان که کشورهای دموکراتیک پیشرفته در سالهای پس از جنگ از سر گذراندند – و مشخص ترین تحول مورد نظر این نوشته، یعنی تحول از احزاب ایدئولوژیک به احزاب برنامه ای - هنوز در جامعۀ ما به وقوع نپیوسته اند. درست است که در کشورهای مذکور هنوز هم احزاب "سوسیال دموکرات" و "کمونیست" حضور دارند، اما این احزاب شدیداً "ایدئولوژی زدائی" شده اند و دستگاه های فکری-ایدئولوژیک شان دیگر سهم ناچیزی در تعیین حامیان آنها دارد

چه نوع حزبی (بخش دوم)

فرصتها و محدودیتها برای شکل گیری احزاب چپ رهائی خواه در اثر چهار شرط شکل می گیرند. دولتهای رفاه جامع، منابع مالی و آمادگی انگیختۀ گروه های مهمی را برای آن که توجهشان را از موضوعات اقتصادی به موضوعات سیاست پساصنعتی معطوف کنند، فراهم می آورند. طرح منافع صرفاً صنفی و مشارکت نیروهای چپ در حکومت در این جوامع، مانع از طرح مطالبات پساصنعتی از مجاری مرسوم سیاسی می شود و این، به نوبۀ خود، زمینۀ پیدایش ابزارهای دیگری را برای طرح این قبیل مطالبات تقویت می کند.

چه نوع حزبی (بخش اول)

بدون تردید هر نوع حزبی مطلوب هر پاسخی که به پرسش "کدام چپ، کدام سوسیالیسم؟" داده شود نیست؛ یعنی هر تعریفی از چپ می تواند حدودی، و تنها حدودی، از مطلوب خویش را در قامت انواع معینی از احزاب بازیابد و نه در هر نوع حزبی. به عبارت دیگر پرسش "کدام حزب؟" بدون تردید با پرسش "کدام چپ، ...؟" مرتبط است.

برد - برد ممکن است

خوشبینیهای حاصله در جریان سفر حسن روحانی به نیویورک، در چند روز باقی مانده به مذاکره میان ایران و گروه کشورهای 5+1 به میزان بسیاری رنگ باخته اند. نوشته حاضر شک و تردیدهای شکل گرفته را توضیح می دهد و با باور به وجود راه حلی قابل پذیرش برای طرفین بر سر پروندۀ هسته ای ایران، چارچوب یک راه حل ممکن را پیش می نهد. در عین حال تصریح می کند که "اگر پایه اعتمادآفرینی میان ایران و "جهان خارج" بر سر برنامۀ اتمی جمهوری اسلامی پذیرش پروتکل الحاقی باشد، اساس اعتمادسازی میان حاکمیت و مردم حول این برنامه، گشودن باب بحث ملی در این باره خواهد بود".

انتخاب باقیمانده: نرمش قهرمانانه در برابر مخالف

واقعیت باقیمانده این است که حاکمان جمهوری اسلامی بیشترین امکان انتخاب را تنها در عرصۀ سیاست داخلی دارند. آنها در این عرصه یا به راه تداوم فضای امنیتی، اختناق و سرکوب حقوق سیاسی، اجتماعی و فردی خواهند رفت یا به تفاریق در هر یک از این وجوه نیز دست به تغییراتی مثبت خواهند زد... برای خوشبینی در مورد تغییر رویکرد جمهوری اسلامی در این عرصه باید منتظر "نرمش قهرمانانه" ای نسبت به مخالفان بود. جمهوری اسلامی که چنین نرمشی را در قبال "دشمن" و "شیطان بزرگ" بر می تابد، چرا در برابر مخالف درونی خود برنمی تابد؟

رویکردهای ممکنه جمهوری اسلامی به بحران سوریه: سه ره پیداست

... راه سوم البته مستلزم پرداخت هزینه ای داخلی توسط جمهوری اسلامی است؛ به این معنا که میدان تحرک نیروهای جنگ طلب در درون جمهوری اسلامی باید از آنان گرفته شود. اما متصور است که اگر چنین شود و جمهوری اسلامی بتواند سیاست فعال و مبتکرانه ای را در دفاع از صلح و برای تحقق راه حلی سیاسی برای بحران سوریه پیش برد، راه غلبه بر دشواریهای خود با جهان خارج را نیز خواهد گشود.

لابیگری صرف، کار روحانی را دشوار خواهد کرد

باید به محدودیتی که آقای روحانی در اتکا به نیروهای اجتماعی دارد، توجه داشت ... "جنبش بنفش" با جنبش سبز و جنبش اصلاح طلبی یک فرق اساسی دارد: آنها واقعاً جنبش بودند. به عبارتی آنها جریان بودند، در حالی که در دوران فعالیت انتخاباتی آقای روحانی ما با یک «موج» مواجه بودیم. کشیده شدن آقای روحانی به لابی‌گری صرف تحت چنین شرایطی کار را برای خودش دشوار می‌کند.

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - علی پورنقوی