دوشنبه ۷ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۱:۲۵

دوشنبه ۷ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۱:۲۵

جامعه ایران به کجا؟

در داخل و پیرامون حاکمیت با توجه به شکافهای ایجاد شده چند راه حل مطرح است: برد نهائی اصولگرایان و ایجاد حاکمیت بلامنازع آنان، صعود اصلاح طلبان به پست ریاست جمهوری و پس راندن اصولگرایان، ایجاد یک دولت ائتلافی از جناحهای مختلف و یا سرانجام این که حاکمیت نتواند به چنین تغییراتی نائل آید, و بالاخره در اثر بحرانهای درونی خود و لزوم تغییر در کلیت جامعه، کل نظام از هم بپاشد.
 

بعد از اعلام نتایج انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری در ایران که در محافل سیاسی به کودتا تشبیه شد، شرایط سیاسی در داخل ایران و دولت جمهوری اسلامی می رود که بحرانی تر شود. این بحران که ابتدا خود را در تظاهرات خیابانی مردم و اعتراض اصلاح طلبان نسبت به نتایج انتخابات نشان داد، هم اکنون در روند خود عمق بیشتر یافته، چنانکه در روزهای اخیر ما هم شاهد اعلام موضعگیریهای مختلف از جانب افراد و جناحهای مختلف بودهایم، و هم شاهد ادامه اعتراضات مردمی. به عنوان نمونه خاتمی، موسوی و کروبی خواهان دخالت مراجع مذهبی در اعتراض به روند بازداشتها شدند که در پی آن دو تن از این مراجع با دادن اعلامیه از بازداشتیان اخیر حمایت به عمل آوردند، چند روز پیشتر از آن هم خاتمی خواهان اجرای رفراندوم شده بود. از طرف دیگر بیش از شصت و پنج تن از اعضای مجلس خبرگان و نیز دویست و پنج تن از نمایندگان مجلس در اعلامیههای متفاوتی از ولایت خامنهای دفاع کردند.
از هم اکنون چهار تن از وزرای پیشنهادی احمدی نژاد به برکنار شدهاند، که تحلیلگران آن را نشانه تشتت و شکاف در میان نیروهای اصولگرا ارزیابی کردهاند. البته در این اثنا به طرق مختلف اعتراضات مردمی ادامه داشته، و وضعیت در شهرهای بزرگ و بویژه تهران هنوز ناآرام است. رژیم با گسیل نیروهای امنیتی خود به خیابانها زندگی مدنی مردم را با میلیتاریسم عریان و خشنی آغشته است.
واقعیت این است که جمهوری اسلامی و جامعه به کل وضعیت مبهم و ناروشنی را در مرحله فعلی از سر می گذرانند. مبهم و ناروشن بدین معنا که در هر دو زمینه، روندهای سیاسی علیرغم حدت و شدت خود هنوز افقهای حل خود را نگشودهاند، و وضعیت حالت برزخ آسائی به خود گرفته است. مردم و همه نیروهای سیاسی کشور از خود می پرسند که بالاخره وضع به کجا خواهد رفت؟ جامعه در کل و البته همراه خود جمهوری اسلامی را نیز از گذشته برکنده است، و بنابر منطق طبیعی تغییر و تحول، همه نقاط ایستا را نیز علیرغم جان سختی خود در مقابل گفتمان “تغییر، آری یا نه؟” قرار داده است.
در داخل و پیرامون حاکمیت با توجه به شکافهای ایجاد شده چند راه حل مطرح است: برد نهائی اصولگرایان و ایجاد حاکمیت بلامنازع آنان، صعود اصلاح طلبان به پست ریاست جمهوری و پس راندن اصولگرایان، ایجاد یک دولت ائتلافی از جناحهای مختلف و یا سرانجام این که حاکمیت نتواند به چنین تغییراتی نائل آید و بالاخره در اثر بحرانهای درونی خود و لزوم تغییر در کلیت جامعه، کل نظام از هم بپاشد و جامعه ایران وارد دوران نوینی از تحول سیاسی رادیکال شود، که البته با توجه به عدم حضور عامل ذهنی تحول یعنی نیروی سیاسی آلترناتیو، این مرحله می تواند بسیار پیچیده باشد.
