یکشنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۰۸:۴۴

یکشنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۰۸:۴۴

چرا خصلت ایدهئولوژیکی جمهوری اسلامی تقویت شده است؟

همه حکومتهای ایدهئولوژیک در دنیای واقعی سیاست می کنند، و بنابراین به نوعی به بازی رئال پولیتیک پایبند هستند، اما این تعلق واقعی و گریز ناپذیر به معنای غیر ایدهئولوژیک بودن آنان نیست. جمهوری اسلامی نیز به نوعی به این امر پایبند است

با روی کار آمدن دولت احمدی نژاد و پشتیبانی بی دریغ خامنهای از وی، جامعه ایران شاهد آن بود که کسانی در جمهوری اسلامی سکان قدرت را به دست گرفتند که نماینده جناح راست افراطی، سپاه پاسداران و نیروهای امنیتی و سرانجام جریانات اصولگرا در کل بودند.

یکی از تحولات متعاقبه در جمهوری اسلامی که با سرکار آمدن این جریان پیش آمد تشدید خصلت ایدهئولوژیکی رژیم بود، که البته این تشدید با تشدید عناصر دیکتاتوری نیز در جامعه همراه بود. اگر در دوران اصلاحات همچنان جامعه وجود و تسلط گفتمان اسلامی را تجربه می کرد، اما این گفتمان از خصوصیات ایدهئولوژیکش کاسته شد، و سعی کرد با نزدیک شدن به دیدگاههای دیگر و تلطیف خود، خود را بیشتر در یک فضای نرم رقابتی قرار دهد. اصلاح طلبان، دیگر به آن معنای سنتی ایدهئولوژیک نبودند، بلکه می خواستند به معنای مدرن آن ایدهئولوژیک باشند، بدین معنی که در یک فضای سیال فکری گفتمان خود را پیش ببرند، و نه در یک گفتمان صرفا رقابتی و حذف گرایانه. و این البته نه به معنای ایدهئولوژی تر شدن آنان، بلکه به معنای مدرن شدن آنان بود.

اگر بخواهیم تشدید خصلت ایدهئولوژیکی رژیم را در چند خط برجسته کنیم، می توان در جملات زیرین آن را چنین فرموله کرد:

ـ برجسته شدن بیش از پیش تبلیغات ضد لیبرالیستی و ضد غربی در سخنان سران رژیم، از جمله احمدی نژاد و خامنهای.

ـ حملات لفظی خامنهای به تدریس و حضور قوی علوم انسانی در دانشگاههای ایران و انتقاد شدید وی از جوانان برای گرویدن به این تئوریها در تشریح و تبیین پدیدههای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی.

ـ سرکوب شدید در جامعه زیر لوای سرکوب عناصر ضد اسلام و غرب گرا.

ـ حذف و سرکوب همه آن روزنامهها و عناصری که به این گفتمان تقابل صرف، باور نداشتند.

ـ تقویت ارتباط با نیروهای اسلامی تندرو در منطقه.

البته همراه با این تحولات ما شاهد آن بودیم که این جریان به حذف نیروهای اصلاح طلب که حامل گفتمانی دیگر بودند، دست یازیدند، که خودبخود همراه با این عمل به حذف تمام آن نیروهای روحانی ای که با این جریان در کل تعریف می شدند نیز منجر شد. حتی کار از این هم فراتر رفت و عمل تقابل، گاها خصلت ضد روحانی نیز به خود گرفت. که از جمله این خود را در اختصاص دادن پستهای دولتی به عوامل سپاه و نه روحانیون جلوهگر ساخت.

