سه شنبه ۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۸:۲۷

سه شنبه ۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۸:۲۷

زنگ هشدار: ۱۷/۸میلیون زن باسواد از نظر اقتصادی غیرفعال هستند!

وجود ۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار زن باسواد غیرفعال در کشور رقم بالا و نگران‌کننده‌ای‌ست و وضعیت نامطلوب زنان با سواد در مشارکت اقتصادی را نشان می‌دهد. حتی اگر حدود ۵ میلیون دانش‌آموز و دانشجوی زن را از این آمار کم کنیم)، باز هم عدد ۱۷میلیون و ۸۰۰هزار نفر یک تصویر نگران کننده را نشان می دهد. این آمار البته مربوط به سال ۹۴ است و بعید نیست که با توجه به دشواری های اقتصادی در طول دو سال گذشته افزایش یافته باشد.

 «باید جمعیت ۵۰درصدی زنان را مورد توجه قرار دهیم. حتی باید امروز در برخی مشاغل مدیریتی، سهمی برای زنان قائل شویم. با یک عقب ماندگی تاریخی مزمن در این زمینه مواجه ایم.» این بخشی از شعارهای انتخاباتی سال ۹۲ حسن روحانی است که در سال ۹۶ هم با لحن دیگری تکرار شده که نشان دهنده توجه دولت او به موضوع اشتغال زنان است. در مقابل این دیدگاه اما آیت الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی قرار دارد که می گوید اولویت اول سلامت خانواده است نه اشتغال زنان. اما فارغ از این مناقشات سیاسی، پرسش مهم تر این است که اساسا وضعیت اشتغال زنان و یا پتانسیل زنان برای حضور در بازار کار چگونه است؟‌ و آیا اساسا در دولت تمایل جدی برای اجرایی کردن شعار و سیاست های دولت وجود دارد؟

برای پاسخ به این سوال ها می توان یک روش ساده را انتخاب کرد: مطالعه بیکاری و اشتغال زنان در ایران به تفکیک شهر و روستا و همچنین به تفکیک استان‌های کشور. این مطالعه کمک می‌کند تصویر بهتری از شرایط بازار کار زنان در ایران داشته باشیم. طبعا اگر موقعیت زنان باسواد در این مطالعه در نظر گرفته شود، تصویر روشن‌تر می شود.

قبل از تلاش برای توصیف این تصویر، باید بدانیم که در گزارش‌های مرکز آمار ایران، افراد بالای ده سال را «جمعیت در سن کار» در نظر می‌گیرند و جمعیت فعال و غیرفعال بر این اساس، محاسبه و اعلام می‌شود.

در نمودار ۱ جمعیت «زنان شاغل باسواد» و جمعیت «زنان باسواد» که از نظر اقتصادی، غیرفعال هستند، براساس اطلاعات گزارش مرکز آمار ایران از «نتایج آمارگیری نیروی کار» سال ۱۳۹۴ نشان داده شده است. در سال ۱۳۹۴ بیشتر از ۲۸ میلیون و ۱۱۶ هزار زن در کشور از نظر اقتصادی، غیرفعال بوده‌اند که از این تعداد بیش از ۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر باسواد هستند. ۱۷ میلیون و ۶۷۸هزار نفر از این زنان باسواد و غیرفعال، در شهرها زندگی می‌کند و ۵ میلیون و ۱۳۴هزار نفر ساکن روستاها هستند.

در سال تحصیلی ۱۳۹۳-۱۳۹۴ تعداد دانشجویان دختر حدود ۲ میلیون و ۲۰۰هزارنفر، تعداد دانش‌آموزان دختر در مقطع راهنمایی، حدود یک میلیون نفر و تعداد دانش آموزان دختر در مقطع متوسطه عمومی حدود یک میلیون و ۵۰۰هزار نفر بوده. و این یعنی در مجموع حدود ۵ میلیون از آمار زنان باسواد همچنان در حال تحصیل هستند.

