فرخ نعمت پور

مدعیان دروغین اخلاق، و مسئلە حجاب

زمانی از نویسندەای پرسیدند کە شما خیلی خوب شجاعت را توصیف می کنی، و این قدرت وصف را از کجا آوردەای؟ نویسندە در جواب می گوید هر کسی آنی را کە ندارد بهتر از آنی کە دارد وصف می کند! و حال این حکایت رژیمی است کە خود بی اخلاقترین رژیمهاست، اما از هر کس دیگری زبان درازتر و مدعی تر در مورد مسائل اخلاقیست.

بخش: 

فاجعەای بدون نقطە پایان

جنگها اگرچە عقلانی بودەاند (در معنای حسابگری طرف یا طرفین درگیر جنگ)، اما همیشە غیرانسانی و غیر اخلاقی نیز بودەاند؛ اما جنگ کنونی و رقابت میان روسیە و غرب غیرانسانی تر و غیر اخلاقی تر از هر زمان دیگریست،... جنگی کە روسیە بعلت آغاز جنگ سهم بیشتری را نصیب خود می کند. در جنگی کە سایە احتمال برخورد اتمی و سلاحهای کشتار جمعی در بالاترین سطح خود وجود دارد، بی گمان صفت غیرانسانی ترین و غیراخلاقی ترین را همراە خود یدک می کشد.

تزویر رئیسی

ابراهیم رئیسی در پی اعتراضات گستردە مردمی طی تماسی با خانوادە جانباختە 'ژینا امینی' کە بوسیلە ضرب و شتم نیروهای سرکوبگر جان خود را از دست داد، قول رسیدگی بە پروندە را دادەاست.بە احتمال زیاد این بار هم در تلاش برای خاموش کردن صدای اعتراضات مردم و منحرف کردن آن، نهایتا چند مامور ردە پایین نظام را عامل این کار قلمداد کردە، بە دادگاە فرستادە و مجازات کنند؛ اما چند سئوال اساسی کماکان باقی می ماند:

جنگ، فرصتی برای اهریمن

با شروع جنگ، ما بتدریج وارد یک دوران رکود و خمود می شویم کە سرتاپای جامعە را درمی نوردد. جنگ کە با خود بحرانهای اقتصادی و معیشتی را بیشتر می کند، بهانەای بە دست دولتها، بویژە دولتهای مستبد، غیرمردمی و سرکوبگر می دهد کە ناکارآمدی و بی کفایتی خود را بهتر توجیەکنند. آنجا کە عوامل بین المللی هم بە دلایل گرانی و ناامنی و غیرە اضافە می شوند، چنین دولتهائی سر از پا نمی شناسند تا نشان دهند کە بلە آنها هم بنوعی قربانی قدرتهای بزرگ و یا عوامل غیر قابل پیش بینی اند! و ابعاد این پدیدە زمانی بزرگتر می شود کە جنگ میان قدرتهای بزرگ باشد، قدرتهائی کە بیشتر از دیگران بر وضعیت دنیا از هر لحاظ تاثیر دارند.

جنگ و گلهای یاس مادر (٢٨)

و این روزها من هم بنوعی خوشحال بودم. و خوشحالی من بیشتر از بابت دوری مرگ بود. اگرچە هر لحظە، بمب و یا توپی اتفاقی می توانست آن را زیرورو کند. و من زیاد بە اتفاق باور نداشتم. بە نظر من زندگی بیشتر تابع نظم خاصی است کە اتفاقات درون آن هم از همان نظم پیروی می کند، و اتفاقات اتفاق اند زیرا ما فعلا منطق آن را کشف نکردەایم. و توپ و یا بمبی کە قرار بود در چنین حالتی باعث مرگ ما بشود، بعلت همان منطق جنگ جاری قرار بود بر سر ما نازل شود. پس با فروکش کردن تبادل آتش در جبهە بە شیوە خودبخود فعلا وضعیت ما هم مناسبتر می بود.

جنگ و گلهای یاس مادر (٢٧)

در همان سالها برادر بزرگتر بختیار، کە اسمش عمر بود و برای خودش مردی شدە بود، برای کار بە پایتخت رفت. او آنجا اسم خودش را برای دوری از دردسر و بدبیاری گذاشتە بود عمران! و عمران پاییز کە شد و بە خانە کە برگشت با خود سوغاتی آورد. برای پدر و مادرش پارچە، برای خواهراش زیورآلات و برای بختیار هم یک جفت کفش کتانی.

