پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۷:۰۴

پنجشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳ - ۱۷:۰۴

رقابتی نفس گیر

خاورمیانە، و از جملە ایران، میراثدار قدرتهائی از اعماق تاریخ اند کە هنوز در پی تثبیت جغرافیای سیاسی و حق حاکمیت خود هستند، و هنوز بمانند آن سالها چنین تثبیتی را اساسا در گرو امکانات سخت افزاری خود می یابند.

ایران سالهاست بدنبال خروج نیروهای آمریکائی از منطقەاست. وجود پایگاههای گستردە در کشورهای مختلف و حضور ناوگانهای ایالات متحدە در آبهای آزاد و در اقیانوس هند کە بگاە نیاز بسرعت می توانند وارد آبهای جنوبی ایران شوند، هموارە باعث نگرانی جدی این کشور بودەاست.

اما خروج ایالات متحدە از منطقە بە آن صورتی کە ایران خواهان آن است، ظاهرا عملی نخواهدشد. بە بیانی دیگر تکرار ٢٨ نوامبر ١٩٧١ کە در آن نیروهای انگلیسی از خلیج فارس و بطور مشخص از سە جزیرە استراتژیک تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی خارج شدند و نیروهای ایرانی بر آنها تسلط یافتند، دیگر امکان پذیر نیست. درست است کە این بار خاک یا جزیرەای وجود ندارد کە ایران آنرا تصرف کند، اما آمریکا راضی نخواهدشد در شرایط رقابت شدید ایران با این کشور، امکان تسلط آن را بعد از خروج خود از خاورمیانە بنوعی امکان پذیر سازد. حتی در مفهوم تسلط هیمنە سیاسی و نظامی این کشور.

ایالات متحدە خارج نخواهدشد درست بە این دلیل کە دیگر هیچ گونە طرح نیکسون مانندی برای واگذاری امنیت سیاسی و اقتصادی منطقە بە هیچ قدرت منطقەای وجود ندارد، و ایران نیز کشوری طرف اعتماد و یا متحد ایالات متحدە نیست تا بتوان بە آن در قبال گرفتن امتیاز، امتیازاتی چند داد. دیگر بلوک شرقی باقی نماندە است تا ایرانی با داشتن خط تماس ١۵٠٠ کیلومتری، بتواند قدرقدرت شاخص منطقەای در تقابل با آن شود.

اگر آن سالها، انگلستان بعلت مشکلات سیاسی و اقتصادی خود از منطقە خارج شد، بە نظر می رسد ایالات متحدە هم بعلت مشکلات عدیدەای کە دارد، اگرچە در آستانە همان موقعیت انگلستان در آغاز دهە هفتاد میلادی قرار ندارد، اما از صلابت پیشین خود هم برخوردار نیست و پاهایش می لرزند. بە زبانی دیگر اگرچە آمریکا در ضعف قراردارد و این می تواند مشوق ادامە دشمنی جمهوری اسلامی با آمریکا باشد، اما جمهوری اسلامی از چنان توانی برخوردار نیست تا قادر باشد عقب نشینی نهائی را بە این کشور تحمیل کند.

البتە چنین وضعیتی مانع از آن نشدەاست کە ایران از خواستە خود عقب نشینی کند. در واقع این بار این کشور (نسبت بە دوران شاە) از موضع تقابلی برای گسترش نفوذ خود در منطقە برخورد می کند، و با آمریکا هماهنگی ندارد. این بار ایران، نە در لباس ژاندارم منطقە بە نفع کشوری دیگر و برای ممانعت از نفوذ کمونیسم، بلکە از موضع یک کشور مستقل کە بنیان آن بر تحمیل استقلال خود، البتە با تاکید بر ایدئولوژی حاکمیتی خود است، برخورد می کند.

واضح است سیاستی کە تدوین شدەاست بر روی صفحە شطرنج سیاسی جهان دارد صورت می گیرد، و ایران در کنار نیروهای دیگر و بویژە در هماهنگی با روسیە و چین درصدد پیشبرد آن است.  

