چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۱:۵۹

چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۱:۵۹

آه... ماندانا!
فروردین ۱۳۶۱ بود که از کمیتۀ مشترک به بند ۲۴۳ زنان اوین منتقل شدم. دخترکی شیرین ومخملین نظرم را جلب کرد. شاید ۲۲ سال داشت. نرم ومخملین بود، با صلابت....
۳۰ خرداد, ۱۴۰۳
نویسنده: زهره تنکابنی
نویسنده: زهره تنکابنی
شوق وزیدن 
در قعر نومیدی … به تداوم ناگزیر زیستن می اندیشم، به تماشای شکوفه های شکوفنده، در باغ بهاری،. که پایان تمامی زمستان ها را،. اعلام می کند...
۲۹ خرداد, ۱۴۰۳
نویسنده: مسعود دلیجانی
نویسنده: مسعود دلیجانی
جنایات جمهوری اسلامی علیه هموطنان بهایی را محکوم میکنیم
نظام جمهوری اسلامی سالهاست با گفتمان خودی-غیر خودی، شیعه-سنی، انقلابی-غیر انقلابی و مشابه آن، با پر رنگ کردن اختلافات قومی و مذهبی ملت ایران را چند بخش کرده و کوشش...
۲۹ خرداد, ۱۴۰۳
نویسنده: سازمانهای جبهه ملی ایران خارج کشور
نویسنده: سازمانهای جبهه ملی ایران خارج کشور
بحران خالص سازی و به صحنه‌‌آمدن اصلاح طلبان در سیمای تحریم شکنان و کنشگری مرزی!
آیا لقمه خالص سازی در گلوی خامنه‌ای گیر کرده است؟ ... چرا آب و نان اصلاح طلبان در گرو ایفا نقش در هم شکستن دوقطبی جامعه است؟ مهندسی انتخابات از...
۲۹ خرداد, ۱۴۰۳
نویسنده: تقی روزبه
نویسنده: تقی روزبه
بیانیۀ کمیتۀ مرکزی حزب تودۀ ایران دربارۀ آخرین تحولات کشور، و نمایشِ انتخاباتی پیشِ‌روی
حرکت مشترک ما در تحریم نمایش انتخاباتی رژیم منفور و ورشکستۀ ولایت فقیه به‌رهبری علی خامنه‌ای، پیام روشن اکثریت قریب‌به‌اتفاق مردم میهن ما به این رژیم است.
۲۹ خرداد, ۱۴۰۳
نویسنده: حزب توده ایران
نویسنده: حزب توده ایران
حقوق بشر! 
در سرزمین اروپا که «فرشتگان» بر آن حاکم ند، انسانيت در حال دفن شده‌ است! سرزمینی که مردگان سیاسی در آن بر صندلی قدرت نشسته اند، با سیاستهای تکراری و...
۲۸ خرداد, ۱۴۰۳
نویسنده: شمی صلواتی
نویسنده: شمی صلواتی
منصور یاقوتی معلم، نویسنده متعهد و واقعگرا
مانیفست منصور یاقوتی و تمامی معلمانی که درد مردم را می فهمند، فقط در کلاس درس و آموزش خلاصه نمی شود، منصور رسالت یک معلم را فراتر از تعلیم و...
۲۸ خرداد, ۱۴۰۳
نویسنده: بهروز شوقی
نویسنده: بهروز شوقی

ناتوانی زبان سنتی در فلسفه طبقاتی بورژوازی

آنچه پیرامون بیوگرافی "لودویک ویتگنشتاین" می توان گفت این است که وی را فیلسوف، منطق دان، ریاضی دان، و نماینده "نئوپوزیویتیسم" دانسته اند که روی "منطق ریاضی مدرن" تأثیر گذاشت. او مهمترین نماینده " فلسفه آنالیزی منطقی" است که در کشورهای انگلیسی زبان قرن 20 مشهور گردید.

لودویگ ویتگنشتاین (۱۹۵۱-۱۸۸۹ Ludwig Wittgenstein)، فیلسوف اتریشی می گوید: “هدف فلسفه توضیح منطقی افکار است و تمام فلسفه، یک نقد و انتقاد زبانی است. فلسفه سنتی تاکنون به یک سوء استفاده منطقی زبان متکی بوده و نتایج فلسفی، جملات فلسفی نیستند بلکه روشن نمودن آنان است. هر اثر فلسفی از توضیخات اندیشه تشکیل شده. فلسفه یک پروسه و عمل است و نه یک آموزش یا تئوری. فلسفه باید افکار تار و غیرروشن را واضح بیان کند.”

