Welcome to نشریه کار | ارگان سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)   برای قرائت متن وسیله هوش مصنوعی کلیک کنید! Welcome to نشریه کار | ارگان سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)

یکشنبه ۵ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۹:۳۶

یکشنبه ۵ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۹:۳۶

روایتگری بس است ، باید راهی جست
فرض کنیم تمامی مطالب مطرح‌شده در نوشته‌ی آقای بهزاد کریمی با عنوان «در مونیخ چه گذشت»، که در سایت به پیش متعلق به حزب چپ ایران منتشر شده، با تمام...
۵ اسفند, ۱۴۰۳
نویسنده: کامران
نویسنده: کامران
زنان خانه‌دار و کارگران؛ در صدر آمار خودکشی در ایران
ایران با بحران عمیق روانی، اجتماعی و اقتصادی روبه‌رو است که یکی از پیامدهای نگران‌کننده آن، افزایش نرخ خودکشی است. زنان خانه‌دار، کارگران، دانش‌آموزان و دانشجویان بیشترین آسیب‌پذیری را در...
۵ اسفند, ۱۴۰۳
نویسنده: شهناز قراگزلو
نویسنده: شهناز قراگزلو
افراد ایلان ماسک نمی دانستند واقعا به چه کسانی شلیک می کنند
با این حال، تلاش‌های فشرده برای بازگرداندن کارکنان NNSA نشان می‌دهد که دولت ترامپ واقعاً افرادعالیرتبه دارای تخصص های مهم را اخراج کرده است. اولریش کون، کارشناس کنترل تسلیحات در مؤسسه تحقیقات صلح...
۴ اسفند, ۱۴۰۳
نویسنده:  الیور ایمهوف -  برگردان رضا کاویانی
نویسنده:  الیور ایمهوف -  برگردان رضا کاویانی
اروپا قربانی کیست؟
به‌عنوان یک اروپایی، من فقط می‌توانم از بی‌کفایتی و ساده‌دلی رهبرانمان گله کنم که این اتفاق را ندیدند و با وجود همه فرصت‌ها و انگیزه‌هایی که برای انجام این کار...
۴ اسفند, ۱۴۰۳
نویسنده: آرنولد برتراند
نویسنده: آرنولد برتراند
۷ درصد جمعیت کشور با گرسنگی مواجه هستند!
7 درصد جمعیت کشور با گرسنگی مواجه هستند, شرط خروج از این وضعیت «عزم سیاسی» است که اکنون شاهد آن نیستیم. عده‌ای پنت هاوس و خودروی لوکس را در سبد...
۴ اسفند, ۱۴۰۳
نویسنده: حسین راغفر
نویسنده: حسین راغفر
ویدیو پادکست «ابعاد انقلاب بهمن»، گفتگو با منوچهر صالحی در «تالار گفتگو و تبادل نظر»
به مناسبت سالگرد انقلاب ۵۷، در «تالار گفتگو و تبادل‌نظر» گفتگویی با حضور منوچهر صالحی، پژوهشگر و نظریه‌پرداز چپ برگزار شد. در این گفت‌وگو، مهمان برنامه به همراه دیگر شرکت‌کنندگان...
۴ اسفند, ۱۴۰۳
نویسنده: تالار گفتگو و تبادل نظر
نویسنده: تالار گفتگو و تبادل نظر
پای سخن پرستو فروهر، به مناسبت سالگرد قتل پروانه و داریوش فروهر
پرستو فروهر در تمام سالهای پس از مرگ پدر و مادرش، هر ساله به ایران سفر کرده است تا یادشان را گرامی دارد. او علیرغم فشارها و مشکلات و اجازه...
۴ اسفند, ۱۴۰۳
نویسنده: پرستو فروهر
نویسنده: پرستو فروهر

سندرم «پوپولیسم» در ایران (١)

تناقض بنیادین در حکومت های «پوپولیستی» در این است که از سویی مردم را تشویق به شرکت در انتخابات می کنند و از سوی دیگر مانع حضور احزاب با برنامه های خود در انتخابات می شوند. آنها “انتخابات“ را به گونه ای تنظیم و مهندسی می کنند که مردم به جای انتخاب برنامه های مختلف احزاب سیاسی، نظرات و برنامه ی یک فرد با فرد دیگر را که از پیش تعیین شده اند، برگزینند!