اگر دکترین نیکسون بە قدرت گیری و ژاندارم شدن منطقەای شاە انجامید، اما بە همان سرعت هم در دوران کارتر این موقعیت از شاە پس گرفتە می شود، و شاید همین عدم اعتماد تاریخی ایرانیها بە آمریکاست کە آنان را بە رقابت شدید با ایالات متحدە ترغیب کردەاست!

رقابت تاریخی ایران با کشورهای عربی، و تقاضای تاریخی آن برای داشتن موقعیت برتر، بی گمان در کنار ایدئولوژی حاکمیتی نقش مهمی در تعیین استراتژی این کشور دارد، و گمان نمی رود در شرایطی کە منطقە لبریز از دیکتاتوری های ریز و درشت است بتوان بە ثبات در سیاست تشنج زدائی و فراتر از آن همکاری های منطقەای پایدار رسید. نظام دیکتاتوری در ایران نیز خود بعنوان عاملی در جهت ادامە وضعیت کنونی عمل می کند.

ظاهرا جمهوری اسلامی تا بیرون راندن آمریکا از منطقە بە سیاستهای کنونی خود ادامە خواهدداد، و بنابر رقابتی کە با کشورهای عربی دارد، و شدت این رقابت هم بعلت اینکە تاریخا تابع روابط ایران و عربها با آمریکا بودەاست، تثبیت موقعیت خود را در آمریکازدائی از منطقە می بیند. جمهوری اسلامی نمی خواهد همانند شاە بە حکم نزدیکی بە آمریکا (آن هم از نوع رابطەای کە شاە بە پیش می برد) بە غرب نزدیک شود. ایران در این مرحلە می خواهد از راە دورزدن آمریکا هیمنە خود را بر منطقە تحمیل کند.

ولی آیا دشمنی و رقابت فرسایشی ای کە با آمریکا صورت می گیرد، واقعا تا چە اندازە می تواند تامین کنند استقلال ایران در بحبوحە رقابتهای منطقەای باشد؟ آیا استقلال و تامین امنیت منطقەای را، همانند رژیم شاە، تنها می توان از طریق میلیتاریسم و تحمیل دیکتاتوری بیشتر بە کشور تامین کرد؟

خاورمیانە از شدت رقابت میان نیروهای ریز و درشت منطقەای، در غلیان است و حضور کشورهای خارجی هم بر شدت آن افزودەاست. بهترین را برای ایجاد ثبات در این منطقە دمکراتیزەکردن کشورها و در ادامە ایجاد نهادها و ارگانهای همکاری چند جانبە میان آنان است؛ مرحلەای کە تا رسیدن بە آن زمان زیادی باقی ماندەاست و بە نظر نمی رسد خاورمیانە در لحظە کنونی بشیوە جدی در چنین مسیری قرارگرفتەباشد. بنابراین پیش بینی می شود رقابتها و دشمنی های سرسختانە باقی بمانند، و کشورها کماکان از طریق نظامی گری، دخالت در امور همدیگر و یارگیری جهانی و منطقەی در صدد تحمیل منافع خود باشند.

خاورمیانە، و از جملە ایران، میراثدار قدرتهائی از اعماق تاریخ اند کە هنوز در پی تثبیت جغرافیای سیاسی و حق حاکمیت خود هستند، و هنوز بمانند آن سالها چنین تثبیتی را اساسا در گرو امکانات سخت افزاری خود می یابند.

  

 

تاریخ انتشار : ۲۸ بهمن, ۱۳۹۹ ۴:۱۹ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

حملۀ تروریستی در مسکو را محکوم می‌کنیم!

روشن است که چنین حمله‌ای نیاز به تیمی حرفه‌ای و سازماندهی و تدارکی نسبتاً طولانی و گسترده دارد. در عین حال، زود است که بتوان تحلیل جامع و روشنی از ابعاد پشت پردۀ این جنایت و اهداف سازمان‌دهندگان آن ارائه داد. هدف از این یادداشت کوتاه نیز  در وهلۀ نخست مکثی است بر قربانیان این حمله و حملاتی از این دست. قربانیانی که تنها سهم‌شان از سازمان‌دهی و تدارک چنین جنایاتی و علل پشت پردۀ آن، هزینه‌ای است که با جان و سلامتی‌شان می‌پردازند.

