پنجشنبه ۱۰ اسفند ۱۴۰۲ - ۲۱:۵۸

پنجشنبه ۱۰ اسفند ۱۴۰۲ - ۲۱:۵۸

ارسطوگرایی؛ تحریف و تفسیرهای اسلامی- مسیحی از آن.

ارسطو گرایی، جهانبینی و جریانی است ۲۳۰۰ ساله که توسط شاگردان، مریدان، مفسران و مترجمان افکار ارسطو در شرق و غرب وارد فلسفه، دین و فرهنگ شد. آن همچون خود فلسفه ارسطو چند جانبه و متناقض است. نخستین نسل بعد از مرگ ارسطو(۳۲۲-۳۸۴ پ.م) کوشید تفسیری ماتریالیستی از اندیشه های او ارائه دهد.

ارسطوگرایی میان تفسیر ماتریالیستی و ایده آلیستی.

ارسطو گرایی، جهانبینی و جریانی است ۲۳۰۰ ساله که توسط شاگردان، مریدان، مفسران و مترجمان افکار ارسطو در شرق و غرب وارد فلسفه، دین و فرهنگ شد. آن همچون خود فلسفه ارسطو چند جانبه و متناقض است. نخستین نسل بعد از مرگ ارسطو(۳۲۲-۳۸۴ پ.م) کوشید تفسیری ماتریالیستی از اندیشه های او ارائه دهد. ارسطو به فلسفه متافیزیک میگفت فلسفه اولی یا نخستین فلسفه. از جمله اصول آن: ابدیت جهان و تداوم آن بود. ارسطو گرایی هیچگاه دچار نوگرایی و رنسانس نشد و بشکل نئوارسطوگرایی در نیامد. آن نقشی مداوم و طولانی، مهم و موثر در سیر تاریخ اندیشه انسان داشته. تغییرات ساختارهای اجتماعی، تغییر روابط تولید سرمایه داری و رشد علوم طبیعی، علت و معلول تحولات ارسطوگرایی بودند.

فیلسوفان دوره رنسانس و فیلسوفان فرهنگ عرب، در آغاز تفسیر ماتریالیستی افکار ارسطو را قبول کردند،و در مخالفت با بحث دیالکتیک هگل در قرن ۱۹ میلادی فیلسوفان سراغ آثار ارسطو رفتند. فلسفه مسیحیت کاتولیک نیز کوشید از آنزمان تا زمان حال از ایده آلیسم ارسطویی در لباس نواسکولاستیک و نو توماس ایسم استفاده نماید. فلسفه رنسانس از طریق افکار ابن رشد گرایان و مکتب فلسفی شهر اسکندریه در مصر، رجعتی مجدد به عناصر ماتریالیستی اندیشه ارسطو نمود. در سده های میانه ۲ فیلسوف عرب و ایرانی بنام های: ابن رشد و ابن سینا، نقش مهمی در تفسیر ماتریالیستی اندیشه های ارسطو داشتند. ابن رشد گرایی آغازین، تفسیری ماتریالیستی از ارسطو گرایی در تاریخ فلسفه دینی غرب و شرق بود. در قرون ۱۶-۱۷ میلادی فلسفه پروتستانتیسم مسیحی و نو اسکولاستیک مسیحی در اسپانیا، نیز تحت تاثیر فلسفه ارسطوگرایی قرار گرفتند.

تضاد تفسیر ماتریالیستی یا ایده آلیستی در ارسطو گرایی از آغاز، مسیحیت کاتولیکی را در انتخاب فلسفه الهیاتی درست ،دچار اغتشاش نمود. دو فیلسوف ماتریالیست و منتقد مسیحیت یعنی: فان بنا و فان دنیانت، مسیحیت را نه تنها پانته ایستی(طبیعت خدایی) بلکه آنرا با علوم طبیعی و علوم تجربی روبرو ساختند؛ در حالیکه در اروپا هنوز تفکر جدایی میان فرم و ماده غیرممکن بود. روشنگری و جدل فکری این دو فیلسوف مسیحی در سدههای میانه موجب شد که آثار فلسفی ارسطو؛ غیر از منطق، در سال ۱۲۱۰ میلادی ممنوع شوند. نظام فئودالی سدههای میانه نیازمند مسیحیت کاتولیکی ارتدکسی بود؛ که فلسفه آن ارسطوگرایی ایده الیستی باشد.