تمام روند رویدادها چنین نشان می دهند که ظاهرا هیچکدام از جناحهای درون و پیرامون حاکمیت قادر به حذف همدیگر نیستند. جناح اصولگرا علیرغم در داشتن نیروهای امنیتی هنوز نمی تواند از آن در سطح وسیع و لازم استفاده کند، و روند حوادث هم نشان می دهند که مردمی نیز که بدانها رای دادهاند مردمی فعال برای دفاع از ریاست جمهوری منتخب خود نبوده و نیستند. اصلاح طلبان که این بار بخش بزرگی از جامعه را در کنار خود دیدند، علیرغم پشتوانه مردمی خود هنوز قادر به شکستن مقاومت اصولگرایان نیستند، زیرا که بر اهرمهای قدرت (چه مراکز سیاسی و آمر، و چه نیروهای امنیتی) اتوریته لازم را ندارند، و بنابراین شکاف درون حاکمیت در چنان سطحی نیست که وزنه ترازو را در سطح لازمی به نفع آنان سنگین کند. ظاهرا ایجاد دولت ائتلافی نیز امکان پذیر نیست، زیرا که همزیستی چندین ده ساله جناحها به جائی رسیده است که دیگر حفظ آن در فرم یک قوه مجریه واحد ممکن نیست. یعنی بودن دو جناح در دولت (قوه مجریه) امکان ناپذیر است. در واقع باید جناحی حضور دیگری را در دولت بپذیرد، و به عنوان اپوزیسیون، خود را برای دوره دیگری آماده کند، که این البته احتیاج به آن دارد که هر دو طرف بازی دمکراسی محدود انتخاباتی را میان خود بپذیرند؛ امری که جناح اصولگرا این بار به شدت آن را نقض کرده و زیر پا گذاشته است.
شاید عدم افق تئوریکی و عملی روشن برای این سه آلترناتیو باشد که وضعیت کنونی را در حالت میانگینی قرار داده است. شاید همین مسئله باشد که همگان را به نوعی به پیشه کردن سیاست انتظار و البته همراه با ارائه فعالیتهای خود واداشته است. شاید عدم آمادگی کامل جامعه ایران برای فرارفتن از دولت احمدی نژاد باشد که فشار از پائین را برای تحول لازم در بالا با مکث و یا عدم فشار لازم مواجه کرده باشد. اما در واقع چنین وضعیتی نمی تواند پایدار باشد. بحران در سیستم سیاسی کشور، بحرانی نیست که جامعه آن را برای همیشه برتابد. چنین امری بنابراین خود به خود جامعه را به بحرانهای آتی سوق خواهد داد. بحرانهائی که در کلیت خود زیاد پیش بینی پذیر نیستند، اما در همان حال می توانند برگهای جدیدی را از روند حوادث بگشایند.
اما اگر از بعد جناحهای درون و پیرامون رژیم به مسئله بنگریم، احتمالا همین امر موازنه نیرو در میان دو طرف در یکسره کردن روند تحولات باشد که رفسنجانی را به آن واداشته است که اخیرا در سخنان خود به نوعی به مدارای کلامی با خامنهای برخیزد، و اظهار امیدواری کند که وی برای حل وضعیت بحرانی کنونی اقدام کند، یعنی در واقع خامنهای با بازگشت به مقام رهبری خود (به عنوان فردی فراجناحی) و کاربرد عقلانیت ویژه دورانهای بحرانی، سنگ ایستای وضعیت کنونی را به غلطان وادارد، و حالت کیش بازی شطرنج کنونی را به حالت قبل برگرداند. اما با توجه به موضعگیریهای قبلی خامنهای آیا این امر امکان پذیر است؟ یا رفسنجانی با این سخنان خود می خواهد نشان دهد که اوست که نهایتا قدرت معنوی لازم را در تصویر راهکارهای آینده در اختیار دارد؟
لنین می گفت که یکی از شرایط انقلاب آن است که حاکمیت نتواند به مانند قبل به حاکمیت خود ادامه دهد، که یکی از نشانههای آن همانا عدم یکپارچگی و هماهنگی فکری و سیاسی حکومتگران و تعمیق آن می تواند باشد. جمهوری اسلامی تا حدود زیادی به چنین مرحلهای رسیده است. اما همگامی بخشی از آن یعنی اصلاح طلبان با بخش معینی از خواستههای مردم، به عنوان یکی از دلایل موجود هنوز ما را از خواست تحولاتی که منجر به تغییرات اساسی در جامعه گردد، دور نگه داشته است. جامعه ایران هنوز نمی تواند و یا نمی خواهد که امکانات حکومتی را برای تحولات رفرمیستی دور بزند. اما اگر امکان تحول رفرمیستی که هم اکنون به اوج حدت خود در تناقضات درون حکومتی رسیده است، نتواند به سرانجامی برسد، نتیجه چه خواهد شد؟ آیا جامعه ما قدم در راه آفرینش عوامل دیگر تحول خواهد گذاشت؟