براساس داده‌های نمایش داده شده در همین نمودار، نسبت مشابهی نیز برای اشتغال زنان وجود دارد؛ به‌طوری‌که از ۳ میلیون ۴۶۰ هزار زن شاغل کشور بیش از ۲ میلیون و ۹۷۵ هزار نفر باسواد هستند که ۲ میلیون و ۲۲۹ هزار نفر از آنها در شهرها و ۷۴۶ هزار نفر نیز در روستاها زندگی می‌کنند.

بنابراین تعداد زنانی که  در سن کار قرار دارند ولی غیرفعالند حدود ۸ برابر بیشتر از تعداد زنان شاغل است. همچنین اگر این مقایسه تنها در بین زنان باسواد صورت گیرد، مشخص می‌شود که زنان باسواد غیرفعال ۷.۶ برابر زنان باسواد شاغل هستند. این نسبت در بین زنان شهرنشین ۸ و در بین زنان روستایی ۶.۸ است.

سهم بخش‌های اقتصادی در اشتغال زنان به تفکیک زنان

براساس اطلاعات مرکز آمار ایران (نمودار شماره ۲)، زنان شاغل بیشتر در بخش خدمات مشغول به کارند. بعد از آن صنعت قرار دارد و کمترین سهم آنها در بخش کشاورزی است. سهم بخش خدمات در اشتغال زنان ۴۸.۶ درصد و سهم بخش کشاورزی و صنعت به ترتیب ۲۶.۱و ۲۵.۳ درصد است.

در بررسی دقیق تر، می‌بینیم در تعداد قابل‌توجهی از استان‌های کشور سهم اشتغال از بخش‌های اقتصادی تغییر می‌کند، پس نمی‌توان نتیجه گرفت که این نسبت از اشتغال به تفکیک سه بخش اقتصادی در سراسر ایران و در تمام استان‌ها به شکل یکسان وجود دارد.

همان‌طور که نمودار شماره ۳ می گوید، در ۱۴ استان سهم خدمات در اشتغال زنان بیشتر از متوسط آن در سطح کشور (۴۸.۶ درصد) است. در ۸ استان این سهم بیشتر از ۶۰ درصد است و در تهران که بیشترین شاغل زن در کشور را دارد، حدود ۸۰ درصد زنان شاغل، در بخش خدمات کار می‌کنند که با متوسط کشوری فاصله قابل‌توجهی دارد.

همچنین سهم خدمات از اشتغال زنان دارای رابطه یک به یک با  تراکم جمعیت شهری نیست. به‌طوری‌که استان‌های تهران و البرز که بیشترین تراکم جمعیت شهری را دارند در صدر این نمودار هستند اما استانی مانند خراسان رضوی اساسا در بین ۱۴ استان اول نیست و استان اصفهان با فاصله در رتبه ۱۳ قرار دارد.

همچنین در ۱۶ استان سهم بخش صنعت در اشتغال زنان بیشتر از متوسط آن در سطح کشور اعلام شده است؛ به‌طوری‌که در ۸ استان این سهم بیشتر از ۳۰ درصد بوده است.

در ۱۷ استان نیز سهم بخش کشاورزی در اشتغال زنان بیشتر از متوسط آن در سطح کشور است. در ۱۱ استان سهم کشاورزی در اشتغال زنان بالای ۳۵ است (در خراسان رضوی ۳۴.۹ درصد است که رقم گرد شده). به‌عبارت دیگر آمار کشوری نشان می‌دهد صنعت کمترین سهم را در فرصت‌های شغلی زنان دارد. در ۱۷ استان کشور (بیشتر از نصف استان‌ها) هم شرایط به‌گونه‌ای است که سهم کشاورزی افزایش قابل‌توجهی دارد. در ۸ استان خراسان شمالی، آذربایجان غربی، کرمانشاه، اردبیل، زنجان، خراسان جنوبی، کردستان و آذربایجان شرقی بخش کشاورزی بالاترین سهم را از اشتغال زنان داشته است. این موضوع نشان می‌دهد، سهم اشتغال روستایی در تعداد زیادی از استان‌ها بالاست و مطالعه استانی، تصویر متفاوتی از بررسی آمار سراسری ارایه می‌دهد.

