به پاس شصتمین سال انتشار رمان ” ۱۹۸۴″

جورج اورول خالق رمان “۱۹۸۴” تا آستانه مرگش در سال ۱۹۵۰ خود را سوسیالیست می دانست. بسیاری کوشیدند با استفاده از جعبه کلماتش او را لیبرال بشناسند، اما او هر بار لیبرال بودنش را رد کرد و خود را چپگرا معرفی می کرد.

چند ماه قبل از مرگش رمان ۱۹۸۴ را منتشر کرده بود. اکنون از آن روز شصت سال می گذرد و خواننده با محتوا و مضمون اثر کاملأ سیاسی روبرو است. بسیاری از کلمه هایی که اورول در رمانش بکار برده برای ما آشنا و کاربرد روزانه دارد. هر چند که ما فراموش کرده ایم که اولین بار با این کلمه ها در رمان ۱۹۸۴ آشنا شده ایم.

قهرمان رمان وینستون اسمیت در مجادله ای با یکی از رهبران حزب، اوبریان که نام یکی از همکاران نزدیکش را فراموش کرده است، در پی تشریح گزارش حکم اخراجی نامبرده از حزب است و از این روی باید در باره هویت سیاسی وی انکار صورت گیرد. اورول می نویسد: او تصفیه شده است، او شخصی نالایق بوده است.

شخص پاکسازی شده مدیر فرهنگ لغات نامه جدید است، حضور وی بر اساس موازین رمان و جلب توجه خواننده گان به حس ناشناخته ای است که به مضمون رئالیستی اثر جذابیت خاصی می بخشد. اصطلاح غیر شخصی یا خصوصی از جمله کلماتی است که در فرهنگ لغات نامه جدید به جدل رهبری گذاشته شده است و تلاش این است تا این کلمه ناکارآمد شود و از این روی خط مشی حزب از کلمه هایی که بار سیاسی ندارند، حذف و ادبیات حزب به پالایش برسد.

از نگاه دستگاه رهبری و رسانه های حزبی، زبان نو اغتشاش آفرین و شدیدأ مورد انتقاد است. توانایی های دیگر اورول در رمان ۱۹۸۴ بکارگیری کلمه های ” جنگ و صلح” و ” ناتوانی قدرت ما است”، و انتخاب این کلمه ها به پیشنهاد رهبری است که در رمان دنبال می شود.

اگر بر کلمه هایی همانند نئولیبرال و یا نئومحافظه کار، که امروزه کاربرد بسیاری در ادبیات سیاسی دارد، مکث کنیم،از نگاه سوسیالیست ها، پیام آور هیچ تغییری در تفکر بورژواها نیست بلکه این ها تنها پوششی برای شکست سیاست های لیبرال و یا محافظه کاری می دانند و یا انتقاد ها و ایراد هایی که از طرف بلوک راست بر ساختار تشکیلاتی واحد های همبسته سوسیالیستی، وارد می شود را ناشی از ذهنیات بازیگوشانه جورج اورول می دانند، با این توضیح خواننده به مبنای سیاست های دو گانه ای که بسیاری از کشورها اختیار می کنند، آشنا می شود.

در حقیقت هدف رمان ۱۹۸۴ تشریح سیاست کنترل دولتی بر شهروندان است. امری که باید پاس داشته شود تا موجودیت نظام بخطر نیافتد. امروزه هیچ اعتراضی به کنترل تلفنی و یا اینترنتی از طرف دولت های دیکتاتوری در مجامع بین المللی صورت نمی گیرد، ابزاری که می توان بعنوان امپراتور نظامی رمان بحساب آورد.

کنترل شهروندان در جامعه اطلاعاتی است که تا حد غیر قابل قبولی افزایش یافته است. استراق سمع و یا کنترل تلفن های همراه و پیامک ها، دوربین هایی که در چهار جانب میدان ها و مراکز حساس و عمومی نصب است، گویای پیش بینی های جورج اورول در رمان ۱۹۸۴ است.

نقش رهبر، پیشوا بی چون و چرا است و اطاعت از او واجب است و اگر رهبر نبود این همه استراق سمع و کنترل اجتماعی شهروندان غیر ضرور و شاید پر هزینه نیز بحساب آورده شود و همه این هزینه ها، جامعه و شهروندان متقبل می شوند تا امنیت و مقبولیت رهبر و پیشوا تأمین شود.

در “۱۹۸۴” تنها روشنفکران کنترل می شوند. هراس از تشکل یابی پرولتاریا که شکستن ماشین دولتی را نشانه رفته است و درصدد ایجاد دولت خلقی است و تبلیغات برای چنین جنبشی چون استخوان لای دندان های نظام است. پرولتاریا بنا به سرشت طبقاتی اش از بنیان های دانش علمی برخوردار نیست و ممکن است با تسخیر قدرت ضربات جبران ناپذیری بر جامعه بورژوایی وارد آورد.