در ادبیات سیاسی ما بسیار اندک به مقوله ی «پوپولیسم» پرداخته شده و بیشتر، به ویژه در زبان گفتاری در معنای “عوام فریبی” به کار رفته و می رود. در یکی دو دهه ی گذشته، گسترده ترین استفاده از این واژه ی “تحقیرآمیز” در مورد سیاست های احمدی نژاد، رئیس جمهور پیشین بوده است. در حالی که «پوپولیسم» نه تنها ویژگی بنیادینِ حکومت جمهوری اسلامی از آغاز تا کنون بوده، بلکه و حتی مخالفان اصلی برانداز حکومت، یعنی سازمان مجاهدین خلق و سلطنت طلبان نیز دو‌ جریان سیاسی کاملا «پوپولیستی» هستند.

«پوپولیسم»، این پدیده ی بدخیم، از چند دهه ی گذشته به این سو به عنوان یک سندرم حتی به جان تمامی مخالفان سیاسی غیر برانداز، ولی غیر قانونی (دیزیدنت ها) و حتی اصلاح طلبان نیز افتاده است.

از آنجا که آشنایی با این پدیده ی سیاسی، به ویژه در روزگار ما اهمیت به سزایی دارد، به آن می پردازم.

از سده ی نوزدهم به این سو، دانشمندان علوم اجتماعی و سیاسی بسیار در این مورد نوشته اند. شاید مارکس نخستین کسی بوده است که ویژگی “پوپولیستی” را در حکومتهای تحت رهبری ناپلئون بناپارت اول و سوم و دولت بیسمارک را تشخیص داد و این ویژگی را بناپارتیسم نامید. او برآن بود که اگر مردم به هر دلیلی آگاهی لازم از منافع طبقاتی خود نداشته و از تشکل های سیاسی مشخص طبقاتی خود برخوردار نباشند، این امکان به وجود می آید که رهبرانی کاریزماتیک قدرت و رهبری سیاسی را به دست بگیرند. این گونه حکومت ها، گرچه از تولید ثروت همه ی طبقات بهره مند می شوند، به طبقه ی معینی از جامعه تعلق ندارند و ظاهراً فراطبقاتی عمل می کنند. به چنین حکومت هایی حکومت های “پوپولیستی” یا  «عوامگرا» می گویند. حکومت های “پوپولیستی” پنج ویژگی بارز دارند:

۱) توان بسیج مردمی

حکومت های «عوامگرا» توان هیجانی کردن پرشور مردم را بر پایه ی افتخارات ملی و یا مذهبی دارند و می توانند بخش وسیعی از مردم را حول خواسته های خود بسیج کرده و به میدان بکشند.   

۲) دشمنی با احزاب و سندیکاها 

تشکل ها و نهادهای اجتماعی مانند احزاب، سندیکاها و مجلس که از دستاوردهای مدرنیته و انقلاب صنعتی اند، در دنیای معاصر از بدیهیات و ملزومات زندگی سیاسی و اجتماعی به شمار می روند. حکومت های «عوامگرا » می کوشند که این تشکل ها و ارگان های میانجی را از سر راه خود بردارند و حتی اگر بتوانند، نابودشان کنند

از این رو، از نخستین اقدامات این گونه حکومت ها بستن نشریات و ارگان های احزاب است؛ چرا که آن ها معتقدند که این نشریات باعث انحراف اذهان مردم شده و در خدمت دشمنان داخلی و خارجی کشورند.

