دستیابى به برابرى جنسیتى توسعه و صلح

۱۰سال پس از برگزارى چهارمین کنفرانس زنان در جهان، سازمان ملل متحد فرصتى در اختیار سیاستگذاران و کارشناسان سراسر جهان مى گذارد تا پیشرفت هاى حاصله در اعتلاى برابرى جنسیتى و توانمندسازى زنان و دختران را ارزیابى و گام هاى مشخصى براى اقدامات آینده توصیه کند. این گردهمایى تحت عنوان «بازبینى و ارزیابى ۱۰ ساله» از ۲۸ فوریه تا ۱۱ مارس (از ۱۰ تا ۲۱ اسفند) در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک، به عنوان بخشى از چهل و نهمین اجلاس کمیسیون مقام زنان سازمان ملل برگزار مى شود.
کنفرانس پکن در سال ۱۹۹۵ به صدور «برنامه اقدام» تاریخى منتهى شد که دولت هاى عضو، شرکاى سازمان ملل و همکاران غیردولتى آنها امیدوارند در راستاى اجراى گسترده تر و نظام یافته آن حرکت کنند. این گردهمایى، پس از جلسه ۵ سال پیش مجمع عمومى سازمان ملل، نخستین فرصت براى مقامات عالیرتبه دولتى و طیفى گسترده از کارشناسان جامعه مدنى است که به ارزیابى عمیق مقام امروز زنان بپردازند. راش مایانجا، مشاور ویژه دبیرکل سازمان ملل در مسائل جنسیتى و پیشرفت زنان گفت: «از زمان تشکیل اجلاس پکن، ما شاهد قوانین عادلانه ترى هستیم که از زنان در برابر تبعیض، بدرفتارى و خشونت حمایت مى کنند با این حال براى اجراى «برنامه اقدام» پکن، بویژه در زمینه کاهش فقر، بهبود شرایط بهداشتى، ایجاد فرصت براى پیشرفت اقتصادى و رهبرى سیاسى، کاهش موارد نقض حقوق بشر لازم است کارهاى بیشترى انجام شود. کمیسیون مقام زنان توجه خود را به دو موضوع متمرکز خواهد کرد: بازبینى پیشرفت در اجراى «برنامه اقدام پکن» و سند حاصله از اجلاس ۵ سال پیش مجمع عمومى، به گفته کارلوین هانان مدیر بخش پیشرفت زنان، انتظار مى رود تعداد زیادى از سازمان هاى غیردولتى در این گردهمایى شرکت کنند. وى چنین اظهار داشت: میزان مشارکت سازمان هاى غیردولتى بیانگر مساعدت فراوان جامعه مدنى به ارتقاى حقوق زنان در طول ۳۰ سال گذشته است. مشارکت و کمک هاى آنان به «بازبینى و ارزیابى ۱۰ ساله» و همکارى مداوم آنها عنصرى اساسى در این فرایند است.
«برنامه اقدام» چارچوبى جهانى براى کشورها فراهم ساخت تا به تبعیض علیه زنان و به تفاوت هاى مربوط به جنسیت در ۱۲ حوزه میانى از جمله بهداشت، آموزش، اشتغال، مشارکت سیاسى و حقوق بشر خاتمه دهند.
بازبینى و ارزیابى ۱۰ ساله بر چالش هاى کنونى از جمله تلاش هایى براى
– بهبود دسترسى به مراقبت بهداشتى مناسب، از جمله بهداشت بارورى و جنسیتى و پیشگیرى و درمان بیمارى ایدز و ویروس آن.
– افزایش مشارکت زنان در مشاغل مربوط به تصمیم گیرى در دولت ها و جامعه 
– ایجاد فرصت هاى کامل اقتصادى براى زنان، از جمله دسترسى به منابع مالى خود 
– جلوگیرى از خشونت علیه زنان از جمله قاچاق آنان و حذف مصونیت متجاوزان به حقوق زنان
– کاهش مناقشات مسلحانه و افزایش مشارکت زنان در برقرارى صلح، پیشگیرى از مناقشه و حل آن، تأکید خواهد کرد.
۱۳۴ کشور پیش از «بازبینى و ارزیابى ۱۰ ساله» در کمیسیون مقام زنان اطلاعاتى درباره آنچه تاکنون براى حمایت از برابرى جنسیتى و اجراى توصیه هاى «برنامه اقدام» انجام داده بودند، به سازمان ملل تسلیم کردند. فعالیت هاى دیگرى نیز در این زمینه در جریان گردهمایى هاى بین دولتى و منطقه اى که به وسیله کمیسیون هاى اقتصادى سازمان ملل در آفریقا، آسیا، اروپا، آمریکاى لاتین و آسیاى غربى ترتیب داده شد، انجام گرفته است.
در این اجلاس دو هفته اى هیأت ها در مورد تعهدات خود نسبت به پیشرفت و برابرى زنان تجدیدنظر خواهند کرد. در این اجلاس میزگردهایى براى گفت وگو بین نمایندگان عالیرتبه دولت ها، از جمله: همسران رهبران کشورها و وزیران امور زنان و کارشناسان مسائل برابرى جنسیتى در سازمان ملل و سازمان هاى غیردولتى و جامعه مدنى تشکیل خواهد شد. از ایران نیز خانم زهرا شجاعى معاون رئیس جمهور در امور زنان به همراه هیأت همراه در این کنفرانس شرکت کرده اند.