فلسفه عربی ابن رشد و ابن سینا، و فلسفه یهودی در گذر از قرن ۱۲ به ۱۳ میلادی دو انتخاب برای فلسفه مسیحی کاتولیک بودند تا آنها به انتخاب فلسفه تفسیرشده ارسطو بپردازند. البته فیلسوفان یهودی در سدههای میانه فلسفه ارسطو را طبق علایق و نیازهای خود تفسیر و تعبیر میکردند. مسیحیت کاتولیک از طریق متفکران عرب و یهود در قرون ۱۲-۱۳ میلادی با فلسفه ارسطو آشنا شد که موجب بحران در فلسفه الهیاتی مسیحیت رومی-لاتین زبان در اروپا گردید. کلیسای کاتولیک در سال ۱۲۷۰ میلادی در رابطه با ارسطوگرایی ماتریالیستی قانونی علیه تفسیر ابن رشدی آثار ارسطو تصویب کرد. اثار اکوین نیز ممنوع شد ولی اندیشه های توماس در قالب یک فرقه مذهبی بشکل نیمه علنی فعال بود.

غیر از علم منطق و ۷ هنر آزاد ارسطو، در اروپا، مکتب ارسطویی تا قرن ۱۳ میلادی رونقی نیافت. از قرن ۸ میلادی یک تفسیر افلاتونی از فلسفه ارسطو در میان فیلسوفان عرب و فرهنگ عربی خاورمیانه محبوبیت یافت. فیلسوفان مسلمان عرب و ایرانی برای طرح نظرات و اندیشه های خود از نام جعلی ارسطو استفاده میکردند، گرچه اینکار آنان موجب رشد علوم و شناخت فلسفی التقاطی اسلامی نیز میشد.

ادامه، تفسیر، و بازسازی نظرات ارسطو از طریق ۵ فیلسوف مکتب پریپانت و ۲ فیلسوف مکتب نو پریپانت از زمان پیش از میلاد شروع شد و تا زمان فلسفه بورژوایی کنونی ادامه یافت. مکتب نو پریپانی نیز تفسیری ماتریالیستی از آثار ارسطو نمود و آنرا از عناصر ایده آلیستی افلاتونی تصفیه نمود. از جمله فرضیه های آن اینکه: خدا بشکل موتور و نیروی محرک جهان، خود ثابت است. مکتب ارسطوگرایی پریپات ولی بتدریج التقاطی شد. در سدههای میانه در کنار ۲ فیلسوف مسیحی، ابن رشد و ابن سینا نیز از جمله مفسران ماتریالیستی فلسفه ارسطو بودند. مکتب اسکولاستیک مسیحی متکی به نظرات مگنوس و آکوین، دارای اساسی ایده آلیستی بود که تفسیری الهیاتی از افکار ارسطو می نمود. آنها میگفتند هدف و فرم در امور جهان همیشه از پیش تعیین شده و عقل بشر آلت دست روح جهان و عقل کل جهان است.

رفرماسیون بورژوایی مسیحیت برای اصلاحات دینی و اعلان پیروزی جنبش پروتستانتیسم از ارسطوگرایی ماتریالیستی استفاده نمود. در آغاز عصر نو فلسفه ارسطو گرایی ایده الیستی تا حدودی کنار گذاشته شد. فلسفه رنسانس که نیاز فرهنگ بورژوازی به یک ایدئولوژی بود، مورد توجه قرار گرفت. در قرن ۱۶ میلادی ارسطو گرایی فلسفی دیگر مناسب پیشرفت و ترقیات اجتماعی که بورژوازی نیاز داشت، نبود، ولی فئودالیسم همراه با کلیسا از آن در راه استثمار تودهها استفاده میکرد. پیشرفت علومی مانند: مکانیک، نجوم، پزشکی، و جغرافیا، در آغاز دوره رنسانس نیاز به یک ارسطوگرایی ماتریالیستی در بعضی از موارد داشت. سرانجام ارسطو گرایی در تاریخ سیر اندیشه انسان بشکل پدیده ای ظاهری و تاریخی درآمد. عامل آن پیشرفت علوم طبیعی، تغییر ساختار اجتماعی و روابط تولید سرمایه داری بود.

