چهارشنبه ۹ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۲:۲۳

چهارشنبه ۹ خرداد ۱۴۰۳ - ۰۲:۲۳

کنسرت های رایگان خیابانی و الزامات آن!

علیرغم آن که در اولین واکنش ها بخشی از حاکمیت نگران کنترل جمعیت بودند و با آن به عنوان یک امرامنیتی و تهدیدکننده برخوردکردند، اما بخش دیگری از حاکمیت و از جمله وزارت ارشاد بر آن شدند که با احتیاط بسیار و بقول خودشان از آن برای تغییر ذاتقه تلخ مردم فرصت و مرهمی برای کاهش خشمشان فراهم سازند. از همین رو با وجود همه ماهیت هنرستیزرژیم که امروزه برای همه شهروندان آشکارشده است، سعی کرده اند که آن را مدیریت کرده و به نحو کنترل شده و بهداشتی برگزارکنند. البته رژیم اسلامی در مصادره و مهندسی و از آن خود کردن ید طولائی دارد و اساسا یکی از وظایف نهادهای امنیتی و تبلیغاتی هم محسوب می شود.

هنر خیابانی و اجراء موسیقی در کف خیابان البته ایده تازه ای نیست، و سابقه ای طولانی در جهان دارد. هنر مستقل و مردمی طبعا نمی تواند خود را صرفا به جیب مردم و توان اقتصادی مخاطبین خود وابسته کند که در این صورت چه بسا چیزی از مردمی و مستقل بودن آن باقی نماند و از قضا شرایط کنونی ایران در مواجهه با وفور فقر و فلاکت چنین است. شرایطی که در آن مردم از اوضاع خشمگینند و رژیم و مشخصا صدا و سیما، مبلغ «هنراسلامی و کلیشه ای»، منزوی هستند. نمونه درگیری های اخیرهنرمندانی چون شجریان و ناظری و یا افشاگری های گروهی از هنرمندان چون ترانه علیدوستی در تحریم این نهاد و علیه سانسورهای رسوای آن، نشان دهنده گوشه ای از مبارزه رو به گسترشی است که بین هنرمندان مستقل و غیر وابسته به قدرت و یا هنرمندانی که از همکاری با نهادهای تبلیغاتی رژیم گسست کرده اند،‌ علیه سانسور و دولتی شدن هنر جریان دارد. همین چند وقت پیش پس از مطرح شدن حضور هنر در خیابان شاهد بودیم که از سوی جریانی از حاکمیت بر تابلوی برخی پارک ها، علامت ورود ممنوع برای «ساز و سگ» نقش بست که ظاهرا زیر فشار افکار عموم ناچارشدند که افتضاح خود را جمع کنند. از آن جا که طرح کنسرت های خیابانی رایگان با استقبال شمار زیادی از شهروندان مواجه شد، علیرغم آن که در اولین واکنش ها بخشی از حاکمیت نگران کنترل جمعیت بودند و با آن به عنوان یک امرامنیتی و تهدیدکننده برخورد کردند، اما بخش دیگری از حاکمیت و از جمله وزارت ارشاد بر آن شدند که با احتیاط  بسیار و بقول خودشان از آن برای تغییر ذاتقه تلخ مردم فرصت و مرهمی برای کاهش خشمشان فراهم سازند. از همین رو با وجود همه ماهیت هنرستیزرژیم که امروزه برای همه شهروندان آشکارشده است، سعی کرده اند که آن را مدیریت کرده و به نحو کنترل شده و بهداشتی برگزارکنند. البته رژیم اسلامی در مصادره و مهندسی  و از آن خود کردن ید طولائی دارد و اساسا یکی از وظایف نهادهای امنیتی و تبلیغاتی هم محسوب می شود. هدف هم مقابله با انزوای رژیم، وابسته کردن به خود و کاستن از غلیان قهر و خشم مردم علیه نظام و احیانا بهره برداری از نوعی «میهن دوستی کاذب و ناسیونالیستی» است. بنابراین ایده هنرهای خیابانی و رایگان و مردمی که فی نفسه یک ایده جالب و ترقی خواهانه ای است، باید بتواند در عین حال در مقابله با ترفندهای رژیم نسبت به مهندسی شدن و تبدیل شدن به ابزاری برای آن، هشیار باشد و با حفظ استقلال خود اجازه ندهد که رژیم با بکارگیری انواع ترفندها و فشارها، به آن جهت داده و سوء استفاده بکند. پاره ای از این نوع ترفندها شناخته شده هستند،‌ مثل گزینش های افراد و نوع موسیقی، نحوه صدورمجوزها و تشدید نظارت های از قبل بر آن ها، تعیین اماکن اجرا و نحوه خبررسانی و… که در صورت تمکین به آن ها عملا ریش و قیچی بدست رژیم می افتد تا از این نمد برای خروج خود از انزوای روزافزون کلاهی برای خود ببافد. برخورد اولین کنسرت از این نوع در بوستان باغ و آتش برگزارشد که بقول خود برگزارکنندگان چندان هم خیابانی نبود و برای آن که حساسیت برنیانگیزد با چراغ خاموش پیش برده شد.* 