تاریخ انتشار : ۷ مرداد, ۱۳۸۸ ۱:۱۹ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

مطالعه »
آخرین مطالب

“ما و تخت پرویز”

زنده یاد پرویز بابایی در بازگویی خاطرات خود برای این قلم عنوان داشته بود که از همان بدو ورود خود در عرصه کار چاپ و چاپخانه به وقت نوجوانی با اسم کوه و کوه‌نوردی آشنا شد و متوجه گردید که تمام کارگرانی که شور و شرر مبارزاتی دارند برای کوه و کوه‌نوردی منزلتی خاص قائل هستند و او هم خیلی زود به‌جمع آن‌ها اضافه شد.

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

صدور حکم دادگاه بین المللی کیفری برای بازداشت نتانیاهو، گالانت و رهبران حماس!

در بیانیه دادستان کریم خان در مورد اقدامات اسرائیل آمده است: «تاثیرات استفاده از گرسنگی به عنوان یک روش جنگی، همراه با سایر حملات و مجازات‌های دسته‌جمعی علیه مردم غیرنظامی غزه، به طور حاد، قابل مشاهده و به‌طور گسترده شناخته شده است.»

مفهوم زمان در زندگی، نوع تفکر و جهان‌بینی ما…

آیا زمان آغاز و پایانی دارد؟ آیا می‌توان بین گذشته، حال و آینده تفکیک قائل شد؟ آیا ’حال‘ در علم فیزیک معنا دارد؟ آیا جهت‌ِ زمان در همه‌ی عرصه‌های طبیعی (فیزیک) به یک ‌سو است؟ آیا یک سویه بودن زمان در ترمودینامیک کلاسیک در مورد ترمودینامیک کوانتومی نیز صادق است؟

نظر مصطفی تاج‌زاده درباره پیشنهاد مهدی نصیری و «ائتلاف از تاجزاده تا شاهزاده»!

اگر هم زمانی قرار بر تشکیل ائتلافی شد، باید بر مبنای پذیرش دمکراسی، حقوق بشر و حقوق شهروندی شکل بگیرد تا درنهایت به توسعه و امنیت پایدار در خاورمیانه‌ی آشوب‌زده کنونی برسد، نه اینکه از استبدادی به استبداد دیگری برویم.

یادداشت

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

“ما و تخت پرویز”

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

صدور حکم دادگاه بین المللی کیفری برای بازداشت نتانیاهو، گالانت و رهبران حماس!

مفهوم زمان در زندگی، نوع تفکر و جهان‌بینی ما…

نظر مصطفی تاج‌زاده درباره پیشنهاد مهدی نصیری و «ائتلاف از تاجزاده تا شاهزاده»!

خوانش سیاسی سقوط بالگرد و تاکتیک مقطعی…