در الهیات مذهب کاتولیک، ارسطوگرایی با پوشش نئواسکولاستیک وارد شد. بعضی از مورخین چپ فلسفه ادعا میکنند که روانشناسی ارسطوگرایی در اواخر سدههای میانه وارد اسلام شد. ارسطو گرایی شکل اصلی عقلگرایی متافیزیکی و مذهبی بود که بر اساس سنت افکار ارسطو بنا شده بود. در پایان عصر باستان نئو افلاتونی ها با هم برای هماهنگی میان نظرات افلاتون و ارسطو وحدت کردند. ارسطو گرایانی مانند: فارابی، ال قندی، ابن رشد، و ابن سینا از طریق این جریان روی مسیحیان سوریه و فرهنگ عربی اثر گذاشتند. رنسانس ارسطوگرای را ابن رشد گرایان و مکتب شهراسکندریه در مصر نمایندگی میکردند. در قرون ۱۶-۱۷ میلادی پروتستانها برای مبارزه با کاتولیکها مکتب ارسطوگرایی را تبلیغ میکردند. امروزه میتوان گفت که ارسطوگرایی ماتریالیستی نوعی از نواندیشی دینی بود.

ابن رشد(۱۱۹۸-۱۱۲۶.م) فیلسوف عرب، خالق جریانی فلسفی ماتریالیستی در سدههای میانه بزبان لاتین بود. او از قرن ۱۳ میلادی فلسفه ارسطو را بشکل چندبعدی تفسیر نمود، نظراتش موجب نو آوری هایی در تفسیر ارسطوگرایی در قرون بعدی شد. او بزرگترین فیلسوف عرب، پزشک، قاضی، و ریاضی دان، مفسر آثار ارسطو بود. طبق نظر وی: جهان ابدیست و فقط در مکان و در حجم محدود است. عمر خدا به اندازه عمر جهان و ابدی است، خالقی وجود ندارد. حرکت نیز پدیده ای ابدی و ماهیت آن مادی است. فرم بدون ماده غیرممکن است. امکان عمومی هستی مادی بودن آنست. واقعیات فقط بشکل آگاهی وجود دارند. شعور فردی وجود ندارد بلکه فقط شعور جهانی وجود دارد که ابدی است. با این ادعا ها ابن رشد دیگر متفکری مذهبی نبود بلکه یک هومانیست بود. وی میگفت بعد از مرگ، روحی وجود نخواهد داشت. ابن رشد تاثیر مهمی روی کل فلسفه اروپای سدههای میانه گذاشت و موجب رشد یک ایدئولوژی برای جنگهای طبقاتی دهقانی در اروپا گردید. او علیه عرفان ارتجاعی اسلامی امام محمد غزالی(۱۱۱۱-۱۱۵۸.م) مبارزه نمود. برای نظرات وی فیلسوفات لاتین زبان شاگرد او، خالق تئوری مترقی حقیقت دوگانه شدند. ابن رشد گرایی ارسطویی جنبشی ضد کلیسا: منکر خدا و آفرینش جهان توسط او، منکر وجود ملائک و فرشته گان، خالق نظریه دولت و جامعه؛ که منکر قدرت پاپ ها و نظام هرمی کلیسا بود، و میگفت وظیفه کلیسا فقط پرداختن به موضوعات دینی مردم است.

ابن سینا(۹۸۰-۱۰۳۰.م)، پزشک ایرانی، فیلسوف، جغرافی دان، شاعر، موسیقی دان، هوادار مترقی ارسطو، دارای افکار نوافلاتونی بود و میگفت ماده مستقل، و جهان ابدی است. او در علوم طبیعی مبلغ آزمایش و تجربه بود. وی نویسنده کتاب قانون و کتاب ۱۸ جلدی شفا پیرامون علم پزشکی بود. آثار پزشکی و داروشناسی ابن سینا قرنها در دانشگاههای شرق و اروپا تدریس میشدند. او در علوم طبیعی و فلسفه نیز خالق نظرات و اندیشه های بکر وخاصی بود.

