سه شنبه ۱ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۴:۵۳

سه شنبه ۱ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۴:۵۳

کشمکش بین جامعه در حال دگرگونی با حاکمیت ایستا

بحران سیاسی واجتماعی امروز ایران در جوامع بسته، افراد و گروه ها به جهت در اختیار داشتن قدرت، به منابع مالی و ثروت عمومی دست می یابند و ثروت جامعه را در اختیار می گیرند و در جهت منافع شخصی و یا گروهی خود استفاده می نمایند. در جوامع و نظام های بسته گردش اطلاعات و تبادل فرهنگی، اجتماعی بسیار پایین ومحدود بوده و فقر اطلاعاتی بیشماری وجود دارد. در این نظام ها تساهل و تسامح چایگاهی نداشته و جزم گرایی و خشونت درراس امور می باشد

هزاره سوم دوران شگفت انگیز پیشرفت تکنولوژی و فن آوری ارتباطات و اطلاعات است و شتاب این دوران که حاصل وجود این دو عامل میباشد فارغ از مکان، مردمان این دوران را در ارتباط بسیار نزدیک با هم قرار داده و

زندگی و اندیشه آنان را متحول ساخته وازرویدادها و حواث جهان پیرامون درک نوینی را به آنان بخشیده است.

امروز جامعه ایران، که جزء ای از این جهان پهناور می باشد ازتاثیرات تکنولوژی و فن آوری ارتباطات و اطلاعات موجود بدور نبوده است وتحت تاثیر آن قرار داشته و در حال دگرگونی و نوگرایی میباشد.از اینرو به زعم

نگارنده بحران سیاسی و اجتماعی امروز ایران حاصل این نوگرایی و دگرگونی است چرا که جامعه ایران در حال گذار بوده اما هنوز اندیشه و ساختارهای حاکمیت ایستا باقی مانده است و تضاد و چالش میان جامعه در حال تغییر با

حاکمیت جزم گرا و سنتی و ایستا عامل اصلی کشمکش و برخورد موجود می باشد.

دوران مدرن که جوامع از آن متاثر و در حال دگرگون شدن می باشند فرد و هویت فردی شکل میگیرد و هر انسانی شخصیت و هویت خاص خود را می یابد و او پیوسته در حال بررسی چگونگی ارتباط و ارزیابی خود با جهان پیرامون خود می باشد . به فرد اجازه داده می شود در جامعه ظهور پیدا کرده و برای حوادث و رویدادهای اجتماعی اندیشه کرده و تصمیم گیری و انتخاب نماید. زمانی که فرد در جامعه بدنبال هویت فردی خود بوده و در حال رشد و بلوغ می باشد و قدرت انتقاد کردن را بدست آورده است، دگر نگاه سنتی پاتریمونیالیستی (پدر سالاری) برای او قابل پذیرش نمی باشد و به حاکم به عنوان یک مسئول دولتی نگاه میکند که جامعه این نقش را به او داده تا بر اساس وظیفه ای که برعهده اش گذارده شده ایفای نقش نماید و این حق را به خود می دهد که درمورد انجام وظایفش از او سوال و انتقاد ودرآن وظیفه محوله ابقاء یا

عزلش نماید، اما در اندیشه پاتریمونیالیستی فرد و هویت فردی اجازه ظهور ندارد وفردیت نفی می شود و فرد درراستا سنت بایستی حرکت نماید، این اندیشه می خواهد فردو جامعه کاملا مطیع و سمعاً و طاعتای او بوده و همواره او را مقدس شمارند، در نظامهای پاتریمونیالیست حاکم نظام بر همه چیز احاطه و اشراف دارد و قدرت در دست او ست و رابطه قدرت با دیگر اجزای حاکمیت از بالا به پایین و ابهام آمیز و راز گونه میباشد. در برخی نظام های پاتریمونیالیستی، حاکم، جانشین خدا در زمین قلمداد می شود، که مردمان باید ارادتمند و مرید او باشند. از دید نظام های پاتریمونیالیستی انتقاد و به نقد کشیدن حاکم و یا ساختار حکومتی، سرکشی و طغیانگری و ساختارشکنی محسوب شده و با آن برخورد خشونت آمیز صورت می گیرد.

