یکشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۵:۳۲

یکشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۵:۳۲

جنسیت زدگی زبان

ر اساس کتاب مردم شناسی جنسیت

یکی از خصوصیات جنسیت زدگی زبان، نادیده انگاشتن بخش دیگری از مردم است که عموما شامل زنان میشود. این امر در تعاملهای گفتاری به زن از خودبیگانگی و انزوا میدهد. در زبان جنسیت زده بعضی از صفات ارزش جامعه فقط در انحصار مردان قرار میگیرد و این باعث میشود زنان در کفه عدالت جایگاه کمتری را به خود اختصاص دهند

تنظیم کننده: سیما م.


در زبان جنسیت زده تجارب آدمی از دیدگاهی مردانه ولی به عنوان هنجاری برای عام مطرح می شود (برای مثال معادل بودن مرد man و انسان human.در زبان انگلیسی). یکی از خصوصیات جنسیت زدگی زبان، نادیده انگاشتن بخش دیگری از مردم است که عموما شامل زنان میشود. این امر در تعاملهای گفتاری به زن از خودبیگانگی و انزوا میدهد. در زبان جنسیت زده بعضی از صفات ارزش جامعه فقط در انحصار مردان قرار میگیرد و این باعث میشود زنان در کفه عدالت جایگاه کمتری را به خود اختصاص دهند (مانند قول مردانه) همچنین جنسیت زدگی زبان می تواند کاربرد متمایز، تحقیرآمیز و بیادبانهای نسبت به جنس دیگر در جامعه را ترویج کند که باز هم مخاطب آن عموما زنان هستند (مانند خاله زنکی). زبان جنسیت زده باعث میشود زنان تصویر کلیشهای و منفی از خود دریافت کنند و در نتیجه بر انتظارات مردان و یا خود زنان از آنچه شایسته زن است تاثیر میگذارد. هر یک از این موارد در ادامه تشریح خواهد شد.

اهمیت زبان

امروزه زبان شناسی هر چه بیشتر اهمیت زبان و نظامهای زبانی در جوامع بشری را تشریح می کند. برای مثال، ساپیر [۱] میگوید: «زبان شکل دهنده ی درک انسان از جهان خارج است. نظامهای فکری ما تحت تاثیر زبان اجتماع ما می باشد، به طوری که زبان قابل حصول در جامعه، اندیشه ما را در مورد «واقعیت» شکل می دهد. جهان واقعی تا حد زیادی به طور ناآگاهانه بر اساس عادات زبانی گروه ساخته میشود و هیچ دو همزبان را نمی توان یافت که زبانشان آنقدر شبیه به یکدیگر باشد تا واقعیت اجتماعی یکسانی را منعکس کنند. دنیاهایی که جوامع مختلف در آن زندگی میکنند دنیاهای متفاوتی هستند و نه این که دنیاهایی واحد با برچسبهای مختلف باشند».

عام انگاشتن دیدگاه مردانه

در زبان جنسیت زده، تجارب آدمی از دیدگاهی مردانه ولی به عنوان هنجاری برای عام مطرح می شود. شاهد این ادعا را میتوان در توضیح بعضی واژهها در لغتنامه های معتبر یافت. برای مثال معادل بودن man و human در زبان انگلیسی که در زبان فارسی هم جریان دارد: هرگاه با این سوال که «آدم» کیست و یا این که آیا زنان هم جزء “مردم” هستند، لغتنامه دهخدا را مطالعه کنید، متوجه خواهید شد که در آنجا نوشته شده است: «آدم به معنی نخستین پدر، در تداول مرادف مردم، آدمی، آدمیان، انس، ناس، در مثالهای شاهد آدم، مرد، مردمان مترادف یکدیگرند.» در همین مدخل مثالهایی نیز زده شده مانند «فروتنی سبب بزرگی مرد میشود». در مدخل فوق الذکر متوجه میشویم که “آدمها” و “مردم” مذکر هستند.