سهم بخش خصوصی و عمومی از اشتغال زنان

در یک بررسی دیگر می‌توان اشتغال زنان را از نظر فعالیت آنها در بخش خصوصی یا بخش عمومی مورد مطالعه قرار داد. براساس اطلاعات مرکز آمار ایران در گزارش یاد شده در سطور بالاتر، ۷۴.۲ درصد از زنان شاغل ایران، در بخش خصوصی در حال فعالیت هستند و ۲۵.۸ درصد در بخش عمومی کار می‌کنند.

مطالعه این دسته‌بندی به تفکیک استانی و براساس آنچه در نمودار شماره ۴ نمایش داده شده، نشان می‌دهد در ۱۵ استان سهم بخش خصوصی از اشتغال زنان بیش از ۷۴.۲ درصد است که به عنوان متوسط کشوری گزارش شده. در ۱۰ استان از این ۱۵ استان این درصد بالای ۸۰ درصد است. (این سهم در دو استان هرمزگان و اصفهان ۷۹.۵ درصد است و رقم گرد شده)

به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت در این استان‌ها مراکز دولتی و ادارات حکومتی به نسبت پایین‌تری پذیرای زنان شاغل هستند و به نسبت بخش خصوصی، زنان کمتری را به استخدام درآورده‌اند. توجه به این نکته لازم است که سهم بالای بخش خصوصی از اشتغال زنان در این استان‌ها، به معنای ایجاد اشتغال بالا نیست و صرفا بیانگر نسبت بالای زنان شاغل بخش خصوصی به بخش عمومی‌ست.

همچنین براساس آنچه در نمودار شماره ۴ نمایش داده شده، در ۱۶ استان، سهم بخش عمومی از اشتغال زنان بیشتر از متوسط کشوری آن است که ۲۵.۸ درصد اعلام شده است.

نکته مهم اینکه تعداد قابل‌توجهی از استان‌هایی که در آنها سهم بخش عمومی از اشتغال زنان بیشتر از متوسط کشوری‌ست، جزو استان‌های محروم‌تر کشور به شمار می‌روند. از جمله این استان‌ها می‌توان به سیستان و بلوچستان، کهکیلویه و بویراحمد، چهارمحال بختیاری، لرستان، ایلام و بوشهر اشاره کرد.

جمع‌بندی

وجود ۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار زن باسواد غیرفعال در کشور رقم بالا و نگران‌کننده‌ای‌ست و وضعیت نامطلوب زنان با سواد در مشارکت اقتصادی را نشان می‌دهد. حتی اگر حدود ۵ میلیون دانش‌آموز و دانشجوی زن را از این آمار کم کنیم)، باز هم عدد ۱۷میلیون و ۸۰۰هزار نفر یک تصویر نگران کننده را نشان می دهد. این آمار البته مربوط به سال ۹۴ است و بعید نیست که با توجه به دشواری های اقتصادی در طول دو سال گذشته افزایش یافته باشد.

همچنین با توجه به اینکه عمده فرصت‌های شغلی در بخش کشاورزی در روستاهاست، اینکه در ۱۷ استان کشور سهم بخش کشاورزی بیشتر از سهم آن در متوسط کشوری است، بدان معناست که در این ۱۷ استان، فرصت شغلی در مشاغل شهری برای زنان باسواد کمتر ایجاد شده است. پس توازن بازار کار زنان در سطح کشور یکدست نیست و غیرمتقارن است. در تحلیل یا سیاست‌گذاری برای بازار کار هر استان، در نظر گرفتن شرایط ویژه و بومی آن منطقه از اهمیت برخوردار است که تحلیل آمار نشان می‌دهد مسوولان سیاست‌گذاری توجهی به این عوامل نداشته‌اند. علاوه بر آن، با نگاه به درصد بالای اشتغال زنان در بخش خصوصی می‌توان نتیجه گرفت که مراکز دولتی و ادارات حکومتی تمایل بسیار کمتری به استخدام زنان دارند و گام موثری برای اشتغال زنان باسواد برنمی‌دارند.