پیام هاى اصلى زیر براى انتقال به اجلاس بازبینى و ارزیابى پکن
حقوق بشر زنان: در چند دهه گذشته، یکى از مهمترین دستاوردها براى زنان، در زمینه حقوق بشر است. کنوانسیون حذف تمام اشکال تبعیض علیه زنان، یکى از کنوانسیون هاى بین المللى است که بیش از هر کنوانسیون دیگر به تصویب کشورها رسیده و تقریباً از حمایت همگانى برخوردار است. شناسایى و آگاهى از حقوق زنان به عنوان حقوق بشر از جمله حقوق بارورى و دسترسى برابر به زمین و ملک، لازم است به برخوردارى از این حقوق در واقعیت تبدیل شود.
رهبرى: تعداد نمایندگان زن در پارلمان ها و در مشاغل دولتى در تمام سطوح همچنان کمتر از مردان است. با وجود مشارکت روزافزون زنان، پیشرفت در این زمینه هنوز خیلى کند است.
خشونت: خشونت علیه زنان و دختران هنوز مشکلى جدى در بسیارى از مناطق جهان است. در بیشتر این کشورها این مشکل، به عنوان مسأله اى همگانى که حقوق بشر را نقض مى کند، شناخته و درک شده است. اما هنوز نمى توان تضمین کرد که بتوان در این کشورها از خشونت علیه زنان، به نحو مؤثرى جلوگیرى کرد و خاطیان را تحت تعقیب جزایى قرار داد.
بهداشت بارورى: براى ارتقاى بهداشت مادران در طول دهه گذشته پیشرفت اندکى حاصل شده است. برطبق آمار، در هر دقیقه یک زن براثر حاملگى دشوار و یا زایمان جان خود را از دست مى دهد. امکان دسترسى به وسایل پیشگیرى از باردارى و سایر خدمات مربوط به بهداشت بارورى در سراسر جهان بهبود یافته است. با این وصف هنوز کارهاى زیادى باید انجام شود. به طور مثال در هر سال ۱۹میلیون زن به روشهاى خطرناک سقط جنین مى کنند و در هر هفت دقیقه یک زن به همین علت جان خود را از دست مى دهد.
بیمارى ایدز ‎/ HIV : زنان بیشتر از مردان در معرض خطر ابتلا به بیمارى ایدزاند، به طورى که اینک بیش از نیمى از افراد مبتلا به بیمارى ایدز و آلوده به ویروس HIV زنان هستند. آمار نشان مى دهد احتمال ابتلاى زنان جوان منطقه صحراى آفریقا ۴برابر بیشتر از مردان جوان است.
مناقشات مسلحانه: زنان مى توانند در برقرارى صلح و بازسازى جوامع نقش حیاتى داشته باشند و آنان باید در همه مراحل مذاکرات صلح و بازسازى از جمله ایجاد نهادهاى دموکراتیک و حساس به مسائل جنسیت، به عنوان تصمیم گیرنده حضور داشته باشند. براساس قوانین بین المللى تجاوز و سایر شکل هاى خشونت جنسى در مناقشات مسلحانه، به عنوان جنایات جنگى و جنایت علیه بشریت شناخته مى شوند، با این وصف براى جلوگیرى از وقوع این جنایات و نشان دادن واکنش به ختم کامل خشونت، هنوز کارهاى بسیارى باید انجام شود.
قاچاق زنان: اکثر قربانیان قاچاق انسان، زنان و دختران هستند. براساس برآورد سازمان ملل هر سال ۲میلیون زن را از مرزهاى بین المللى قاچاق مى کنند. این موضوع در سطح بین المللى مورد توجه قرار گرفته است با این وصف هنوز از شناسایى قربانیان قاچاق به عنوان قربانیان موارد نقض حقوق بشر یعنى فقر و نابرابرى جنسیتى که سزاوار حمایت و پشتیبانى دولتها هستند، خوددارى مى شود.
آموزش: در بسیارى از مناطق دنیا، در زمینه کاهش تعداد زنان بیسواد و افزایش ثبت نام دختران، پیشرفت هایى حاصل شده است، اما نابرابرى در تحصیلات دانشگاهى همچنان، به قوت خود باقى است و اغلب زنان پس از پایان تحصیلات خود از فرصت هاى شغلى در بازار کار محروم هستند.
بازبینى و ارزیابى در کمیسیون مقام زن در ۲۰۰۵ 
دولتهاى عضو سازمان ملل متحد در اعلامیه سیاسى مصوب بیست و سومین اجلاس ویژه مجمع عمومى این سازمان در ژوئن سال ۲۰۰۰ موافقت کردند تا اجراى برنامه اقدام پکن را به منظور ارزیابى پیشرفت ها و توجه به ابتکارهاى جدید و در صورت اقتضا ۱۰ سال پس از تصویب برنامه اقدام پکن مورد بازبینى قراردهند. بازبینى و ارزیابى اجراى اعلامیه و برنامه اقدام پکن مصوب (چهارمین کنفرانس جهانى درباره زنان – پکن ۱۹۹۵) و نتیجه بیست و سومین اجلاس ویژه مجمع عمومى (۲۰۰۰) در برنامه کارچندساله «کمیسیون مقام زن» براى چهل و نهمین اجلاس آن در مارس ۲۰۰۵ قید شده است، این کمیسیون به دو موضوع رسیدگى خواهدکرد:
ـ بازبینى اجراى برنامه اقدام پکن و اسناد حاصل از بیست و سومین اجلاس ویژه مجمع عمومى.
ـ چالشهاى کنونى و برنامه ریزى هاى آینده نگرانه براى پیشرفت و توانمندسازى زنان و دختران

منبع: مرکز اطلاع رسانى سازمان ملل 
مترجم: معصومه پیروزبخت
از روزنامه ایران