جوامع در فرایند نوسازی، مدرنیزاسیون و مدرنیته (رسیدن به ابزار مدرن و تعالی اندیشه ) از جوامع بسته به جوامع باز تحول می یابند. جامعه بسته که محصول جزم گرایی و سنت است حوزه خصوصی برایش معنا ندارد وبالنسبه فاقد

مکانیسم های اساسی دگرگونی است و به سنتها به عنوان شیوه های جا افتاده در شکل گیری زندگی اجتماعی تکیه می نماید، در نظامهای سنتی به عقل و انتقاد توجه چندانی نمی کنند. یکی از وجوه جوامع بسته، انحصار گرایی است، و تنها جامعه خود را، جامعه ای سعادتمند می داند و نسبت به بقیه نظام ها بدبین می باشد. در جوامع و نظامهای بسته جهت اداره امور افراد انتصاب می شوند وآگاهی و شایستگی افراد مد نظر نمی باشد و منابع و مزایا بر اساس همین معیار انتصابی توزیع می شود. در جوامع بسته، افراد و گروه ها به جهت در اختیار داشتن قدرت، به منابع مالی و ثروت عمومی دست می یابند و

ثروت جامعه را در اختیار می گیرند و در جهت منافع شخصی و یا گروهی خود استفاده می نمایند. در جوامع و نظام های بسته گردش اطلاعات و تبادل فرهنگی، اجتماعی بسیار پایین ومحدود بوده و فقر اطلاعاتی بیشماری وجود دارد. در این نظام ها تساهل و تسامح چایگاهی نداشته و جزم گرایی و خشونت درراس امور می باشد. در جوامع و نظام های بسته مردم آمال و آرزوهای خود را در یک شخص می بینند و اسطوره سازی در سطح وسیعی وجود دارد. مردم حق آزادی بیان وانتقاد ندارند. در این جوامع تفکر سنتی حاکم است و هیچ کس جرات درهم شکستن آن را به خود نمی دهد. درجوامع و نظام های بسته، اگر چیزی به عنوان توسعه و یا مردم سالاری هم داشته باشند به جهت وجود ساختارها و سازکارهای نا مناسب که ماهیت این نظام ها می باشد، به شکل واقعی و صحیح بوجود نمی آید و تنها به جز ادعا و وانمود، چیز دیگری نیست. نظام های بسته منشاء نظام های استبدادی اند؛ نظامهای بسته به جهت بسته بودن و نپذیرفتن تغییر و تحول، نا پایدار و شکننده بوده و به پسرفت و اضمحلال، سوق پیدا می کنند. اما در جوامع باز انسان در محوریت می باشد و همه چیز درراستای خدمت به انسان بسیج میشود. جامعه باز به دور

از نژاد، قومیت، جنسیت و دین به انسان می نگرد چرا که آنچه ارزش دارد، انسان است. از مبانی جوامع و نظام های باز تساهل و تسامح و عقلانیت است. در این جامعه انتقاد و گفتگو، پیوسته وجود دارد، به تساهل و تسامح و انتقاد نه به عنوان هدف بلکه به عنوان وسیله برای گریز از جزم گرایی و خشو نت و رسیدن به آزادی نگریسته می شود. جامعه باز جامعه ای تکثر گرا و محل ارائه آرا و اندیشه های افراد و گروه ها ی مختلف می باشد. در جوامع و نظام های باز، اطاعت و پیروی کاذب و کوکورانه مفهومی ندارد، افراد و گروه ها در سطح بسیار گسترده ای در تمامی امور و حوزه ها مشارکت داشته و شهروند درجه ۱ ،۲،۳ وجود ندارد .

در جامعه باز تحرک اجتماعی به راحتی انجام می شود چرا که عدالت اجتماعی وجود داشته و افراد می توانند با استفاده از منابع و ثروتی که بدون تبعیض در جامعه توزیع گردیده پایگاه اجتماعی خود را تغییر دهند. در جوامع بازاطلاعات به سرعت در حال گردش و تبادل بوده است و رسانه های جمعی در سطح گسترده فعالیت می نمایند.