راسل می گفت: “فلسفه ویتگنشتاین نوعی “زبان درمانی” است. مشکل شناخت و ارتباط انسانی، نقص زبان و کمبود واژه هاست.”

در نظر ویتگنشتاین، مقوله متافیزیک بحثی است پوچ و بی معنی و فلسفه سرانجام خود را به نفع رشد علوم تجربی منحل خواهد کرد و به انکار هر نوع متافیزیک خواهد پرداخت. مقوله منطق نیز آموزش و تئوری نیست بلکه آینه تصویر جهان است. جهان مجموعه ای از واقعیات است و نه اشیاء. واقعیات در فضای منطقی، جهان را تشکیل می دهند. اخلاق را نیز نمی توان به زبان آورد و توضیح داد چون در ذات خود فاقد صفات خوب و بد است. انسان نمی تواند سعادتمند باشد چون او در جبر و ضرورت این جهان، محاط و اسیر است و حتی اگر تمام پرسشهای علمی ممکن جواب داده شوند، روی حل مشکلات زندگی انسان تأثیری نخواهند داشت. شخص فلسفی یک انسان نیست، او جسم و روح انسانی هم نیست، بلکه یک “ذهن متافیزیک” است؛ یعنی یک مرز از جهان است و نه بخشی از آن.

ویتگنشتاین پیرامون رابطه زبان و فلسفه مینویسد: “مشکل فلسفه ناتوانی و مشکل زبان در بیان مقصود است. زبان، لباس اندیشه است و فقط ظاهر آن را نشان می دهد و نه ماهیت را. موضوعی مانند عرفان را که نتوان نشان داد، نمی توان هم بیان نمود. در باره اخلاق، استتیک، و معنی زندگی هم چیزی نمی توان گفت و باید سکوت کرد. در جهان عمداً چیزی قرار داده نشده بلکه وجود همه چیز اتفاقی است. احساس جهان به عنوان” کل محدود” را عرفان گویند.

اهمیت یک واژه در شکل استفاده از آن است. به این دلیل باید “منطق و گرامر” هر واژه ای را آموخت. زبان دارای مرز است. چیزی که ورای این مرز باشد پوچ و بی معنی است. باید چیزهایی را اندیشید که قابل اندیشیدن نباشند. مرز اندیشیدن را زبان تعیین می کند. چیزی را که نتوان اندیشید، نمی توان بیان کرد. مرزهای زبان انسان، مرزهای اندیشه او هستند. طبق “تئوری تصویری”، زبان و جهان از نظر ساختاری یکی اند. زبان از جملات تشکیل شده و جملات از کلمات و نامها تشکیل شده اند، جهان از واقعیات تشکیل شده و واقعیات از اشیاء تشکیل شده اند.

تفکر یک جمله معنی دار است، و زبان مجموعه جملات است. جمله باید به واقعیت شباهت داشته باشد، به این دلیل توصیف فرم عمومی جمله یا فرم منطقی آن، مهم است. جمله منطقی ساختمان جهان را توصیف می کند. جمله نمی تواند فرم منطقی را نشان دهد بلکه انعکاس خود در آن را نشان می دهد. جمله فرم منطقی واقعیت را نشان می دهد.جملات معنی دار، تصاویر واقعیت در جهان اند. زبان، جهان را تصویر می کند. عامیت یک جمله، یعنی به طور اتفاقی برای کل اشیاء درست و معتبر باشد.

عکس و تصویر، یک مدل از واقعیت است. جمله نیز تصویری از واقعیت است. تصویر منطقی واقعی، تفکر است. مجموعه افکار حقیقی، تصویری از جهان است. تئوری “تصویر منطقی” از طریق زبان، معمولاً نشان می دهد که آن جمله غلط یا صحیح است. حقیقت واسطه ای است میان جمله و وضعیت موضوع. اگر جمله حقیقی، واقعیتی را نشان دهد، با جهان رابطه دارد. اگر غلط باشد، جهان چیز دیگری است.