'جنگ'ی را کە از آن اجتنابی نیست

بی پروائی کشورهای عضو ناتو در تلاش برای گسترش ناتو بە مرزهای شرقی خود، و در همان معنا بی باکی روسیە در واکنش بە این امر کە کشور مستقلی را مورد هجوم ویرانگر خود قرارداد، و عواقب غیرمنطرە آن در خصوص تاثیرات مخرب آن بر کل اقتصاد غرب و خود روسیە نشان داد کە جهان براستی آن دهکدە کوچکتر از آنی است کە بتوان با ایدەهای ماقبل جهانی شدن بە پیشواز آن رفت و برای آن سیاست تعیین کرد. اگر گلوبالیسم عبارت از جهانی شدن بیشتر دنیای سرمایەداری بود، و کشورهای بیشتری را وارد حوزە مناسبات آن کرد، اما از طرفی دیگر وابستگی بیشتر جهان مدرن و پیشرفتە را بە خود جهانی کە آفریدە بود بیشتر کرد و از این منظر آن را ضربە پذیرتر از هر زمانی دیگر. جنگ اوکراین نشان داد کە می توان با توسل بە پشتیبانی سلاحهای اتمی و مواد خام و البتە بکارگیری نیروهای نظامی متعارف بلائی را بر سر دنیا آورد کە شاید استراتژیستهای سیاسی و نظامی قبلا از تصور آن ناتوان بودند.

برجام، علم و سیاست

آخرین ادعای مورد توجە می تواند سخنان شهریار حیدری عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا باشد کە با دمیدن جانی دوبارە بە این ادعای قدیمی، از انحراف مسیر علمی مباحث بە مسیر سیاسی می گوید. سخنانی کە نشان می دهند کە گویا موضوع مذاکرات برجامی نە اساسا یک موضوع سیاسی بلکە یک موضوع علمی است! گویا طرفهای مذاکرە قرار است با هم مثلا در صدد حل یک مسئلە پیچیدە و غامض ریاضی، شیمی و یا جامعەشناسی باشند و نە تفاهم در مورد یک پروندە هستەای میان ایران و چند قدرت سیاسی کە منافع مشخص آنها کل جهان را بنوعی درگیر خود کردەاست.

ترکیە معرف دنیای جدید!

شاید بتوان گفت کە هدف اساسی اردوغان از بازی سیاسی کە با متحدین خود در ناتو در شرایط کنونی انجام می دهد تنها گرفتن امتیاز باشد، اما بە نظر می رسد هدف فراتر از اینهاست. در این معنا کە دولت ترکیە تشخیص دادە است کە با جنگ اوکراین دنیا وارد یک مرحلە خطرناک از هرج و مرج شدەاست کە در آن غرب با از دست دادن توانائی مدیریت جنگ (و جهان)، نە تنها قادر بە برخوردهای جدی با ترکیە در موارد مورد اختلاف نیست بلکە خود با چالشهای جدی مواجە شدەاست کە برای غلبەکردن بر آنها احتیاج بە زمان زیادی دارد. ترکیە می داند کە غرب برای غلبە بر موقعیت خطرناکی کە در اوکراین، در شمال این کشور، و در سوریە در جنوب آن، وجود دارد بە دولت آنکارا نیاز دارد، نیازی کە غرب فعلا آن را زیاد جدی ارزیابی نمی کند زیرا کە آنها نمی توانند منافع خود را بر نیازهای ترکیە منطبق کنند.ترکیە معرف دوران جدیدی است کە ما در آستانە آن و یا در درون آن قرار گرفتەایم، دورانی با مشخصە هرج و مرج کە دولت ترکیە در صدد است ماهی مورد نظر خود را از آب گل آلود آن بگیرد.

بخش: 

میانجیگری جمهوری اسلامی در جنگ اوکراین

مانوئل مکرون از ایران خواست کە در جنگ اوکراین میانجیگری کند، درخواستی کە هنوز بطور رسمی از طرف دولت ایران جوابی دریافت نکردە، اما آیا جمهوری اسلامی نظامیست کە قادر بە میانجیگری میان روسیە و اوکراین باشد؟ قبل از جواب بە این سئوال، یک سئوال دیگر مطرح می شود کە اگر نە، پس چرا سیاستمدار کارکشتەای مانند مکرون چنین درخواستی را از ایران دارد؟

جنگ و گلهای یاس مادر (٢٦)

شبی دفتری از دوران مدرسە را می آورم و در آن شروع بە نوشتن یادداشتهای روزانە می کنم. اما متوجە می شوم کە علیرغم همە مسائلی کە اتفاق افتادەاند، و همە اندیشەها و احساسهائی کە در تمامی این مدت وجود مرا فشردەاند چیز خاصی برای گفتن ندارم. تعجب می کنم. خودکار آبی بیک قدیمی در دستم می ماند، و تنها کاری کە انجام می دهد چرخیدن دیوانەواریست میان انگشت شصت، دو پنجە اشارە و وسط. و متوجە می شوم کە جنگ را نمی توان همان لحظە کە اتفاق می افتد، نوشت.