جامعه امروز ایران همانگونه در ابتدای این نوشته بدان پرداخته شد در حال دگرگونی می باشد و این دگرگونی ازیکصد سال قبل آغاز گردیده است واینک به دلیل انقلاب تکنولوژی، فن آوری ارتباطات و اطلاعات سرعت بسیاری به

خود گرفته است ودر سطح گسترده ای اشاعه یافته وحوزه های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را تحت تاثیر خود قرار داده است .خانواده، کوچکترین نهاد اجتماعی و جایی که فرد فرایند اجتماعی شدنش را از آنجا آغاز می کند، در حال دگرگونی است. امروز چون گدشته دیگر پدر تباری یا مادر تباری مفهومی در خانواده ایرانی ندارد و خانواده ایرانی از آن

گستردگی گذشته برخوردار نمی باشد. امروزابعاد خانواده کوچک شده و نقش خانواده در جامعه، ارتباط اعضا، روابط قدرت بین اعضا و روابط اقتصادی در درون خانواده تغییراتی صورت گرفته است و زنان و فرزندان از حالت انفعالی خارج و به عنوان نیروهای فعال در خانواده و جامعه تبدیل شده اند. سنت در خانواده ایرانی کم رنگ و کارکرد سنتی خانواده کم شده است؛ نهاد خانواده درحال واگذاری بسیاری از نقش های خود به نهادهایی چون نهاد آموزش، اقتصادی و… می باشد. در خانواده ایرانی امروز هویت فردی در حال تقویت شدن است و افراد به عنوان اعضاء خانواده هریک قدرت ارزیابی، تصمیم گیری و انتخاب را دارا شده و در امور درون و برون خانواده ایفای نقش می نمایند.

در جامعه ایرانی همراه با تغییرات در ساخت و کارکرد خانواده، تغییراتی نیزدر ساختار جمعیتی و جنسیتی وتراکم شهری و آموزش و… که هر یک از عوامل تغییرات اجتماعی یک جامعه می باشند، بوجود آمده است. اگر نگاه مختصری به

آمار رسمی بیاندازیم می بنیم که در ایران امروز تقریبا به ازای هر ۱۰۰ زن، ۱۰۳ مرد وجود دارد و بیش از ۸۴% جمعیت با سواد، میانگین سنی جمعیت ۲۳.۹ ، ۶۸% جمعیت شهری و ۳۲% جمعیت روستایی و تراکم جمعیت در هر کیلومتر مربع ۴۳ نفر می باشد.

این آمار اگر چه به تنهایی یک آمار جغرافیای جمعیتی و جمعیت شناسی می باشد، اما با یک تحلیل جامعه شناختی می توان نتایجی از آن منتج نمود. بالا بودن جمعیت شهری، تراکم موجود در شهرها و بوجود آمدن تفکر شهرنشینی سبب گرایش و آمیختگی افراد متفاوت با هم و تعامل آنها با یکدیگرمی شود که شیوه نوینی از زندگی را بوجود می آورد و ارزش و هنجارهای جدیدی را در جامعه ایجاد میکند و اشکال متفاوتی از فرهنگ را تولید می نماید. شهرنشینی عامل تضعیف کننده سنت می باشد و به جهت شیوه زندگی نوین وحرفه ای و تخصصی شدن بسیاری از مشاغل موجود در شهر، فرد گرایی رشد می کند و مشارکت افراد جامعه در امور توسعه می یابد. علایق و عقاید نوینی در افراد جامعه به جهت تعامل و کنش متقابل افراد و فرهنگ پذیری شکل می گیرد و ارزشها و هنجارهای تازه ای ایجاد می گردد و ایدئولوژی چدیدی بوجود

می آبد ودرنهایت کنش اجتماعی شکل می گیرد. از اینرو اگر در این یکصد سال اخیربه جامعه ایران که با دنیای مدرن آشنا شده وشهر نشینی او گسترش یافته است و شکل زیستی او در حال تغییربوده وافکار وعقاید نوینی را کسب کرده و ارزشها و هنجارهای جدیدی در او شکل گرفته و ایدئولوژی خاصی را بیان نموده است، نظری بیافکنیم، می بینیم که پیوسته درخواست جوامع مدرن را که همان حقوق و آزادی های مشروع در حوزه های اجتماعی ، سیاسی، و اقتصادی