کتاب “مقاله طویل فلسفی منطقی”، مهمترین اثر ویتگنشتاین، اثری است ادبی-فلسفی. این کتاب ۱۰۰ صفحه ای در سال ۱۹۲۱ میلادی با کمک راسل در انگلیس منتشر شد و بعدها یکی از مشهورترین کتب فرهنگ بورژوازی در قرن ۲۰ بشمار آمد. به دلیل ساختار عجیب آن، غیر از راسل، ناشری حاضر نشد آن را منتشر کند. بقول ویتگنشتاین مهمترین موضوع این کتاب “سوء تفاهم منطق زبان انسان” است. او مدعی شد که جملات پراکنده این کتاب را حین جنگ جهانی اول بین سالهای ۱۹۱۴-۱۹۱۷ در سنگر جبهه جنگ جمع آوری نموده و فکر می کرد با طرح این کتاب به غالب مسائل فلسفی تاریخ اندیشه بشر پاسخ داده است.

این کتاب یکی از کلاسیکهای فلسفه زبان مدرن است که در آن زبان مهمترین موضوع فلسفه قرن ۲۰ شد. در این کتاب نباید از نویسنده انتظار طرح یک تئوری جامع زبان داشت. ویتگنشتاین در آنجا اشتباهات فلسفی و اغتشاشات تفکر را در تجزیه و تحلیل غلط زبان می داند. این کتاب کوششی در باره منطق و زبان نیست، بلکه در باره پرسش های هستی شناسی است. موضوع کتاب تجربه “مرزها” است؛ از جمله مرزهای جهان، مرز های اندیشه و مرزهای زبان. ویتگنشتاین به طنز می گفت: “این کتاب از دو قسمت تشکیل شده، قسمتی که اینجا نوشته شده و قسمتی که اینجا نوشته نشد، ولی قسمت دوم برای خواننده مهم است.”

منتقدین، سبک نوشتن این کتاب را به سبک کتاب انجیل و یا سبک نوشتن “قانون اساسی” یک کشور تشبیه کرده اند، یعنی جزمی و غیرمدلل. هر جمله آن می تواند عنوان یک کتاب جدید باشد. این کتاب یک پروسه است و نه یک محصول تولیدی میان دو جلد کتاب. راسل می گفت: “او خیلی نکات غیرقابل بیان را در این کتاب به زبان آورده.” این کتاب را “مانیفست فلسفه پوزیویتیسم” هم نامیده اند که قهرمانانش دو راهنمای ویتگنشتاین، یعنی فرگه و راسل اند. از جمله دیگر موضوعات این کتاب، غیر از زبان و جمله، تفکر و جهانشناسی است.

در این کتاب ویتگنشتاین از موضوع “اصول منطق” به بحث “ماهیت جهان” ارتقاء پیدا کرد. او می گفت ذهن متعلق به جهان نیست بلکه یکی از مرزهای آن است. غالب جملات و پرسشهایی که موضوعات فلسفی را توصیف می کنند غلط نیستند بلکه پوچ، بی معنی و مزخرف اند. علم منطق، نظم را به نمایش می گذارد؛ از جمله نظم جهان، نظم اندیشه، و نظم امکانات را. دلیل قضاوت و حکم خوب و بد دادن، ذهن است، ولی ذهن متعلق به این جهان نیست بلکه یک “مرز” آن است.

سبک نوشتن این کتاب را عرفانی دانسته اند، گرچه تئوری نوشتن آن را “اتم گرایی منطقی ” نامیدند. این کتاب برای بیان اندیشه مرزها تعیین می کند و درس اخلاق آن، سکوت است، چون ویتگنشتاین در آنجا می گوید: “در باره چیزی که نتوان حرف زد، باید سکوت نمود”. در این کتاب زبان به شکل “تصویر منطقی جهان” فهمیده می شود. این کتاب تاثیر مهمی روی هنر و ادبیات قرن ۲۰ گذاشت. نویسندگانی مانند خانم باخمن، و آقایانی چون برنهارد و هندکه در کشور اتریش، و در زبان آلمانی، زیر تأثیر آن، آثاری آفریدند و بجای شرح و توصیف و گفتن، به نشان دادن و تصویر نمودن موضوع پرداختند. نظرات ویتگنشتاین در این کتاب روی محفل وین و دانشمندان علوم تجربی در اروپا نیز اثر گذاشت. او می کوشد در آنجا مرز بین گفتن و نگفتن، معنی دار و بی معنی را تعیین کند.