یکی از خصوصیات زبان جنسیت زده، نادیده انگاشتن بخش دیگری از مردم است که عموما شامل زنان میشود. این امر در تعاملهای گفتاری به زن از خودبیگانگی و انزوا میدهد. از جمله: مرد، جوان، نامرد، برابری و برادری، جانداران، پسرعمو.

صفات ارزشی مردانه

در زبان جنسیت زده بعضی از صفات ارزش جامعه فقط در انحصار مردان قرار میگیرد و این باعث میشود زنان در کفه عدالت جایگاه کمتری را به خود اختصاص دهند. به عنوان مثال «قول مردانه» به نظر میرسد قولی است که فقط در دنیای مردان داده میشود و ظاهرا از زنان این انتظار نمیرود که پای حرف خود بایستند. واژگان و عبارات دیگری نیز از قبیل «جوانمردی»، «مرد عمل بودن» (مرد کاری بودن) «پیوند اخوت و برادری»، «برابری و برادری» و یا حتی «مرد رند بودن» و غیره میتوانند به عنوان مثالهای خوبی در مورد زبان جنسیت زده مطرح شوند.

صفات بیارزش زنانه و تحقیر

زبان جنسیت زده می تواند کاربرد متمایز، تحقیرآمیز و بیادبانهای نسبت به جنس دیگر در جامعه ترویج کند که باز هم مخاطب آن عموما زنان هستند. زبان جنسیت زده باعث میشود زنان تصویر کلیشهای و منفی از خود دریافت کنند و در نتیجه بر انتظارات مردان و یا خود زنان از آنچه شایسته زن است تاثیر میگذارد. از جمله: خاله زنکی، زن صفت و …

——————–

منابع:

[۱] نرسیسیانس به نقل از Sapir. E. (1931). Conceptual Categories in Primitive Languages. Science. 749. 578-584.

امیلیا نرسیسیانس، مردم شناسی جنسیت، فصل پنجم (زنان و جنسیت)، نشر افکار و سازمان میراث فرهنگی-پژوهشکده مردم شناسی، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص۱۰۷-۸

بخش : زنان
تاریخ انتشار : ۱۴ فروردین, ۱۳۸۹ ۹:۰۸ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

انتخابات! کدام انتخابات؟

با عنایت به این وضع و شرایط عملا موجود آنچه در ایران برگزار میشود فاقد حداقل شرایط برای شناخته شدن بعنوان یک انتخابات است. با تمام محدودیت ها و کنترل های نظام امنیتی و سیاسی انتخابی در کار نیست و دقیقا با استعاره از آقای خمینی « در این رژیم آزادی های فردی پایمال و انتخابات واقعی و مطبوعات و احزاب از میان برده شده اند.

مطالعه »
یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
آخرین مطالب

عدم شرکت در انتخابات، همراهی با مردم و در جهت حفظ مصالح ملی است

بی اعتمادی ۸۰ درصد مردم نسبت به نظام حاکم گویای آن است که حکومت با همین سیاست ها و برنامه ها که علیه مصالح ملی و منافع مردم است ، پیش می راند. از این رو برای نجات کشور راهی جز ایستادن در کنار….

«انتخابات» نمایشی برای مشروعیت بخشی به تمامیت ‌خواهی نظام و تمرکز و خالص سازی قدرت

جمهوری اسلامی اکنون در شرایطی قرار دارد که ادامۀ وضع موجود بدون تغییرات در ساختار نظام هر روز سخت‌تر می‌شود. پروسه و روند تحولات تاکنونی و تجربه نشان میدهد که انتظار هیچ تغییر مثبتی از حکومت به شکل امروزی آن برای بهتر شدن اوضاع کشور متصور نیست، بلکه برعکس وضع بدتر از امروز خواهد شد. از این‌ رو عدم شرکت در انتخابات، آغاز راهی دشوار برای فشار مدنی بیشتر مردم به نظام برای تغییرات است. تنها نافرمانی مدنی و اعتراضات گسترده، یک‌پارچه و متحد مردم در مقیاس وسیع است که می‌تواند جمهوری اسلامی را در برابر پرسش سخت تن دادن به خواست مردم، یا سرنوشتی نا معلوم و تلخ برای خودش قرار دهد.

