فرخ نعمت پور

نیاز ایران و منطقە بە گفتمانی جدید

تسلط گفتمانهای شیعی گری، سنی گرائی، ملی گرائی و یهودی گرائی هر روز کە می گذرد منطقە خاورمیانە و آسیای میانە را با مشکلات رو بە تزاید روبرو کردە و آنها را بیشتر از پیش بە بمبهای ساعتی تبدیل می کنند. تنها راە در تحول این کشورها بە سمت گفتمانهای مدرن است تا یک بار برای همیشە بتوان زمینەهای مساعد را جهت حل معضلات تلنبار شدە فراهم آورد.

سدی کە باید شکستەشود

گمانی در این نیست کە حاکمیت تحت هیچ عنوانی نمی خواهد دوران پیش از رئیسی را، علیرغم فراز و نشیبهای آن تکرار کند. گام دوم انقلاب یعنی مسدود کردن شکافهای درون حاکمیتی از یک طرف و نزدیکی بە شرق. برآیند این دو سیاست در نهایت بە معنای اتوریتەای کردن بیشتر حاکمیت و در پیامد آن بستەترکردن فضای کشور خواهد بود. هستە سخت قدرت هیچگاە وضعیت سالهای پیش را تکرار نخواهدکرد.

مردی کە نمی خندد

توی شهر ما مردی هست کە نمی خندد. همیشە با چهرەای اخمو و نگاهی عبوس بە اطرافش نگاە می کند. حتی اگر بهترین جکهای دنیا را هم برایش تعریف کنی، باز نمی خندد. همین جوری نگاهت می کند و انگار نە انگار کە بهترین ماجراهای مضحک دنیا را شنیدە. در چنین لحظاتی، او همچنان مردمی را کە دوروبرش هستند و از خندە ریسە می روند را با همان نگاە همیشگی اش دنبال می کند، و بعد بدون هیچگونە نشانی از شادی، تعجب، و یا افسوس با قدمهای شمردە محل را ترک می کند.

جوگندمی

از آن سال، یا بهتر بگم از آن روز سالها گذشتە. از آن روزی کە بعد از آن روز سالها آمد و او رو این بار حقیقتان از من گرفتند، نە گرفتنی مانند دوری و با هم نبودن، نە مثل روزهای بعد از آن روز کنار خیابون،... نە، نە، بە هیچ وجە، دوری ای مثە نبود حقیقی هیکلش حتی علیرغم نبودنش در کنارت! دوری ای مثل بودن وجود، تنها در خیال... تنها در خاطرەها.

توسل بە همسایگانی کە خود در بحران اند

واقعیت این است کشورهای منطقە لااقل در کوتاە مدت از امکان پختن نانی برای شکم گرسنە اقتصاد کشور ناتوان خواهند بود. و جمهوری اسلامی کە بشدت در پی آن است با دست پر بە مذاکرات بعدی برجام برود، نتواند از این رهگذر امتیازی آنچنانی در مقابل رقبای غربی خود دست و پا کند.

کشوری تنها، با دنیائی درگیری

روحیە جمهوری اسلامی تا حدود بسیار زیادی (البتە تنها در شکل و در یک تقلید کمیک) بە روحیە اساطیر ایرانی، از جملە رستم زال شبیە است کە یک تنە سوار بر اسب بە مصاف دشمن می رفت. جمهوری اسلامی در دنیای مدرن کنونی گرفتار توهمات رستم گونە خود شدەاست کە در نهایت تنها دستاورد آن مرثیە بە پیکر بی جان فرزند خود، سهراب، خواهدبود کە آن هم بدست خود او از پای درآمدەبود. و آنچە از این پهلوانی بی سود باقی می ماند، همان مرگ فرزند و افتخار پهلوانی است کە تنها بە درد بازگوئی کمیک آن در افسانەها می خورد.

بخش: 

ابلیس بە بهشت باز می گردد

داستان

ـ البتە،... البتە من چنین نمی اندیشم، اما از آنجائی کە نظر شما بر عمل مستقلانە من، بر خلاف فلسفە اصلی خلقت توسط شما بود و قرار بود داستان بر خلاف واقعیت ذاتی خود، تنها جهت اغفال بشر چنین ساختە و نوشتە شود، حال من استدعا دارم کە بە همان ترتیب، دوبارە حکایت، نویس شدە و بیان شود، کە ابلیس فرشتە از بارگاە خدا راندە شدە، حال بە تصمیم دیگری رسیدە است و با سجدە بردن بە پیشگاە آدم بە بهشت بازگشتە است، قربان! و این بە نظر من دو بعد دارد: هم انسان، دیگر گناە نمی کند و بە رستگاری می رسد، و هم اشتباهی کە در خلقت صورت گرفتە، تصحیح می شود.