شاید این متناقض نما بنمایاند که چگونه می شود در حین حذف طیف وسیعی از روحانیون، عناصر ایدهئولوژی را در خود تقویت نمود! زیرا که یک حکومت دینی با حضور روحانیون می تواند عنصر ایدهئولوژی خود را حفظ کند، و با جابجائی نوع نیروهای شرکت کننده خودبخود عنصر ایدهئولوژی هم تضعیف می شود. در جواب این فرضیه باید گفت که اولا روحانیون تماما حذف نشدهاند، دوما اینکه حذف این بخش از روحانیون زیر لوای آلوده شدن آنان به مال دنیا و از یاد بردن ارزشهای انقلابی پیش برده میشود (سخنان احمدی نژاد را در هنگام مناظرههای تلویزیونی به یاد آوریم). سوما اینکه حضور یک ایدهئولوژی دینی تنها با حضور بدنی همه روحانیون در حکومت تعریف نمی شود. و در این مورد می تواند حضور کاریزمائی یک روحانی در گذشته برای مشروعیت بخشیدن به چنین جلوه ایدهئولوژیکی کافی باشد. چهارم اینکه لازمه هر نوع دیکتاتوری حضور قوی یک ایدهئولوژی است، و بنابراین دیکتاتوری مورد نظر احمدی نژاد تنها با ایدهئولوژی اسلامی امکان پذیر است و نه با تفکرات دیگر.

البته همه حکومتهای ایدهئولوژیک در دنیای واقعی سیاست می کنند، و بنابراین به نوعی به بازی رئال پولیتیک پایبند هستند، اما این تعلق واقعی و گریز ناپذیر به معنای غیر ایدهئولوژیک بودن آنان نیست. جمهوری اسلامی نیز به نوعی به این امر پایبند است، و چیزی که آن را از دیگران متمایز می کند این است که در تمامی این سالها به رغم خصلتهای ضد غربی اش، در صدد ارتباط با آنان و ایجاد رابطه عادی بوده است. اما این نوع ارتباط از نظر جریان راست افراطی و خامنهای تنها آنگاه امکان پذیر است که رژیم به عنوان خودش و با نرمهای خودش در جامعه جهانی پذیرفته شود، و نه با معیارهای دیگر. که لازمه چنین امری نیز اعتراف به آن به عنوان بزرگ قدرت منطقه وتعامل با آن بر اساس پذیرفتن هویتهای وجودی و سیاسی اش. اگر بخواهیم آن را فرموله کنیم چنین می شود: “در دنیای پست مدرن کنونی که همه ارزشها در خود ارزشند، پس ما هم به عنوان یک حکومت ویژه، ارزشیم.” پس “وجود، اما تنها با انتخاب خود.”

دولت کنونی از زاویه چنین دیدگاهی است که به سیاست می پردازد، و درست یکی از علل عدم پیشرفت آن نیز همین مسئله است. آنان با سیاست از زاویه پیروزی ایدهئولوژیکی می نگرند، و تا چنین باشد پیشرفت واقعی امکان ناپذیر است.

تاریخ انتشار : ۲۶ آبان, ۱۳۸۸ ۹:۳۷ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

سخن روز

حملۀ تروریستی در مسکو را محکوم می‌کنیم!

روشن است که چنین حمله‌ای نیاز به تیمی حرفه‌ای و سازماندهی و تدارکی نسبتاً طولانی و گسترده دارد. در عین حال، زود است که بتوان تحلیل جامع و روشنی از ابعاد پشت پردۀ این جنایت و اهداف سازمان‌دهندگان آن ارائه داد. هدف از این یادداشت کوتاه نیز  در وهلۀ نخست مکثی است بر قربانیان این حمله و حملاتی از این دست. قربانیانی که تنها سهم‌شان از سازمان‌دهی و تدارک چنین جنایاتی و علل پشت پردۀ آن، هزینه‌ای است که با جان و سلامتی‌شان می‌پردازند.

مطالعه »
یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
آخرین مطالب

دعوت همگانی برای مشارکت در فرایند تدوین اصول و محورهای حداقلی برای حکومت

از اعضای تشکیلات، از یاران سازمان، از صاحب‌نظران، از کلیۀ احزاب و سازمان‌ها و کنش‌گران سیاسی مردمی دعوت می‌کنیم در نشست عمومی دوم این فرایند در بارۀ “اصول و محورهای حداقلی برای حکومت”، شرکت کنند.