 

بخش : فلسفه
تاریخ انتشار : ۷ اسفند, ۱۴۰۱ ۱۰:۴۶ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

انتخابات! کدام انتخابات؟

با عنایت به این وضع و شرایط عملا موجود آنچه در ایران برگزار میشود فاقد حداقل شرایط برای شناخته شدن بعنوان یک انتخابات است. با تمام محدودیت ها و کنترل های نظام امنیتی و سیاسی انتخابی در کار نیست و دقیقا با استعاره از آقای خمینی « در این رژیم آزادی های فردی پایمال و انتخابات واقعی و مطبوعات و احزاب از میان برده شده اند.

مطالعه »
یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
آخرین مطالب

دفاع از تحریم انتخابات از منظر جمهوری خواهی

تحریم انفعال نیست بلکه یک خواست اخلاقی و سیاسی است و یک حرکت مدنی برای دفاع از حق مشروع خویش است .در شرایطی رژِیم بیش از ۸۰ درصداز جامعه ناراضی را از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محرم کرده است….

مرگِ سیاه

و تنها کسی که نمی خواست بداند،
که زندگی جاری است،
دستانی بود که اسلحه بر دست،
جز تداوم خویش را نمی پائید.

آخرین «انتخابات»؟ آغازدوران پساخامنه‌ای، میراث خامنه‌ای برای جانشین‌ خود چه خواهد بود؟

حساسیت این انتخابات چنان است که نه فقط به معنی شروع دوره‌ پساخامنه‌ای دانست، بلکه می توان آن را از جهتی با توجه به رسیدن نظام به‌ سنگر پایانی خود به‌ عنوان شام آخر و چه بسا سلطان‌ آخر سلسه ولایت فقیه دانست.

یک قتل سهوی: گزارشی داستانی از ماجرایی بسیار واقعی

نام الیاس و خبر قتل‌اش چند روز بعد از مرگ او در یکی دو روزنامه علنی شد. نباید صدایش را در می‌آوردند، راننده از خودی‌های نظام بود. او را به راحتی کشتند؛ مثل خیلی از دخترها و پسرهایی که در خیابان فریاد می‌زدند: زن، زندگی، آزادی….

یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
پيام ها

باید یکی شویم و قلب‌مان را سرود و پرچم‌مان سازیم تا بهاران خجسته به ارمغان به میهن‌مان فراز آید!

کرامت و خسرو دو جوان روشنفکر انسان‌دوست چپ بودند و غم مردم فقرزدهٔ میهن و جهان به دل داشتند. آنان شیفتۀ جنبش فداییان خلق بودند. خسرو گلسرخی در وصیت‌نامه‌اش می‌نویسد: «من یک فدایی خلق ایران هستم و شناسنامه من جز  عشق به مردم چیز دیگری نیست … شما آقایان فاشیست‌ها که فرزندان خلق ایران را بدون هیج مدرکی به قتل‌گاه میفرستید، ایمان داشته باشید که خلق محروم ایران، انتقام خون فرزندان خود را خواهد گرفت». تاثیر ایستادگی جانانه آنان در برابر نظام حاکم و پشتیبانان جهانی آن موجی از شور و ایمان در جنبش فداییان پدید آورد

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

دفاع از تحریم انتخابات از منظر جمهوری خواهی

مرگِ سیاه

آخرین «انتخابات»؟ آغازدوران پساخامنه‌ای، میراث خامنه‌ای برای جانشین‌ خود چه خواهد بود؟

یک قتل سهوی: گزارشی داستانی از ماجرایی بسیار واقعی

مصاحبه با رفیق فرخ نعمت‌پور در مورد انتخابات مجلس و خبرگان ١۴٠٢

انتخابات و مواضع نیروها؛ با شرکت مجید عبدالرحیم‌پور، فرهاد فرجاد و فرخ نگهدار؛ پادکست صوتی و تصویری