۳) رهبری کاریزماتیک فردی

«پوپولیسم» خواهان آن است که یک رهبر کاریزماتیکِ “نابغه” یا “قهرمان” فراسوی همه ی ارگان های نمایندگی، تصمیم گیرنده در کشور باشد! این رهبر کاریزماتیک به جای احزاب و دیگر ارگان های نمایندگی مردم، حتی مجلس نشسته و حرف آخر را می زند و توده های مردم باید آینده ی خود را بی برو برگرد به تصمیمات او واگذار کنند!

۴) دشمن خارجی

همه ی حکومت های «عوامگرا» با تراشیدن و برساختن یک دشمن خارجی می کوشند که ناکارآمدی خود و مشکلات کشور را به خارج از کشور و به دشمن منتسب کنند تا بتوانند بدین طریق به مردم بباورانند که همه ی مشکلات ریشه در وجود این دشمنی خارجی دارد.

۵) همگانی کردن انتخابات و استفاده ی ابزاری از آن

ابزار اصلی حکومت های «عوامگرا» برای نشان دادن مشروعیت و حقانیت خود، برگزاری “انتخابات” با مشارکت وسیع مردم است. این حکومت ها امکان شرکت همگانی توده های وسیع مردم، از زن و مرد و پیر و جوان و شهر نشین و روستانشین گرفته تا ایلات و عشایر را در انتخابات به بهترین وجهی مهیا می کنند؛ اما هدف آنها از این اقدام، نه رشد دمکراسی و ارتقا درک دمکراتیک مردم، بلکه  مدیریت و مهندسی انتخابات به نفع خود است. این حکومت ها به دنبال رأی های بی دردسر، آسان و کم خرج هستند. آنها با تشویق آن گروه از مردم که کمتر سیاسی اند و در احزاب و سندیکاها گرد هم نیامده اند، می کوشند رأی بالایی را به نفع رهبران کاریزماتیک خود به صندوق بریزند تا به حکومت خود مشروعیت داخلی و خارجی بدهند.

 

دیکتاتوری های دمکراتیک!

 تناقض بنیادین در حکومت های «پوپولیستی» در این است که از سویی مردم را تشویق به شرکت در انتخابات می کنند و از سوی دیگر مانع حضور احزاب با برنامه های خود در انتخابات می شوند. آنها “انتخابات“ را به گونه ای تنظیم و مهندسی می کنند که مردم به جای انتخاب برنامه های مختلف احزاب سیاسی، نظرات و برنامه ی یک  فرد با فرد دیگر را که از پیش تعیین شده اند، برگزینند!

این گرایش «فرد محوری» به جای «حزب محوری» در سیستم سیاسی و بخصوص در انتخابات، از دیگر ویژگی های بارز حکومت های «عوامگرا» است.

رهبران کاریزماتیک خود را متعلق به هیچ حزب سیاسی نمی دانند. آنها اصرار دارند که جریان های “چپ” و “راست” انحرافی هستند و باید از آن ها عبور کرد و معمولا خود را فراسوی این صف بندی ها می شمارند.

بنابراین «عوام گرایی» یک سیستم مدون حکمرانی و کنترل تصمیم های مردمی است که همواره از حمایت بخشی از مردم برخوردار بوده و دارای پایگاه معین اجتماعی است.

حکومت های «عوام گرا» معمولا مشروط بر اینکه کارگران در سندیکاها و اتحادیه ها متشکل نشوند، حق اعتصاب را برای آنها محترم می شمارند. بر همین اساس، برخی از پژوهشگران اجتماعی و سیاسی حتی عنوان «دیکتاتورهای دمکراتیک» را به حکومت های «پوپولیستی» داده اند تا آنها را از حکومت های دیکتاتوری و خودکامه ی معمولی و کلاسیک جدا کنند و بتوانند بهتر، این گونه حکومت ها را مورد بررسی قرار دهند. برای مثال، در دوره ی حکومت محمد رضای پهلوی، بخش وسیعی از مردم حتی نمی دانستند که چه زمانی “انتخابات” برگزار می شود!