تکانەهای ژئوپولیتیکی

بی گمان هرگونە تحرک یا تغییر ژئوپولیتیکی منطقە می تواند افکار عمومی را برای مدتی قابل پیش بینی متاثر کردە، و بر روند رویدادهای داخلی تاثیر بگذارد. پس هم اکنون افکار عمومی کشور در کشاکش میان رویدادهای داخلی و خارجی، دوران جدیدی را تجربە می کند کە برای عمل سیاسی ـ اجتماعی مشخص خود در آیندە احتیاج بە هضم آن دارد. از یک طرف بە قدرت رسیدن طالبان، پارادایم نظم اتوریتەای را در منطقە تقویت کرد و از طرف دیگر بحران قفقاز جنوبی بە رشد ناسیونالیسم ایرانی و احساس خطر جنگ. دو پدیدە کە بە هیچ وجە برای جنبش آزادیخواهی کشور، پدیدەهای خوبی نیستند.

بخش: 

"شمال"، اسم رمز عملیات مشترک

از قدیم گفتەاند در خانە دیگران را نزن کە در خانەات را خواهند زد. آنچە در مرزهای شمالی اسرائیل از طرف جمهوری اسلامی رقم خورد، حال در مرزهای شمال غربی کشور دارد بنوعی تکرار می شود. و شمال هم اسم رمز این عملیات مشترک است!

تکرار بی پایان آشوب در افغانستان

بەنظر می رسد، افغانستان بە همان سرنوشت عراق بعد از حملە آمریکا دچار شدە کە در آن از جملە در اثر دخالت نیروهای بیگانە در این کشور و تصادم و تناقض منافع گوناگونی کە دنبال می کردند، تا لحظە کنونی هم این کشور دچار تشتت و عدم یگانگی ملیست. دقیق تر: حملە آمریکا بە افغانستان در بیست سال پیش بە ایجاد امنیت ملی منجر نشد، اما با خروج آن، آشوب کماکان تداوم خواهد داشت.

بخش: 

نیاز بە حسن همجواری ایران و جمهوری آذربایجان

اما در هر صورت متشنج شدن رابطە ایران و جمهوری آذربایجان بە هیچ وجە پدیدە خوبی نیست، و آنی کە از آن زیان می بیند تنها این دو کشور همسایەاند و بس. پس باید هر دو دولت در تلاش برای حل معضلات مابین از طریق دیپلماسی تلاش کنند و نگذارند کە حسن همجواری جای خود را بە تشنج، جنگ احتمالی و یا سوء استفادە کشورهای دیگر بدهد.

بخش: 

اصلاح طلبان و نیاز بە فیزیکالیسم سیاسی

فیزیکالیسم یا جسمانی انگاری یک نظریە فلسفی است که بر این باور است هر چیزی که وجود دارد قابل تقلیل به خواص فیزیکی است؛ یعنی هیچ چیزی به جز چیزهای فیزیکی وجود ندارد. بی گمان نمی توان اصلاح طلبی در ایران را تنها بە خواص فیزیکی تقلیل داد، اما در مراحلی از وجود، فیزیکالیسم بە خصلتی برجستە و اصلی برای بودن تبدیل می شود.

انقلابی معرف نهیلیسم پیشا پاسیو

و انقلاب سال ٥٧، پیروزی دنیای پیشا نیهیلیسم پاسیو بود بر نهیلیسم فعال و نهیلیسم پاسیو. فراخواندن دوبارە مردگان بود برای زندگی. مردگانی کە بازگشتند و مردەگونە سکان زندگی را دوبارە در دست گرفتند. انقلاب ٥٧، در کلیت خود ترس اندیشە ایرانی بود از پذیرش نیهیلیسم در بعد فعال آن. ترس انسان ایرانی بود از ادعای خدابودن و تسلط بر سرنوشت خود از طریق عقلانیت مدرن. عقلانیتی کە در تداوم خوداندیشگی معنا می یابد و در خود ویرانگری مداوم و بازسازی مداوم. و انسان ایرانی این چنین دوبارە تسلیم گذشتە خود شد.