– عدالت اجتماعی – دموکراسی و حقوق بشر می باشد را بیان می کند؛ با این تفاوت که در هر دوره با قرائتی نو و بر اساس شیوه و فرهنگ زمان خود و در سطحی گسترده تر، که این خود نشان از در حال رشد بودن آگاهی جامعه ایران می باشد. این موضوع در جامعه امروز ایران که با حضور ومشارکت زنان و جوانان کشور در سطح گسترده ای همراه بوده به این خواستها شکل دیگری داده است و از دورانها ی پیشین تمایزیافته است. امروز زنان و جوانان ایران با ابزار علم و آگاهی و و تماس با فرهنگ جوامع دیگر، به مدرن شدن جامعه ایران سرعت بیشتری بخشیده و گفتمانهای جدیدی را وارد ادبیات فرهنگی و اجتماعی و سیاسی ایران کرده اند . تغییر قوانین، تساوی حقوق و آزادی مربوط به زنان که در گذشته در سطح محدودی بیان می شد اینک به گفتمانی در سطح وسیع تبدیل شده و ازمطالبات جدی زنان جامعه امروز ایران گشته است.

در کوتاه سخن آنکه، به زعم نگارنده این سطور، اگر حاکمیت و ساختار موجود آن را context و جامعه ایران را tex فرض نمایم، تضاد های بیشماربین contexوtext درر طول ۳ دهه گذشته از انقلاب بوجود آمده است، تضادهای که در طول این ۳ دهه، از در حال گذر بودن جامعه و ایستا بودن حاکمیت بر اساس دلایل ذکر شده در این مقاله ناشی شده و اینک تبدیل به بحران سیاسی و اجتماعی گردیده و مشروعیت و اقتدار حاکمیت را با سوال جدی مواجه ساخته است .

لذا برای برون رفت از این بحران و این شکاف بوجود آمده بین حاکمیت و جامعه، استفاده از نیروی قهریه و خشونت هرگز چاره کار نمی باشد و به جز دامن زدن به این بحران حاصل دیگری ندارد.

تاریخ انتشار : ۱ بهمن, ۱۳۸۸ ۰:۰۶ ق٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

روز جهانی کارگر بر کارگران، زحمت‌کشان و پیکارگران راه سوسیالیسم خجسته و پیروز!

تدوام و استمرار مبارزۀ شما تکیه‌گاه و نقطه امید نیروهای چپ و عدالت‌خواه و دیگر نیروهای آزادی‌خواه برابری‌طلب ایران و جهان برای ساختن ایران و جهانی بهتر است؛ جهانی که در آن هیچ انسانی اسیر ولع سیری‌ناپذیر سرمایه و شرایط تحمیلی غول‌های بازار سرمایه نباشد، جهانی که  نظام غارتگر اقتصادی و اجتماعی و حاکمان مستبد دیگر قادر نباشند برای کسب سود و قدرت زندگی انسان‌ها را در جنگ و خونریزی بیهوده تباه کنند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

انتخابات ۸ درصدی!

اخباردور دوم انتخابات مجلس: روز جمعه ۲۱ اردیبهشت سال جاری, نتیجه انتخابات دور دوم مجلس در تهران اعلام گردید نماینده اول کلان شهر تهران با کسب ۲۶۹/۴۳  رای از حدود ۸ میلیون نفر واجدین شرایط رای دادن, یعنی با رای فقط ۲ درصد از مردم تهران به مجلس راه یافت. البته با احتساب ۵ درصد آرا باطله, مشارکت مردم تهران کمتر از  ۳ درصد بوده است.

مطالعه »
آخرین مطالب

پس از حادثه و مرگ رئیس جمهور!