کتاب مشهور دوم ویتگنشتاین یعنی “تحقیقات فلسفی” نشان داد که نویسنده در موضوع کتاب اولش تجدید نظر نموده و دچار تضاد و تناقض و حتی پریشان گویی شده است، یعنی فلسفه زبان و “آنالیز زبان شناسی” فلسفه ویتگنشتاین سرانجام تبدیل به نوعی اسکولاستیک قرون وسطایی گردید.

آنچه پیرامون بیوگرافی “لودویک ویتگنشتاین” می توان گفت این است که وی را فیلسوف، منطق دان، ریاضی دان، و نماینده “نئوپوزیویتیسم” دانسته اند که روی “منطق ریاضی مدرن” تأثیر گذاشت. او مهمترین نماینده ” فلسفه آنالیزی منطقی” است که در کشورهای انگلیسی زبان قرن ۲۰ مشهور گردید. وی محفل وین را نیز “نئوپوزیویتیستی” نمود. او بعدها از علم منطق به سوی “آنالیز زبانشناسی” رفت و مانند ارسطو، دکارت و اسپینوزا، از متفکران هستی شناسی شد، ولی خلاف آنها جهان را مجموعه ای از اشیاء نمی دانست بلکه از واقعیات.

پوپر می گفت: “در نظر ویتگنشتاین، جملات فلسفی “شبه جملات” پوچ و بی معنی هستند ولی خلاف راسل می کوشد نشان دهد که حقایق ریاضی و منطقی ربطی به حقایق علمی ندارند، و برای درک بهتر اصول منطقی و ریاضی، سراغ فلسفه زبان رفت.”

ویتگنشتاین نه متفکری تاریخی و نه فیلسوف زبان بود. او به مبارزه برای رسیدن به شناخت و هویت در شرایط سخت پرداخت. وی زیر تأثیر آثار تولستوی در جوانی دست به خودکشی نزد گرچه دچار بیماری افسردگی شده بود. داستایوسکی می گفت: “سعادتمند کسی است که اهداف هستی را برآورده کند و بتواند خود را با شرایط جهان تطبیق دهد.” ویتگنشتاین به دلیل اعتقادات مذهبی یهودی اش می گفت: “خودکشی یک گناه بنیادین است.”

از دیگر آثار او، کتاب “در باره وجدان” و کتاب “یادداشتهای روزانه” است که بخشی از تاریخ زندگی او و رابطه با فلسفه را نشان می دهد. در باره کتاب “تحقیقات فلسفی”، وی به زبان مانند یک بازی منطقی می نگرد و نه به صورت یک حسابگری منطقی. ویتگنشتاین همچون نیچه جملات فلسفی کوتاه می نوشت و چون او مدام در سفر بود و اغلب اوقات زندگی دچار بیماری جسمی و روحی بود. او چون دیوگنس، فیلسوف رواقی یونان باستان، در قناعت زیست و همه ثروت بجا مانده از ارث پدری را میان ادیبان، هنرمندان و خانواده خود تقسیم نمود تا بقول خودش وابستگی مادی و مالی نداشته باشد و بتواند در آرامش به خلاقیت و اندیشه فلسفی بپردازد.

تاریخ انتشار : ۳۰ آبان, ۱۳۹۷ ۹:۴۴ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

آزادی حمید نوری لکهٔ ننگی بر دامن مدعیان دروغین دفاع از حقوق بشر است!

این نخستین بار نیست که مدعیان دروغین دفاع از حقوق بشر، با پشت کردن به تمام موازین ادعایی خود دست به اقداماتی این چنینی می‌زنند. این اقدام دولت سوئد ارزش اقدام تاریخی دستگاه قضاییهٔ سوئد را کاهش نمی‌دهد. محاکمه حمید نوری و محکومیت قطعی او نقش استقلال قوه قضائیه مستقل و کارآمد را به نمایش گذاشت و ثابت نمود که قوۀ قضاییه به عنوان شاخک حسی جامعه برای استقرار حاکمیت قانون، آلت دست دولت‌ها نخواهد شد. اسناد مکتوب این محاکمه، محکومیت حمید نوری و رد استیناف او از سوی دستگاه قضایی سوئد، سند ننگی است تاریخی بر پیشانی جمهوری اسلامی به‌مثابه آمر آن جنایات.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

آن‌چه در هفته‌ی ۲۱ تا ۲۸ خرداد گذشت

صاحبان نام‌های بیرون‌آمده از دودکش شورای نگهبان هر کدام بیانیه‌ای خواندند و از چنین می‌کنیم و چنان، گفتند. و از اصلاح امور و پیشرفت. تو گویی تا به‌امروز جن‌ها بر ایران حاکم بوده‌اند. و از برابری زن و مرد هم گفتند. و هیچ یک اما از شورای نگهبان در همین ادعای برابری زن و مرد، نپرسید، چرا برای خالی نبودن عریضه هم که شده، نام زنی را بیرون نداده است!