میخائیل گورباچف، تجربەای از شکست و درس

میخائیل گورباچف، آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی در سن ٩١ سالگی درگذشت. مرگ این شخصیت سیاسی قرن بیستم در محافل مختلف در سطح روسیە و جهان منجر بە تعابیر متفاوتی از نقش او به عنوان رهبر یکی از ابرقدرتهای بزرگ قرن بیستم شد. عدەای او را نفرین می کنند و عدەای او را تمجید.میخائیل گورباچف، در سالهای هشتاد میلادی قرن گذشتە تلاش کرد کە با گلاسنوست و پروسترویکا، جامعە شوروی را نو کردە و بە رخوت طولانی در این کشور پهناور پایان دهد. او در نظر داشت با سیاستهای باز اقتصادی و سیاسی، مشارکت مردمی در سیستم بستە و دیکتاتوری شوروی را فراهم آوردە و دوران جدیدی از عمر سرزمین شوراها را کە اینک بە دیکتاتوری حزب کمونیست فراروئیدە بود، بە ارمغان آورد؛ امری کە امکان پذیر نشد و نهایتا منجر بە فروپاشی اتحاد شوروی شد.

کدام انتخاب

مقالەای ترجمە شدە از شرق الاوسط بە قلم 'هدی الحسینی' و تحت عنوان 'ایران همە امید فرانسە و اروپا برای نجات' از امید ماکرون برای ورود انرژی از ایران، در شرایط بحران جنگ اوکراین، در صورت احیای برجام می گوید.حال با توجە بە نوع گفتگوئی کە در مورد برجام پیش بردە می شود، آیا می توان گفت کە از جملە جمهوری اسلامی هم روی همین پدیدە مورد توجە هدی الحسینی در اروپا سرمایەگذاری ویژە و استراتژیک کردەاست؟ آیا منطق ضد لیبرالیستی نظام مذهبی بر ایران، در مرحلە کنونی به دنبال نهائی کردن تعارض قطعی خود با غرب است و یا از وضعیت کنونی تنها برای ستاندن امتیازات بیشتر بهرە خواهد گرفت؟

بخش: 

جنگ روانی، ابزار اصلی حاکمیت

واقعیت این است کە از همان ابتدای بە قدرت رسیدن رئیسی و هماهنگی در میان سە قوە، دولتیان جدید جهت تعدیل و کنترل وضعی تورمی اسفبار موجود، شدیدا بە دروغ، بمثابە جنگ روانی، متوسل شدند تا از تبعات سیاستهای غلط خود بکاهند. از طرف دیگر آنان علیرغم مخالفت شدید خود با برجام، اما با توجە بە تاثیرات مشخص آن بر اقتصاد کشور، از زاویە تاثیرات روانی آن بر بازار ایران، مذاکرات را ادامەدادند تا بتوانند از ظهور فاجعە اعلاء کە فروپاشی اقتصاد کشور است جلوگیری کردەباشند. بە بیانی دیگر، نگاە آنان بە برجام نیز بیشتر یک نگاە روانی از منظر تاثیرگذاری های جانبی آن بر وضعیت کنونی اقتصاد در ایران بودەاست، تا جدیت در احیای آن.

مذاکراتی کە بدون نتیجە هم، مفید است

طبق خبری کە در روزنامە جهان صنعت درج شدە، یکی از اعضاء کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، طی سخنانی در رابطە با برجام گفتە کە ظرف یک هفتە تا دە روز آیندە توافق حاصل می شود. این گفتە، تنها مورد مثبت در بارە امکان احیای برجام نیست. فضای درون شبکەهای رسانەای حاکی از امکان احیای برجام است، هر چند میخائیل اولیانوف، نمایندە روسیە در برجام، از امکان طولانی شدن مذاکرات، بعد از جوابیە آمریکا خبردادە و با این گفتە جو مساعد اعلام شدە از طرف مسئولین ایرانی را بە زیر سئوال بردەاست. در واقع طرف ایرانی و طرف روسی، در شرایط فعلی، در ارائە نظرات خود در مورد مذاکرات از دو شیوە پیروی می کنند، طرف ایرانی با دیدی مثبت جهت تاثیرگذاری روانی بر بازار و در صدد ادامە تامین صادرات نفتی خود در شرایط تحریم ها است، و طرف روسی نیز در صدد کشدارکردن مذاکرات و تاثیرگذاری خاص روانی بر قیمت انرژی در سطح جهانی.