مطالعه »
یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
آخرین مطالب

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

پس از چنین حمله‌ای، تصاویر بصری بد به نظر می‌رسند: اسرائیل به دیگران برای دفاع از خود نیاز دارد و در انتخاب نحوه عکس العمل نیز آزاد نیست. این حمله اگر صورت گیرد باعث می‌شود که حامی اسراییل، ایالات متحده، گزینه‌های سیاسی دیگری را انتخاب کند.

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی –
جمعه، ٣١ فروردین ١۴٠٣ (١٩ آپریل ٢٠٢۴ میلادی)،
ساعت: ٢١:٣٠ به‌وقت ایران (٢٠ به‌وقت اروپای مرکزی)

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

درک و دریافت و آموزش اقتصاد سرمایه داریِ جهان امروز׳ بدون شناخت لایه های پنهان یا کمتر شناخته شده نظام مالی و تجارت جهانی و گردانندگان و سوداگران آن و آشنایی با سویه ها و دگرگونی های شتابنده و یا گام به گام آن شدنی نیست و نیازمند واکاوی سنجشگرانه است׳ که در این بخش کوشش می شود تنها به گونه ای فشرده به آنها اشاره شود.

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!

ایالات متحده مدعی است که اکثر هواپیماهای بدون سرنشین و موشک‌های شلیک شده ایران در جریان حمله نیمه شب شنبه را سرنگون کرده است. بیش از نیمی از تسلیحات ایران نیز قبل از رسیدن به خاک اسرائیل توسط هواپیماها و موشک های آمریکا منهدم شدند.

خوشه ها را

خاطره ها، مثل پیچک، در ما می پیچند,
چون شعاعی از گس و عطر,
نرمک نرمک، همچون امید، می گشایند راه،
می نمایند رخ …

یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
پيام ها

از قطعنامۀ شورای امنیت سازمان ملل و برقراری آتش‌بس فوری و پایدار در غزّه حمایت می‌کنیم!

ما فداییان خلق ایران از نخستین روز آغاز جنگ ضمن محکوم کردن و غیرقابل توجیه خواندن عملیات مسلحانه و نظامی علیه مردم بی‌دفاع غیرنظامی، همراه و هم‌صدا با آزادی‌خواهان جهان خواهان آتش‌بس فوری و تأمین حقوق حقّهٔ مردم فلسطین شدیم. با این رویکرد ما مهار مقاومت آمریکا و تصویب قطعنامهٔ شورای امنیت را یک پیروزی بزرگ برای مردم بی‌گناه غزّه و فلسطین و تمامی آزادی‌خواهان جهان می‌دانیم.

مطالعه »
بیانیه ها

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت) یک‌بار دیگر مخالفت اکید خود را با ماجراجویی‌های خطرناک پیش‌آمده از سوی اسرائیل و واکنش متقابل جمهوری اسلامی ایران و ادامۀ حملات نظامی  چه از سوی جمهوری اسلامی و چه از سوی اسرائیل، اعلام و قاطعانه از تلاش‌های دیپلماتیک برای رفع اختلافات منتج به این حوادث حمایت می‌کند. 

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

دیوید هرست: نحوه حمله ایران ضعف اسرائیل را آشکار کرد!

یادمان ۴٩مین سالگرد جانباختگان تپه‌های اوین به‌دست دژخیمان سلطنت پهلوی

نظام مالی جهانی و بازارهای مالی و پولی و ابزار آن

اینترسپت: گزارش نظامی درگیری ایران-اسراییل!

خوشه ها را

افزایش تشنج در منطقه و ادامۀ ماجراجویی‌های دولت‌های اسرائیل و ایران را محکوم می‌کنیم!