معمولا تصمیم گیری های حکومت ها و رهبران «پوپولیست» غیر قابل پیش بینی اند و در بسیاری از موارد از هیچ منطق عقلانی و موجهی پیروی نمی کنند و گاه باعث غافلگیری همگانی و از جمله خلع سلاح سیاسی مخالفان خود می شوند.

 

فلسفه حکومت های «پوپولیست»

پروسه ی فردی کردن سیاست و قدرت سیاسی، یعنی تسلط رهبر کاریزماتیک بر امور سیاسی کشور و از بین بردن ارگان های نمایندگی و میانجی، مانند احزاب و‌ مهندسی انتخابات، بر اصلِ توانایی افرادِ “نابغه یا قهرمانان” استوار است.

فریدریش نیچه فیلسوف آلمانی، مقوله ای فلسفی را ارائه می دهد به نام  «متافیزیک افرد نابغه». از نظر نیچه، تاریخ توسط شخصیت های بزرگِ نابعه یا قهرمان شکل گرفته و می گیرد و توده های مردم ماده ی خامی بیش نیستند که باید در اختیار شخصیت های بزرگ تاریخ قرار بگیرند تا آنها پیکره های خود را بسازند. بنابراین به باور نیچه، وظیفه و هوشمندی توده های مردم در این است که اجازه دهند که این شخصیت های ویژه، نابغه و یا قهرمان، آن ها را رهبری کنند! بر این پایه، تمامی کوشش های دمکراتیکی که مردم می کنند، کوششی جز برای نزول تاریخی خود نیست!

برای نیچه ارتقای رشد جامعه از زمانی شروع نمی شود که پرچم دمکراسی برافراشته شود و جامعه ی دمکراتیک برپا گردد، بلکه از جایی آغاز می شود که نظام اشرافی (آریستوکراسی) حاکم شود. به بیانی دیگر، جامعه ی متعالی جامعه ای نیست که برابری اجتماعی در آن برقرار باشد، بلکه جامعه ای است که بر نابرابری اجتماعی استوار باشد.

از نظر فلسفه ی “متافیزیک افرد نابغه” هر چقدر مردم موفق شوند از زیر اتوریته و مدیریت رهبران کاریزماتیک بیرون بیایند، به همان نسبت، سیر نزولی خود را آغاز می کنند. جامعه ای رشد کرده و موفق خواهد بود که بگذارد قهرمان ها و نابغه ها آن ها را رهبری کنند؛ چرا که آن ها سازندگان تاریخ اند.

فلسفه عکس نیچه را هگل ارائه داده است.
فلسفه پایه ای انقلاب فرانسه، فلسفه هگل بود. البته انقلاب فرانسه رل و اهمیت شخصیت های سیاسی نابغه و قهرمان را نفی نمی کرد، ولی به نوع دیگری از نیچه آن را معرفی می کرد.
در حالی که نیچه معتقد بود که حرکت را قهرمان و رهبر نابغه شروع می کند و مردم باید او را حمایت و دنبال کنند، اما در انقلاب فرانسه «جاکوبینیسم» توسط رهبر خود “روبیس پیر” موفق می شود مقوله ارتقای توده مردم و نیاز اعمال رهبری آنها را مطرح و جهانی کند.
ادامه دارد…

 

تاریخ انتشار : ۸ مرداد, ۱۴۰۰ ۱۱:۳۸ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

انقلاب بهمن؛ آرمان‌های ماندگار و راه‌های ناتمام!

ما بر این باوریم که طیف گستردهٔ نیروهای چپ موجود در میهن ما موظف است با حضور  و تمرکز کنش‌گری خود در این تلاش هم‌گرایانه، در تقویت جایگاه ٔ عدالت‌‌ اجتماعی و حقوق بنیادین بشری در جمهوری آیندۀ ایران کوشا باشد. ما، همراه سایر نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه ایران در راه گذار به جمهوری‌ای مبتنی بر صلح، آزادی، دمکراسی برابری، حقوق بشر و عدالت اجتماعی مبارزه می‌کنیم.