این گزارش با استفاده از این داده‌ها از پایگاه داده باز ایران نوشته شده است:

جمعیت ۱۰ ساله و بیش‌تر شاغل باسواد برحسب دوره یا مدرک تحصیلی به تفکیک جنس و استان در سال ۱۳۹۴

جمعیت ۱۰ ساله و بیش‌تر بیکار باسواد برحسب دوره یا مدرک تحصیلی به تفکیک جنس و استان در سال ۱۳۹۴

جمعیت ۱۰ ساله و بیش‌تر غیرفعال باسواد برحسب دوره یا مدرک تحصیلی به تفکیک جنس و استان در سال ۱۳۹۴

شاغلان ۱۰ ساله و بیش‌تر بر حسب جنس و سن به تفکیک گروه‌های عمده فعالیت اقتصادی در سال ۱۳۹۴

جمعیت ۱۰ ساله و بیش‌تر غیرفعال برحسب جنس به تفکیک علت عدم جستجوی کار در سال ۱۳۹۴

بخش : زنان
تاریخ انتشار : ۵ تیر, ۱۳۹۶ ۱۰:۴۴ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

مطالعه »
آخرین مطالب

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

مشارکت آدانی-البیت که توسط تاجری نزدیک به نخست وزیر مودی اداره می شود در پنج سال گذشته ۲۰ بار مجوز فروش را دریافت کرده است و ادعا می کند هواپیماهای بدون سرنشین برای مصارف “غیر جنگی” هستند اما سیستم صدور مجوز هند اقلام را به عنوان مهمات طبقه بندی می کند.

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

درآفریقای جنوبی از میراث نلسون ماندلا چه چیزی باقی مانده است؟ او نماد جنبش ضد آپارتاید در این کشور بود و هنوز هم به عنوان یک الگو در مبارزه با ظلم و بی عدالتی شناخته می شود.اما روحیه کشور متشنج است و اعتماد به دولت در حال کاهش است. از سوی دیگر، دموکراسی آفریقای جنوبی با قوه قضاییه عمدتاً مستقل، رسانه‌های آزاد و جامعه مدنی هوشیار خود, ثابت می‌کند که انعطاف‌پذیر است. 

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

دسته‌بندی کارگران و فرق گذاشتن میان آن‌ها، امکان تشکل‌یابی متحد و همگرایی افقی کارگران واحدها را به نفع کارفرما به صفر می‌رساند؛ وقتی در یک کارگاه کوچک مثل انبار یک شرکت، کارگرانِ همکار، سه مدل قرارداد و سه نوع دستمزد داشته باشند، هرگز نمی‌توانند سر مطالبات مشترک با کارفرما چانه‌زنی کنند یا دست به اعتراض جمعی بزنند چون اساساً سرنوشت مشترکی در میان نیست؛

نگاهی به بحران های منطقه «غرب آسیا» در پرتو گذار به «نظم نوین جهانی»-بخش یک

سال ها روال رایج این‌گونه بود که ایالات متحده آمریکا تعیین می‌کرد که در غرب آسیا چه اتفاقی باید بیفتد و چه اتفاقی نباید رخ دهد. بدون توافق و دخالت آمریکا در گذشته ای نه چندان دور هیچ مناقشه و بحرانی رفع نمی شد. اکنون دیگر بر کسی پوشیده نیست آن چیرگی گذشته آمریکا در منطقه رو به کاهش می باشد و بسیاری از مسائل مهم منطقه بدون حضور و حتی مشورت با آمریکا روی می دهد.

“ما و تخت پرویز”

زنده یاد پرویز بابایی در بازگویی خاطرات خود برای این قلم عنوان داشته بود که از همان بدو ورود خود در عرصه کار چاپ و چاپخانه به وقت نوجوانی با اسم کوه و کوه‌نوردی آشنا شد و متوجه گردید که تمام کارگرانی که شور و شرر مبارزاتی دارند برای کوه و کوه‌نوردی منزلتی خاص قائل هستند و او هم خیلی زود به‌جمع آن‌ها اضافه شد.

یادداشت

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

نگاهی به بحران های منطقه «غرب آسیا» در پرتو گذار به «نظم نوین جهانی»-بخش یک

“ما و تخت پرویز”

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …