چهارشنبه ۹ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۲:۲۴

چهارشنبه ۹ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۲:۲۴

تحسین زودرس صندوق بینالمللی پول

توفیق طرحی با ابعاد طرح حذف یارانه ها مستلزم حدودی از ثبات اقتصادی و طبعاً سیاسی، و نیز میزان معینی از شفافیت و مشارکت فعال شهروندان در اجرای طرح است. فقدان تمام این شرایط در اجرای طرح حذف یارانه ها تحسین صندوق بینالمللی پول از "موفقیت سریع" این طرح را تحسینی زودرس جلوه میدهد.

دو هفته پیش از این صندوق بینالمللی پول (ص.ب.پ.) بیانیه ای صادر کرد، که در آن از دیدار هیئت نمایندگی این صندوق از ایران خبر داده شده بود. این بیانیه نتایج مذاکراتی را شامل میشود که هیئت مذکور “در اجرای ماده چهارم موافقتنامه “صندوق” پیرامون تحولات اقتصادی اخیر ایران” با مقامات ایران داشته است. مذاکرات از ۲۸ می تا ۹ ژوئن در تهران جریان داشته اند.

مهمترین نتیجۀ این مذاکرات، که دولت احمدی نژاد به بیشترین بهرهبرداری تبلیغاتی از آن دست زد،، حاکی از آن است که “هیئت نمایندگی صندوق تحولات اقتصادی اخیر [ایران] را مورد بازنگری قرار داده و در سایه دادههای جدید و مذاکرات انجام یافته با مقامات ایران، در تخمینهای ماکرو-اکونومیک خود از این تحولات تجدید نظر کرده است. بیانیه میافزاید که “رشد واقعی تولید ناخالص داخلی ایران در مقطع زمانی ۲۰۰۹-۲۰۱۰، علیرغم کاهش قیمت نفت، تخمیناً حدود سه و نیم درصد بوده است، که این بازتاب رشد فوقالعادۀ محصولات غیرنفتی، خاصه محصولات کشاورزی، است… این سیر مثبت در مقطع ۲۰۱۰-۲۰۱۱ ادامه داشته است.”

“تقلیل تورم متوسط سالانه از ۲۵/۴درصد در مقطع زمانی ۲۰۰۸-۲۰۰۹ به ۱۲/۴درصد در ۲۰۱۰-۲۰۱۱”، “موفقیت در اجرای طرح ساماندهی یارانه ها، که در اثر افزایش قیمت حاملهای انرژی، حمل و نقل عمومی و گندم و نان، به حذف نزدیک به ۶۰ میلیارد دلار از سوبسیدهای سالانه منجر شده است”، “بازتوزیح نقدی درآمدهای حاصل از افزایش قیمتها در میان خانوادهها، به عنوان عاملی اثربخش در تقلیل نابرابریها”، … از دیگر نتایج قابل توجه مذاکرات ص.ب.پ. با مقامات جمهوری اسلامی اند، که در بیانیه از آنها ذکر شده است. به این لحاظ است که “هیئت نمایندگی ص.ب.پ. مقامات [ایران] را بابت موفقیت سریع آنان در اجرای طرح متهورانه اصلاح یارانهها می ستاید”.

بیانیه ص.ب.پ. در همان نخستین روزهای پس از انتشار مورد نقد و بررسیهائی، اگرچه محدود، قرار گرفت. بودند از جمله انتقاداتی، که “صندوق” را بهخاطر موضع همیشگی و شناخته شده اش در موافقت با قطع سوبسید، به “حمایت از احمدی نژاد و سیاست اقتصادی مبهم او” منسوب کردند و حتی گاه صحت و دقت گرفته های “صندوق” از مقامات جمهوری اسلامی را مورد تردید قرار دادند.

طبعاً مادام که مقامات ایران و صندوق بینالمللی پول نه دادهها و گرفتهها و مبانی مشترکشان را اعلام کرده اند، نه جریان مذاکراتشان را گزارش و نه نتایج متخذه از آنها را مستدل، میتوان در مورد صحت و دقت آن نتایج تردید رواداشت. مثلاً این واقعیت دارد که دولت نخست احمدی نژاد در دومین سال فعالیت اش، تنها با تغییر تعریف “بیکار”، آماری از درصد بیکاران را به دست داد که حاکی از سیر محسوساً مثبت این شاخص مهم اقتصاد در دولت او بود. یا همچنین این که ارگانهای مختلف، حتی ارگانهای مختلف دولتی که اختلافشان تنها در میزان دوری و نزدیکی به احمدی نژاد است، هرساله آمارهای کاملاً متفاوتی از میزان تورم به دست داده اند، واقعیت شناخته شده ای است. اما مهمتر از همه ابهام یا حتی فریب نهفته در مفهوم “تولید ناخالص داخلی” (ت.ن.د.) است. این مفهوم را “ارزش بازاری کل کالاها و خدمات تولیدشده در یک کشور در یک مقطع معین (غالباً در یک سال)” تعریف کرده اند. روشن است که ارزش کالاها و خدمات صادراتی نیز از اجزاء متشکله ت.ن.د. است. پس در اقتصاد “نفتبنیادی” چون اقتصاد ایران کافی است که به صادرات نفت افزوده شود تا نتیجه مستقیماً در افزایش ت.ن.د. خودنمائی کند. بنابراین، واقعیت کاهش قیمت نفت، در این یا آن مقطع که صندوق بینالمللی پول به آن اشاره دارد، هنوز برای هیچ نتیجهگیری نهائی کافی نیست. نشریه “ایران دیلی Iran Daily” در تاریخ ۱۵ ژوئن، یعنی ۲ روز پس از انتشار بیانیه ص.ب.پ. از افزایش صادرات نفت ایران به میزان ۲۰۰۰۰۰بشکه در روز گزارش میدهد. این افزایش مربوط به ماههای اخیر و مرتبط با قطع صادرات نفت لیبی است. علاوه بر این همین نشریه به نقل از “سازمان گمرک چین” گزارش میدهد که میزان صادرات نفت ایران به چین در ۴ ماه نخست سال ۲۰۱۱ نسبت به ماههای مشابه سال قبل ۳۲ درصد افزایش داشته است. پیشتر از آن هم نشریه “تریبون انرژی Energy Tribune” در تاریخ ۷ آوریل ۲۰۱۱به نقل از “خبرگزاری موج” حتی از ۶۲ درصد افزایش صادرات نفت ایران به چین در دو ماه نخست سال ۲۰۱۱ نوشته بوده است. این که این افزایشها در کدام تعادل با کاهش قیمت نفت و کاهش صادرات نفت ایران، در اثر تحریمها، به بعضی دیگر از کشورها قرار دارد، در گزاره صندوق بینالمللی دایر بر ۳/۵ درصد افزایش ت.ن.د. مبهم میماند.

با همه این احوال آن چه استحکام نتیجهگیری صندوق بینالملی پول را باز هم بیشتر زیر سؤال می برد، و خاصه “موفقیت سریع” مورد نظر “صندوق” در اجرای طرح ساماندهی یارانه ها را موفقیتی زودهنگام مینماید، فوج فوج دادهها و رویدادهای پس از انتشار بیانیه است. در این جا به ذکر ۳ مورد اکتفا میشود:

 

۱- بیکاری و وضع فوق دشوار صنایع

 

اکنون دیگر کمتر مقام ذیربطی در جمهوری اسلامی را میتوان یافت که بتواند اندکی مستدل در صدد انکار وضع فوق دشوار صنایع و اوجگیری بیکاری در ایران برآید. موضوع تخصیص ۳۰ درصد از درآمدهای حاصل از ساماندهی یارانهها به صنایع به منظور جبران افزایش هزینههای تولید آنها، و این که چنین تصمیمی تنها بر کاغذ مانده است، موضوع دانسته همگان است. این “خلف وعده” به صنایع با منع آنان از افزایش قیمت محصولاتشان، حتی صرفاً به میزان “جبرانی” از سوئی، و از سوی دیگر سیاست مالی-پولی نااستوار دولت و بانک مرکزی همراه شده است. همین سه هفته پیش بود که بانک مرکزی، ظاهراً برای پیشگیری از تورم و تحرک بخشیدن به اقتصاد، دست به کاهش ۱۲ درصدی ارزش “ریال” در برابر ارزهای خارجی زد. به این ترتیب سقوط ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی از زمان اجرای قانون “ساماندهی…” به ۱۸ درصد بالغ شد. این میزان کاهش حاد ارزش ریال، حتی در صورت برخورداری صنایع از دریافت نقدی به نسبتی برابر با آنچه خانوادهها دریافت میکنند، باز هم توان آنها را در مواجهه با نیازهای وارداتی شان میفرساید. “واردات ما ۶۲ میلیارد دلار است، که ۶۸ درصد آن مواد اولیه و واسطه ای مورد نیاز صنایع است. صادرات غیرنفتی مان هم ۳۰ میلیارد دلار است”. میتوان متصور شد که در چنین شرایطی، یعنی زمانی که واردات مورد نیاز صنایع از کل صادرات غیرنفتی بیشتر است، اثرات کاهش ارزش ریال بر آنها و به تبع مستقیم آن بر وضع کاروبیکاری چگونه است . تنها کمی پس از تغییر نرخ ارز بود که بعضی صاحبان صنایع در نامه ای اعتراضی به احمدی نژاد از “حداقل نزدیک به ۱۰ هزار میلیارد ریال ضرر و زیان به بخش خصوصی صرفاً در بخش صنایع غذایی و واردات کالاهای اساسی” نوشتند. این اعتراض موجب شد که بانک مرکزی در اقدام دیگری این بار برای کاهش نرخ ارز شتاب کند.

 

۲- کسری بودجه، قطع پرداقت نقدی یارانهها و …

 

روز دوشنبه گذشته ۲۶ ژوئن سیدعماد حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، اعلام کرد که “از مرداد ماه آینده پرداخت یارانه های نقدی متوقف خواهد شد و به جای آن کارت انژژی در اختیار شهروندان قرار خواهد گرفت”. کارت مذکور حاوی اعتبار معینی برای مصرف انرژی است و بنابراین برخلاف پول نقد نمی تواند به مصارف دیگری برسد. روشن است اعتبار مصرف انرژی موجود در کارت هر خانواده هم که تمام شد، خانواده باید اضافی مصرف اش را بپردازد. جوهر این تعبیه مقابله با این واقعیت است که بخش وسیعی از مردم از عهدۀ پرداخت هزینههای جدید انرژی برنیامده و از آن خودداری کرده اند. متعاقب خبر مذکور محمدرضا فرزین، معاون وزیر اقتصاد، از “حذف یارانه پردرآمدها” خبر داد. این جا و آن جا هم صحبت از کاهش یارانه ها، اعم از نقدی یا اعتباری، می شود.

این نمونه ها، در پیوند با آن چه در مورد وضع صنایع و کاهش ارزش ریال گذشت، تنها قراین معدودی اند از سویه دیگری از “موفقیت مقامات در اجرای اصلاح یارانهها”. اختلاف میان مبلغی که دولت پرداخت آن را به مردم تعهد کرده است، با آن چه عملاً در اثر حذف یارانه ها عاید دولت شده، ۳ به ۱ است. به عبارت دیگر “پرداخت نقدی یارانه سه برابر درآمد سازمان هدفمند کردن یارانههاست”. این اختلاف که تخمینهای متفاوتی، در نوسان بین ۱۰ تا ۲۶ میلیارد دلار، از میزان آن به دست داده میشود، صرفاً از محل منابع بانک مرکزی و چاپ اسکناس بدون پشتوانه “جبران” شده است.

 

۳- بی ثباتی سیاسی

 

واقعیت این است که طرح حذف سوبسیدها با نام احمدی نژاد گره خورده است. این که آیا این طرح “عاقبت به خیر” شود ابداً روشن نیست. اما این روشن است که شکست احتمالی طرح در دوره دوم ریاست جمهوری احمدی نژاد، کارنامه او را هم رقم خواهد زد و متقابلاً رقم خوردن احتمالا پیشهنگام سرنوشت سیاسی احمدی نژاد، آینده طرح را. از جمله درست به این دلیل است که کسانی در میان “اصولگرایان سنتی” و طرفداران خامنه ای که از “روشنبینی” بیشتری برخوردار اند، از این که دورۀ دوم احمدی نژاد باید به طور طبیعی تمام شود، میگویند. شخص خامنه ای به دلیل هزینه سنگینی که در حمایت از احمدی نژاد در مواجهه با جنبش اعتراضی مردم پرداخت کرده است، دلیل مضاعفی برای خاتمه طبیعی دوره دوم احمدی نژاد نیز دارد. با این حال عرصه سیاسی در جمهوری اسلامی بس بیثبات است؛ بیثبات، حتی در کادر اکیداً درونی حاکمیت.

آن چه گذشت عمده فاکتورهائی اند که محق بودن صندوق بینالمللی پول را در اعلام “موفقیت سریع” طرح حذف سوبسیدها، صرفاً به عنوان “امری درخود” و منفک از بسیاری جهات دیگر وضع کنونی ایران، به زیر سؤال می کشند. توفیق طرحی با ابعاد طرح حذف یارانه ها مستلزم حدودی از ثبات اقتصادی و طبعاً سیاسی، و نیز میزان معینی از شفافیت و مشارکت فعال شهروندان در اجرای طرح است. فقدان تمام این شرایط در اجرای طرح حذف یارانه ها تحسین صندوق بینالمللی پول از “موفقیت سریع” این طرح را تحسینی زودرس جلوه میدهد.

تاریخ انتشار : ۹ تیر, ۱۳۹۰ ۸:۲۸ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

مطالعه »
آخرین مطالب

معیشت خانوارها ۱۴۳درصد کمتر شده…

وقتی سبد مصرفی کل کشور در اردیبهشت‌ماه به عدد ‌ ۲۴۳ می‌رسد، یعنی قیمت سبد مصرفی خانوارها از سال ۱۴۰۰ تاکنون ۱۴۳‌درصد رشد کرده و به عبارتی فقط در سه سال، حدود ۱.۵ برابر شده است. در بخش کالای خوراکی عدد شاخص در اردیبهشت ماه ۲۷۴.۴ رسیده که نشان می‌دهد نزدیک به ۱۷۵ درصد در سه سال رشد تورم ایجاد شده است.

توافق هند و ایران در چابهار چالشی برای کریدور تجاری مورد حمایت آمریکا و جی هفت!

پاکستان علیرغم راه اندازی نسبی چابهار، ۸۰ درصد از سهم تجارت ترانزیتی با افغانستان را از دست داده است. با امضای این قرارداد، تجارت ترانزیتی باقیمانده به بنادر ایران منتقل می شود و پاکستان را کاملاً از صحنه خارج خواهد ساخت.

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

مشارکت آدانی-البیت که توسط تاجری نزدیک به نخست وزیر مودی اداره می شود در پنج سال گذشته ۲۰ بار مجوز فروش را دریافت کرده است و ادعا می کند هواپیماهای بدون سرنشین برای مصارف “غیر جنگی” هستند اما سیستم صدور مجوز هند اقلام را به عنوان مهمات طبقه بندی می کند.

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

درآفریقای جنوبی از میراث نلسون ماندلا چه چیزی باقی مانده است؟ او نماد جنبش ضد آپارتاید در این کشور بود و هنوز هم به عنوان یک الگو در مبارزه با ظلم و بی عدالتی شناخته می شود.اما روحیه کشور متشنج است و اعتماد به دولت در حال کاهش است. از سوی دیگر، دموکراسی آفریقای جنوبی با قوه قضاییه عمدتاً مستقل، رسانه‌های آزاد و جامعه مدنی هوشیار خود, ثابت می‌کند که انعطاف‌پذیر است. 

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

دسته‌بندی کارگران و فرق گذاشتن میان آن‌ها، امکان تشکل‌یابی متحد و همگرایی افقی کارگران واحدها را به نفع کارفرما به صفر می‌رساند؛ وقتی در یک کارگاه کوچک مثل انبار یک شرکت، کارگرانِ همکار، سه مدل قرارداد و سه نوع دستمزد داشته باشند، هرگز نمی‌توانند سر مطالبات مشترک با کارفرما چانه‌زنی کنند یا دست به اعتراض جمعی بزنند چون اساساً سرنوشت مشترکی در میان نیست؛

یادداشت

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

معیشت خانوارها ۱۴۳درصد کمتر شده…

توافق هند و ایران در چابهار چالشی برای کریدور تجاری مورد حمایت آمریکا و جی هفت!

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

نگاهی به بحران های منطقه «غرب آسیا» در پرتو گذار به «نظم نوین جهانی»-بخش یک