ادامه »
سرمقاله

ریاست جمهوری ترامپ یک نتیجهٔ تسلط سرمایه داری دیجیتال

همانگونه که نائومی کلاین در دکترین شُک سالها قبل نوشته بود سیاست ترامپ-ماسک و پیشوای ایشان خاویر مایلی بر شُک درمانی اجتماعی استوار است. این سیاست نیازمند انست که همه چیز بسرعت و در حالیکه هنوز مردم در شُک اولیه دست به‌گریبان‌اند کار را تمام کند. در طی یکسال از حکومت، خاویرمایلی ۲۰٪ از تمام کارمندان دولت را از کار برکنار کرد. بسیاری از ادارات دولتی از جمله آژانس مالیاتی و وزارت دارایی را تعطیل و بسیاری از خدمات دولتی از قبیل برق و آب و تلفن و خدمات شهری را به بخش خصوصی واگذار نمود.

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

اروپا قربانی کیست؟

به‌عنوان یک اروپایی، من فقط می‌توانم از بی‌کفایتی و ساده‌دلی رهبرانمان گله کنم که این اتفاق را ندیدند و با وجود همه فرصت‌ها و انگیزه‌هایی که برای انجام این کار وجود داشت، ابتدا خود را با آن سازگار نکردند. آنها احمقانه ترجیح دادند به نقش خود به عنوان شریک کوچک آمریکا بچسبند، حتی در شرایطی که این مشارکت به طور فزاینده ای علیه منافع آنها بود!

مطالعه »
یادداشت

قتل خالقی؛ بازتابی از فقر، ناامنی و شکاف طبقاتی

کلان شهرهای ایران ده ها سال از شهرهای مشابه مانند سائو پولو امن تر بود اما با فقیر شدن مردم کلان شهرهای ایران هم ناامن شده است. آن هم در شهرهایی که پر از ماموران امنیتی که وظیفه آنها فقط آزار زنان و دختران است.

مطالعه »
بیانیه ها

انقلاب بهمن؛ آرمان‌های ماندگار و راه‌های ناتمام!

ما بر این باوریم که طیف گستردهٔ نیروهای چپ موجود در میهن ما موظف است با حضور  و تمرکز کنش‌گری خود در این تلاش هم‌گرایانه، در تقویت جایگاه ٔ عدالت‌‌ اجتماعی و حقوق بنیادین بشری در جمهوری آیندۀ ایران کوشا باشد. ما، همراه سایر نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه ایران در راه گذار به جمهوری‌ای مبتنی بر صلح، آزادی، دمکراسی برابری، حقوق بشر و عدالت اجتماعی مبارزه می‌کنیم.

مطالعه »
پيام ها

مراسم بزرگ‌داشت پنجاه‌وچهارمین سالگرد جنبش فدایی!

روز جمعه ۱۹ بهمن ۱۴۰۳، به مناسبت پنجاه‌وچهارمین سالگرد بنیان‌گذاری جنبش فدایی، در نشستی در سامانۀ کلاب‌هاوس این روز تاریخی و نمادین جنبش فدایی را پاس می‌داریم و روند شکل‌گیری و تکامل این جنبش را به بحث و بررسی می‌نشینیم

مطالعه »
برنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

روایتگری بس است ، باید راهی جست

زنان خانه‌دار و کارگران؛ در صدر آمار خودکشی در ایران

افراد ایلان ماسک نمی دانستند واقعا به چه کسانی شلیک می کنند

اروپا قربانی کیست؟

۷ درصد جمعیت کشور با گرسنگی مواجه هستند!

ویدیو پادکست «ابعاد انقلاب بهمن»، گفتگو با منوچهر صالحی در «تالار گفتگو و تبادل نظر»

برای قرائت متن وسیله هوش مصنوعی کلیک کنید!