صدور و اجرای احکام اعدام را متوقف کنید!

ما خواهان توقف، ممنوعیت و لغو صدور و اجرای احکام اعدامیم! تنها با اعتراض گستردۀ مردمی و مبارزات پی‌گیر جامعۀ مدنی می‌توان صدور و اجرای احکام اعدام را متوقف  و در راستای ممنوعیت و لغو اعدام از قوانین کشور گام برداشت.

سلطه بدون هژمونی

در چنین شرایطی ، مشارکت نصف و نیمه اصلاح طلبان و میانه روها در کلان شهرها ، راه به جایی نخواهد برد . مقاله انتقادی تند محمد قوچانی خطاب به حزب اتحاد ملت و تاکیدش بر لزوم ” اصلاح اصلاحات ”  هم چیزی بیش از مرثیه زود هنگام  شکست اصلاح طلبان ، در این انتخابات نیست.

یادداشت

در مورد انقلاب بهمن ۵۷

اگر امروز شعار حق من کو، برقرار باد جمهوریت و همبستگی برای استقرار دموکراسی، از خواسته های مهم مردم شده که نشان از زنده بودن انقلاب ۵۷ و نیاز مبرم ترمیم آن توسط خود مردم دارد. اگر در این مبارزه زنان ایرانی در مبارزه علیه حجاب اجباری روسری خود را پرچم مبارزه قرار داده اند قبل از هر چیز بخاطر این است که در انقلاب تمامی زنان از هر قشری وارد صحنه شدند…..

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
پيام ها

باید یکی شویم و قلب‌مان را سرود و پرچم‌مان سازیم تا بهاران خجسته به ارمغان به میهن‌مان فراز آید!

کرامت و خسرو دو جوان روشنفکر انسان‌دوست چپ بودند و غم مردم فقرزدهٔ میهن و جهان به دل داشتند. آنان شیفتۀ جنبش فداییان خلق بودند. خسرو گلسرخی در وصیت‌نامه‌اش می‌نویسد: «من یک فدایی خلق ایران هستم و شناسنامه من جز  عشق به مردم چیز دیگری نیست … شما آقایان فاشیست‌ها که فرزندان خلق ایران را بدون هیج مدرکی به قتل‌گاه میفرستید، ایمان داشته باشید که خلق محروم ایران، انتقام خون فرزندان خود را خواهد گرفت». تاثیر ایستادگی جانانه آنان در برابر نظام حاکم و پشتیبانان جهانی آن موجی از شور و ایمان در جنبش فداییان پدید آورد

مطالعه »
بیانیه ها

پاس‌داشت زبان مادری، غنابخش تنوع و تکثر زبانی و فرهنگی است!

سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) با باور عمیق به مبانی حقوق بشر و قائم به ذات بودن این حقوق و با توجه به جایگاه تعیین‌کنندهٔ زبان مادری در هستی هر یک از آحاد بشر، تأمین و تضمین و تحقّق حق قانونی هر ایرانی در دست‌رسی و قوام ودوام بخشیدن به زبان مادری خود را از حقوق بنیادین بشر می‌داند و همۀ نیروهای میهن‌دوست و ترقی‌خواه کشور را به حمایت فعال از حق آموزش زبان مادری و حفظ و زنده‌داشت این میراث گران‌قدر ایرانی فرامی‌خواند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

عدم شرکت در انتخابات، همراهی با مردم و در جهت حفظ مصالح ملی است

«انتخابات» نمایشی برای مشروعیت بخشی به تمامیت ‌خواهی نظام و تمرکز و خالص سازی قدرت

صدور و اجرای احکام اعدام را متوقف کنید!

سلطه بدون هژمونی

هیئت سیاسی ـ اجرایی سازمان اکثریت خاطی برنامە سازمان

۲۹ بهمن روز ستایش زن در فرهنگ ایران