مطالعه »
یادداشت

انتخابات ۸ تیر و اعتلای نقش جبهه اصلاحات

انتخابات ۸ تیر در حساس ترین لحظات از عمر ۸۰ ساله خاورمیانه برگذار می شود و نتیجه آن قطعا نه فقط بر جایگاه ایران و بر سرنوشت مردم، که بر اوضاع منطقه و جهان، تاثیر گذار است. جای تاسف بسیار است که در این لحظات حساس جای زخم های به جا مانده بر قلب و روح بخش عمده ای از شهروندان ایران چنان عمیق، و جای تمایل حاکمیت به درمان این زخم ها چنان خالی است که بیگمان در ۸ تیر یکی از بی رمق ترین انتخابات ها در تاریخ جمهوری اسلامی ثبت خواهد شد.

مطالعه »
بیانیه ها

آزادی حمید نوری لکهٔ ننگی بر دامن مدعیان دروغین دفاع از حقوق بشر است!

این نخستین بار نیست که مدعیان دروغین دفاع از حقوق بشر، با پشت کردن به تمام موازین ادعایی خود دست به اقداماتی این چنینی می‌زنند. این اقدام دولت سوئد ارزش اقدام تاریخی دستگاه قضاییهٔ سوئد را کاهش نمی‌دهد. محاکمه حمید نوری و محکومیت قطعی او نقش استقلال قوه قضائیه مستقل و کارآمد را به نمایش گذاشت و ثابت نمود که قوۀ قضاییه به عنوان شاخک حسی جامعه برای استقرار حاکمیت قانون، آلت دست دولت‌ها نخواهد شد. اسناد مکتوب این محاکمه، محکومیت حمید نوری و رد استیناف او از سوی دستگاه قضایی سوئد، سند ننگی است تاریخی بر پیشانی جمهوری اسلامی به‌مثابه آمر آن جنایات.

مطالعه »
پيام ها

بدرود رفیق البرز!

رفیق البرز شخصیتی آرام، فروتن و کم‌توقع داشت. بی‌ادعایی، رفتار اعتمادآفرین و لبخند ملایم‌اش آرام‌بخش جمع رفقای‌اش بود. فقدان این انسان نازنین، این رفیق باورمند، این رفیق به‌معنای واقعی رفیق، دردناک است و خسران بزرگی است برای سازمان‌مان، سازمان البرز و ما!

مطالعه »
بیانیه ها

آزادی حمید نوری لکهٔ ننگی بر دامن مدعیان دروغین دفاع از حقوق بشر است!

این نخستین بار نیست که مدعیان دروغین دفاع از حقوق بشر، با پشت کردن به تمام موازین ادعایی خود دست به اقداماتی این چنینی می‌زنند. این اقدام دولت سوئد ارزش اقدام تاریخی دستگاه قضاییهٔ سوئد را کاهش نمی‌دهد. محاکمه حمید نوری و محکومیت قطعی او نقش استقلال قوه قضائیه مستقل و کارآمد را به نمایش گذاشت و ثابت نمود که قوۀ قضاییه به عنوان شاخک حسی جامعه برای استقرار حاکمیت قانون، آلت دست دولت‌ها نخواهد شد. اسناد مکتوب این محاکمه، محکومیت حمید نوری و رد استیناف او از سوی دستگاه قضایی سوئد، سند ننگی است تاریخی بر پیشانی جمهوری اسلامی به‌مثابه آمر آن جنایات.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

آه… ماندانا!

شوق وزیدن 

جنایات جمهوری اسلامی علیه هموطنان بهایی را محکوم میکنیم

بحران خالص سازی و به صحنه‌‌آمدن اصلاح طلبان در سیمای تحریم شکنان و کنشگری مرزی!

بیانیۀ کمیتۀ مرکزی حزب تودۀ ایران دربارۀ آخرین تحولات کشور، و نمایشِ انتخاباتی پیشِ‌روی

حقوق بشر!