مسائلِ بزرگِ جهانِ هستی: پیش از مِهبانگ چه بود؟

پاسخ به این پرسش: پیش از شکل‌گیری کیهان و فضازمان که بنابر شواحد عینی آغازی داشته‌اند چه بود، اگر محال نباشد به سادگی میسر نیست. با این حال از آنجاکه این پرسش به‌صورت یک مسئلهٔ علمی ـ فلسفی مطرح می‌شود، لازم است در حد دانش حاضر به آن پاسخ درخور داد.

سایه فام

“سایه” ای افتاده بودی بر زمین،
می خرامیدی، فروتن، راستین …

مردم ایران صلح می خواهند

تغییر سیاسی در ایران ضروری است، اما تغییر تنها در شرایط، صلح و آرامش، به‌ دست مردمان ایران خواستنی و پذیرفتنی است. تنش ‌زدایی نخستین گام برای دفاع از منافع و حقوق و آزادیهای مردم ایران و منطقه است. 

رنگ صلح

هنوز هم زیبای خفته‌ایست این عمارت باشکوه. بنایی که تمام ناملایمات این سال‌ها، موجب نمی‌شود چشم شما را نگیرد. اگر حوالی دهه پنجاه آنجا می‌ایستادید، موجی از نورهای قرمز که نئون‌های فراوان آن نمایان می‌شد چشم‌تان را می‌زد …

یادداشت
تظاهرات آتش بس در آمریکا

شعبده بازی بایدن بر روی جنگ غزه

ممکن است به اشتباه کسی را با تیر زد یا جایی را تصادفی بمباران کرد ولی امکان ندارد که دو میلیون نفر را تصادفی با قحطی و گرسنگی بکشید.
قحطی در غزه قریب الوقوع است و پیامدهای آنی و بلندمدت سلامتی نسلی را به همراه خواهد داشت.

مطالعه »
بیانیه ها

به یاد جان‌باختگان کشتار تپه‌های اوین – جنایات هیچ استبدادی به فراموشی سپرده نمی‌شود!

در چهل‌ونهمین سالگرد جان‌باختن مبارزان آزادهٔ راه میهن و مردم، به نام همهٔ فداییان خلق، یاد و نام آنان را بزرگ می‌داریم و در برابر عزم تا پای جان آنان در رزمشان در راه آزادی، استقلال و عدالت اجتماعی در میهن عزیزمان سر به تعظیم فرومی‌آوریم.

مطالعه »
پيام ها

از قطعنامۀ شورای امنیت سازمان ملل و برقراری آتش‌بس فوری و پایدار در غزّه حمایت می‌کنیم!

ما فداییان خلق ایران از نخستین روز آغاز جنگ ضمن محکوم کردن و غیرقابل توجیه خواندن عملیات مسلحانه و نظامی علیه مردم بی‌دفاع غیرنظامی، همراه و هم‌صدا با آزادی‌خواهان جهان خواهان آتش‌بس فوری و تأمین حقوق حقّهٔ مردم فلسطین شدیم. با این رویکرد ما مهار مقاومت آمریکا و تصویب قطعنامهٔ شورای امنیت را یک پیروزی بزرگ برای مردم بی‌گناه غزّه و فلسطین و تمامی آزادی‌خواهان جهان می‌دانیم.

مطالعه »
بیانیه ها

به یاد جان‌باختگان کشتار تپه‌های اوین – جنایات هیچ استبدادی به فراموشی سپرده نمی‌شود!

در چهل‌ونهمین سالگرد جان‌باختن مبارزان آزادهٔ راه میهن و مردم، به نام همهٔ فداییان خلق، یاد و نام آنان را بزرگ می‌داریم و در برابر عزم تا پای جان آنان در رزمشان در راه آزادی، استقلال و عدالت اجتماعی در میهن عزیزمان سر به تعظیم فرومی‌آوریم.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

دعوت همگانی برای مشارکت در فرایند تدوین اصول و محورهای حداقلی برای حکومت

مسائلِ بزرگِ جهانِ هستی: پیش از مِهبانگ چه بود؟

سایه فام

مردم ایران صلح می خواهند

رنگ صلح

فراخوان ‏دادخواهی علیه ثابتی و دیگر آمران و عاملان شکنجه و کشتار مردم در نظام سلطنتی