بسیار ساده انگارانه است که تصور کنیم با سقوط پرواز حامل رئیسی و مرگ او جمهوری اسلامی نیز سقوط خواهد کرد و ساده انگارانه تر آنکه تصور شود در چنین شرایطی رقبای جمهوری اسلامی حتی در منطقه و جهان نیز چنین انتظاری را خواهند داشت.

روز بعد از رئیسی…

سید ابراهیم رئیسی اگرچه به دلیل نقش تبهکارانه‌اش در اعدام‌های ۶۷ و  از تیغ گذراندن  چندین هزار زندانی سیاسی در مدت زمانی کوتاه همواره از سوی جامعه سیاسی ایران به عنوان چهره‌ای منفور قلمداد می‌شده، اما پس از برگمارده شدن در انتخاباتی بسیار محدود و گزینشی به عنوان رئیس جمهور نیز هیچگاه  بمثابه رئیس جمهوری محبوب ، کارآمد و تاثیرگذار از سوی کلیت جامعه مورد ارزش گذاری قرار نگرفت.

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

چگونه زندانیان سیاسی ایران به سوی خودکشی سوق داده می شوند؟

خانواده اندام از ترس دستگیری از بردن دخترشان به بیمارستان یا مراکز درمانی برای برداشتن گلوله ها اجتناب کردند. مادر دالیا تمام ۲۵ ساچمه را از بدن دخترش در خانه خارج کرد. خانواده اندام از ترس دستگیری دختر نوجوان خود، او را به خانه یکی از بستگان نزدیک خود منتقل کردند. بعد از حدود دو هفته که وضعیت جسمانی او بهتر شد، به خانه خودشان بازگشتند.

برتری طلبی برهنه هندو!

این زشت ترین انتخابات از زمان استقلال بوده است. برتری طلبی آشکار هندو حزب حاکم بهاراتیا جاناتا (بی جی پی) ۱۷۰ میلیون شهروند مسلمان هند را علنا تحریم و از حق رای محروم کرده است. حزب در قدرت سال‌های اخیر را صرف سرکوب رسانه‌های منتقد و اپوزیسیون سیاسی کرده است تا یک پروژه اساساً ضد دموکراتیک و تبعیض گرایانه را پیش ببرد.

یادداشت

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

مطالعه »
بیانیه ها

روز جهانی کارگر بر کارگران، زحمت‌کشان و پیکارگران راه سوسیالیسم خجسته و پیروز!

تدوام و استمرار مبارزۀ شما تکیه‌گاه و نقطه امید نیروهای چپ و عدالت‌خواه و دیگر نیروهای آزادی‌خواه برابری‌طلب ایران و جهان برای ساختن ایران و جهانی بهتر است؛ جهانی که در آن هیچ انسانی اسیر ولع سیری‌ناپذیر سرمایه و شرایط تحمیلی غول‌های بازار سرمایه نباشد، جهانی که  نظام غارتگر اقتصادی و اجتماعی و حاکمان مستبد دیگر قادر نباشند برای کسب سود و قدرت زندگی انسان‌ها را در جنگ و خونریزی بیهوده تباه کنند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

روز جهانی کارگر بر کارگران، زحمت‌کشان و پیکارگران راه سوسیالیسم خجسته و پیروز!

تدوام و استمرار مبارزۀ شما تکیه‌گاه و نقطه امید نیروهای چپ و عدالت‌خواه و دیگر نیروهای آزادی‌خواه برابری‌طلب ایران و جهان برای ساختن ایران و جهانی بهتر است؛ جهانی که در آن هیچ انسانی اسیر ولع سیری‌ناپذیر سرمایه و شرایط تحمیلی غول‌های بازار سرمایه نباشد، جهانی که  نظام غارتگر اقتصادی و اجتماعی و حاکمان مستبد دیگر قادر نباشند برای کسب سود و قدرت زندگی انسان‌ها را در جنگ و خونریزی بیهوده تباه کنند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

پس از حادثه و مرگ رئیس جمهور!

روز بعد از رئیسی…

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

چگونه زندانیان سیاسی ایران به سوی خودکشی سوق داده می شوند؟

برتری طلبی برهنه هندو!

گرگهایِ وال استریت رژیم…