در سال ۱۹۴۳ ( شش سال قبل از این که رمان”۱۹۸۴″) چاپ شود، اورول در مقاله ای نظرش را در باره مبارزه و وظایف پرولتاریا مشخص کرد. او پرولتاریا را به یک گل وحشی روئیده تشبیه کرده است که هر روز ساقه هایش سوی روشنایی بالا می رود و قد می کشد. اورول نوشت که پرولتاریا برای تحقق خواشته هایش از هر مانعی عبور خواهد کرد.

اورول که در خانواده ای زحمت کش بزرگ شد، بسختی می توانست نابرابری طبقه مرفه و بورژوا را تحمل کند.

در سه سال اول عمرش در یکی از شهر های فقیر هند که مستعمره انگلیس بود، همراه با خانواده اش گذرانید. پدرش در آن شهر مسئول کنترل فروش تریاک های سهمیه ای بود. بعد از مدتی آن ها به انگلستان مهاجرت کردند و از زندگی بهتری برخوردار شدند.

سپس او توانست تحت مربیان و معلمان مجربی از آموزش بهتری در انگلستان استفاده ببرد اما ناگهان . به یکباره دست از تحصیل کشید و بعنوان پلیس در خدمت نیروهای انگلیسی در برمه که آن زمان تحت سیطره هند بود، در آمد.

در همان زمانی که برای امپراتور پیر انگلیس کار می کرد به جرگه مخالفین استعماری در آمد و سپس به سوسیالیست ها گروید.

ظلم و نابرابری قدرت سفید پوست ها در آسیا و مشاهده کار سخت و دشوار مهاجرین آسیایی در پاریس و بی خانمانی آن ها در لندن، محرک اولین کتاب او با عنوان ” شمارش معکوس پاریس و لندن” شد. او فعالانه با سندیکای آنارشیست ها همکاری می کرد و در جنگ داخلی اسپانیا علیه فاشیسم شرکت جست.

در دهه ۱۹۳۰ مبارزه بین مدافعین صلح و جنگ، مدافعین دمکراسی و دیکتاتوری، سوسیالیسم و فاشیسم، از او جورج اورول ساخت.

در سال ۱۹۴۷ در مقاله ای با عنوان ” چرا من می نویسم؟”، نوشت: … شاید در زمان صلح من بیشتر متن های سرگرم کننده می نوشتم اما زمانه مرا مجبور کرد تا متن های اعتراضی و جانبدارانه بنویسم.

او بعنوان سوسیالیست به کیش شخصیت استالین اعتراض جدی داشت و رمان قلعه حیوانات نتیجه ای از این گرایش ضد استالینیستی او دارد. اما او هرگز از سوسیالیسم روی برنتافت.

در تابستان ۱۹۴۷ اندکی پیش از این که رمان” ۱۹۸۴ ” را به چاپ برساند، طی نامه ای به یکی از دوستانش در ایالت متحده آمریکا نوشت: دوست ندارد کسی این رمان را به گرایش سوسیالیستی اش یا به حزب کار انگلیس که عضوش بود، نسبت دهد. اما این رمان تحت تأثیر رویداد هایی بود که در جهان فاشیسم و کمونیسم اتفاق افتادند و بر نقش نابرابر اقتصاد جهانی بر زندگی مردم نظر داشت. او معتقد است که روشنفکران انگلستان در مقابل سیاستی که در حال بلعیدن جهان است، ضعف دارند و رمان “۱۹۸۴” هشداری به روشنفکران انگلیسی است.

بی اعتمادی او به روشنفکران انگلیسی زمینه های دیگر هم دارد از جمله بی تفاوتی جامعه روشنفکری انگلیس به این که او بهمراه ۳۸ نویسنده و خبرنگار دیگر در لیست سیاه سرویس امنیتی انگلستان به جرم همکاری با کمونیست ها متهم شده بود.

در سال ۲۰۰۳ هنگامی که این لیست علنی شد، نویسنده ای انگلیسی بنام تیمو تی گارتون اش نوشت: بنظر اورول اروپایی ها بازنده جنگ سرد هستند. علتش نیز فقدان شناخت انگلیسی ها از طبیعت کمونیسم روسی است. اورول معتقد بود که غرب نباید از کمونیسم هیولایی بسازد، بلکه باید با انعطاف سیاسی راه را برای دمکراسی سوسیالیستی هموار کند.

گزارش “حلق آویز” اورول در باره اعدامی های جنگ برمه، و یا “قتل یک فیل”، که در جنگ برمه و در مقام پلیس او را مجبور به این عمل کرده اند، با بی اعتنایی روشنفکران اروپا روبرو شده است اما بعد از مرگش در این باره گفته های زیادی صورت گرفته است که آیا او واقعأ فیلی را کشته است؟

برنارد کریک، محقق ادبی انگلستان با همسر اورول در رستورانی در لندن دیدار می کند و از او می پرسد که آیا واقعأ اورول فیلی را کشته است؟

سونیا بروونل، همسر اورول، بر سر کریک داد می زد که “بله او فیلی را کشته.”

در حقیقت سونیا بر سر رهبران انگلیس داد زده است که به نویسنده گانش بی اعتنایی می کند. در حقیقت او بر سر زبان تقلبی- اداری انگلیس فریاد اعتراض برداشته است.