بخش: 

جنگ اوکراین و تغییر نگاە حاکمیت در مورد برجام

جمهوری اسلامی کە در ابتدا روی توان دولت روسیە در حملە بە اوکراین جهت ایجاد یک سیستم نوین جهانی حساب ویژەای بازکردەبود، ظاهرا حالا متوجە شدەاست کە تنها در سطح همان توان تخریبی روسیە می توان روی جنگ اوکراین حساب ویژە باز کرد و نە بیشتر. دلیل هم همانا چرخش مواضع جمهوری اسلامی در قبال مسئلە برجام و تعدیل خواستەهای آنان در این مرحلە از مذاکرات است. البتە فشارهای اقتصادی و خالی بودن کیسە دولت، و رضایت ظاهری فعلی دولت روسیە از نتیجە مذاکرات برجامی در این مرحلە نیز، دلایل دیگری اند کە جمهوری اسلامی را ناچار بە اتخاذ مواضع دیگری کردەاست، اما آنچە بیشتر جلب توجە می کند تغییر در نگاە اعلام نشدە استراتژیک آنها نسبت بە جنگ اوکراین است. جنگی کە بدون نتیجە خاصی، و تنها بە بە نفع ویرانی جهان عمل کردەاست، و نە تنها بانی تغییرات خاص و ماهوی در نظم جهانی بشیوە اثباتی نشدەاست، بلکە تا این مرحلە نیز برای جمهوری اسلامی هیچ دستاورد خاص اقتصادی و مالی قابل توجە نداشتەاست.

جنگ و گلهای یاس مادر (٢٥)

بە اطراف خودم نگاهی می کنم. علیرغم هر چیزی خوشحالم کە بە درون سرعت عادی زمان برگشتەام. بهرحال بە همان سرعتی کە جنگ اتفاق افتاد، می تواند بە همان سرعت هم تمام شود. آە، چە احساس خوبی! پیش خودم می گویم مثل اینکە در سرعت زمانی کە ما آدمها در آن قرار گرفتەایم باید منطقی از قبل وجود داشتەباشد.

فیلسوف و سیاست

بدون استراتژیستهای سیاسی، سیاست جلو نمی رود. یعنی در واقع بدون فیلسوفانی کە امر فلسفە را با سیاست و بطور مشخص با قدرت در هم آمیختەاند، نمی توان از سیاست در معنای واقعی آن سخن گفت. برای همین در کنار هر جریان سیاسی واقعی، یک اندیشمند و یا چندین اندیشمند قرار گرفتەاند کە بشیوە استراتژیک راە را ترسیم می کنند. بدون چنین افرادی امکان بە سر منزل رسیدن کاروان هیچ جنبش سیاسی وجود ندارد. در عدم حضور فیلسوفان، سیاست بە روزمرگی تبدیل می شود و بنیان کلان خود را از دست می دهد.برای همین، فیلسوفان سیاسی همیشە مورد توجە رقباء برای از میان برداشتن آنها بە گاە حدت یافتن رقابتها و دشمنی ها بودەاند.

بخش: 

فرصتی برای جراحی

جمهوری اسلامی مشغول جراحی بافت طبقاتی کشور است. بیهودە نیست کە نمی خواهند از دشمنی خود با غرب دست بردارند. مبارزە همیشگی با یک دشمن خارجی، بهترین فرصت را از این لحاظ مهیا می کند. در کشوری کە طبقە متوسط آن روز بروز ضعیف تر می شود، و مبارزە صنفی طبقە کارگر از محتوی تهی، هیچ خطر جدی ای از درون آن را تهدید نمی کند. شورش گرسنگان هم کە تنها یک شورش باقی می ماند، و نە یک انقلاب با محتوای تعریف شدە و مشخص!

بخش: 

در میان واقعگرائی و وهم

جمهوری اسلامی بازی پیچیدەای را در رابطە با برجام بە پیش می برد. بازی ای کە بە نظر می رسد میان دو تمایل گیر کردەاست: تمایل اول تحمیل خواست حداکثری بە غرب، و تمایل دوم خواست خروج از برجام است. بە نظر می رسد هر دو تمایل حساب ویژەای روی جنگ اوکراین و عواقب آن بازکردەاند. اما آنچە این دو تمایل را جدا می کند این است کە دستە اول بە احتمال زیاد در صدد استفادە تاکتیکی از جنگ اوکراین بە نفع خوداند، و دستە دوم در صدد استفادە استراتژیکی از آن. بە نظر گرایش اول جنگ اوکراین نمی تواند بە این زودی ها بە نتیجە دلخواە کە همانا ایجاد جهان چند قطبی است برسد، بنابراین در صدد است کە از آن موردی بە نفع خود استفادەکند

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - فرخ نعمت پور