بخش: 

چالش ناگهانی پیش روی گسترش روابط با همسایگان

حال این سئوال مطرح است کە آیا استراتژی جدید دولت سیزدهم، می تواند متناسب با تحولات جدید منطقە باشد؟ بە عبارتی دیگر آیا می توان با با احساس قدرت بیشتر پاکستان، ترکیە و آذربایجان کە سە کشور مهم همسایە کشور هستند، ایران بتواند از قبل همان استراتژی اعلام شدە توسط دولت جدید بە مصاف یا پیشواز شرایط جدید برود؟

دشمنی کە بە آن نیاز هست

می شود در زمینە روحی، درست مانند دوران باستان، مدرنیتە غربی را رنگ و بوی مذهبی زد، اما نمی شود در زمینە امکانات مادی برخورد روحی و معنوی کرد. با کسی کە امکاناتش بە تو فرصت می دهد باید عقلانیت بکار برد و وارد حوزە دو گانە همکاری و رقابت شد، نە دشمنی.

بخش: 

تامین امنیت، نگاە آمریکا بە مورد ایران هم

پس مسائل حقوق بشری و سیاستهای ایران در منطقە بە احتمال قوی از اولویت سابق برخوردار نخواهند شد، اما برنامە ساخت موشکهای بالستیک، هدایت نیروهای نیابتی و کنترل نیروگاههای اتمی ایران بر اساس توافقات حاصلە در مرکز توجە خواهند بود.

روح هابزی قدرت سیاسی در ایران

بی گمان با اعلام گام دوم انقلاب از طرف خامنەای، ما با تشدید این پدیدە روبرو هستیم و باز خواهیم بود. بە نظر می رسد فعلا پایانی بر آن متصور نیست. نە تنها پایانی بر آن متصور نیست، بلکە جمهوری اسلامی حاضر نیست در ادامە احیای احتمالی برجام بر سر حدود و ثغور آن با رقبا بە مصالحەای برسد. در واقع روح و رویای امپراطوری، هنوز احساس امنیت لازم را نمی کند. کشور در باتلاق درگیری های منطقەای و جهانی افتادەاست و افق تحولات مثبت هنوز پیدا نیست. گوئی روح هابزی همە چیز را تسخیر کردەاست.

بخش: 

قهر منفی، قهر مثبت

تحریم انتخابات دور سیزدهم ریاست جمهوری، بە نظر می رسد قبل از آنکە تحریمی فعال بودەباشد، ناشی از نوعی دلزدگی مردم از حاکمان و قهر منفی بودە و نە قهر مثبت (قهر منفی غیر اثباتیست و تنها بە ابراز اعتراض بشیوە نبود فیزیکی عمل می کند، در صورتی کە قهر مثبت اثباتیست و حضور فیزیکی مداوم دارد).

در تکمیل اجلاس شانگهای

البتە بە نظر می رسد کە پیمان جدید منصوب بە 'آکوس' میان آمریکا، انگلستان و استرالیا کە بە کشور استرالیا امکان ساختن زیردریایی با نیروی محرکە هستەای می دهد، در تسریع روند پذیرش عضویت دائمی ایران بی دخیل نبودە باشد. با توجە بە نقش بنیادین و اساسی چین در سازمان شانگهای، و تشدید حضور رقبای غربی در آبهای جنوبی چین و تشدید بحران؛ چین را بە اتخاذ تصمیم دیگری رسانیدەباشد.

بخش: 

همسایگانی کە خودبخود نمی توانند جایگزین باشند

ایران کە سالهاست عضو ناظر سازمان شانگهای است و بە نظر می رسد با آمدن ابراهیم رئیسی خیز جدی برای تبدیل کردن آن بە عضو دائمی برداشتەاست، نتوانست در نشست این سازمان موقعیت خود را ارتقاء دادە و از مواهب عضویت رسمی در این سازمان منطقەای فیض ببرد. علت هم واضح است. کشورهای عضو سازمان شانگهای کماکان با آمریکا دارای روابط اقتصادی و بازرگانی خوب و گستردە هستند و نمی خواهند کە بە علت حضور جمهوری اسلامی خود را در مخمصە قرار دهند.

بخش: 

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - فرخ نعمت پور