بی تردید ورود هنر به عرصه خیابان و کنسرت های رایگان در ذات خود امر مثبتی است، اما اگر فقر و عدم شادی این هنر را به خیابان می کشاند، هدف گرفتن ریشه های فقر و عدم شادی است که موجب تعمیق پیوند بین مردم و هنر خواهد شد. اگر مردم خشمگین هستند و اگر این خشم سوء تفاهم نیست و ریشه های عمیق اقتصادی و سیاسی و اجتماعی دارد، و اگر در جامعه مقاومت و مبارزه با آن ها جریان دارد و هر کنشگر آگاه و متعهد- فرقی نمی کند که به چه زبانی سخن گوید- سعی می کند که به این ریشه ها پرتو بیافکند؛ آن گاه معلوم می شود که هنر خود بخشی از همین مقاومت و بیان آن به زبان هنری قابل درک و لمس برای مردم کوچه و خیابان و محلات و کارخانه ها است. پرهیز از برقراری رابطه مکانیکی هنر و سیاست که علی القاعده برای صیانت از ماهیت هنر و کیفیت آن ضروری است؛ به معنای آن نیست که هنر با سیاست در معنای وسیع و ژرف خود، یعنی مبارزه علیه قدرت های مستقر، فقر و تباهی و برای آزادی و برابری اجتماعی، خنثی و بیطرف است. معنای شادکردن مردم هم اگر آن را فقط به یک سرخوشی لحظه ای و احساسی تقلیل ندهیم؛ به معنی توانمندسازی همین مردم برای مبارزه با ریشه های مصائب حاکم بر خود است. در این صورت هنرمقاومت، یا بهتراست بگوئیم بیان هنری مقاومت، بدون آن که بخواهیم به ورطه درک سطحی و صوری چون رابطه بیواسطه و خطی بین آن ها بیفتیم،‌ یا اهمیت فرم و محتوا را نادیده بگیریم، و یا کل هنر را فقط به کف خیابان و نوع معینی از هنر تنزل بدهیم، اما بطورکلی و در سطوح گوناگونی از تجرید، نمی تواند از تحولات جامعه، ریشه ها و ایجادعزم و انگیزه و امید به تغییر جامعه و جهان به توسط خود مردم منفک و بیگانه باشد. اگر هنر را نوعی زبان ویژه در درک آدمی از جهان و تبادل آن بین انسان ها و در خدمت ایجادنوعی هارمونی و هم آهنگی بدانیم، در تحلیل نهائی رابطه پیچیده ای بین هنرمردمی و ترقی خواه با عمیق ترین و پیشروترین تحولات درونی جامعه وجود خواهدداشت. بنابراین سخن از رابطه و  پیوند متقابل و دوطرفه بین آن هاست و نه از یک رابطه تبعی و علت و معلولی. چرا که اگر هنر از زبان هنری و استقلال طبیعی خود فاصله بگیرد، در آن صورت دیگر هنرنخواهد بود، اما در عین حال نمی تواند ریشه در مردم و جامعه نداشته باشد و از بازتاب دادن هنری آن چه که در آن ریشه دارد، از زندگی واقعی  و رنج ها و شادی های مردم، و از تقویت عزم و شور آن ها برای برافکندن عوامل رنج آفرین و تقویت عوامل شادی بخش و در یک عبارت کوتاه هم جاپا در وضعیت داشتن و هم فراتررفتن از آن سرباززند. تنها چنین پیوندی می تواند موجب شکوفائی هم «حیات هنر» و هم «هنرحیات» بشود. وقتی از نقش هنر به طورکلی سخن می رود، طبیعی است که در کثرت و تنوعات بی شمارخود و طی فرایندی امکان ظهور و حضور پیدامی کند، و تقلیل آن به یک اثر و یا یکنوع و یا سطح معین و به معنی نادیده گرفتن گونه گونی و نادیده گرفتن تحقق فرایندی آن خواهد بود. هم چنین وقتی از داشتن ریشه در جامعه سخن می رود، به معنی آن است که هنر از هیچ خلق و ابداع نمی شود، بلکه مایه ها و خشت پایه های آن الهام گرفته از جامعه است که هنرمند به ابتکار و خلاقیت خود آن را پرورده و به سطح و کیفیتا نوینی ارتقاء‌ می دهد. در حقیقت هستی هنر به عنوان بخش لاینفکی از زندگی و مناسبات انسان ها با هم و با طبیعت در هم تنیده است که مثل بسیاری از حوزه های دیگری که ساخته و پرداخته می شوند، غنایافته و زبان ویژه خود را پیدا می کند. در چنین رویکردی مردم ابژه هنرنیستند، همانطور که هنر نمی تواند ابژه مردم باشد. ان ها در پیوندی خلاق و دو طرفه قرار دارند. برقراری پیوندبین هنر (از جمله موسیقی خالص با تجریدبالای خود) به معنی آگاهی بر این رابطه و تقویت آن است. و بالآخره باید به این نکته هم اشاره کرد که وقتی از جامعه و مردم سخن می گوئیم، از پدیده ای حرف می زنیم که یکدست نیستند و در آن آرزوها و رویکردهای متفاوت نه فقط در سطح موقعیت ها و منافع بالکل متفاوت و حتی متضاد طبقاتی، بلکه حتی در صفوف خودزحمتکشان و تهیدستان و تبعیض شدگان با انواع تفاوت ها و رنگارنگی ها مواجیهم . بهمین دلیل به ناگزیر با انواع رویکردهای و گونه های مختلف هنری چه به لحاظ شکل و چه محتوا مواجهیم. با این همه شاه بیت هنرترقیخواه «انسان» و ارج نهادن به آزادی و برابری بین آن هاست. 

 وقتی صحبت از هنرمردمی و خیابانی و رایگان (و از جمله کنسرت های خیابانی) می شود، مخاطب چنین هنری اساسا آن اکثریت بزرگی است که به خیابان و جیب های تهی معنا می بخشند. و همانطور که خود این عنوان گویاست به معنی بیرون آمدن از سالن های مجلل و مخاطبان مرفه و یا طبقه متوسط به سوی و میان مردمی که است که راهی به آن اماکن ندارند. بهمین دلیل تغییرمکان و مخاطب و قطع رابطه با پول به میزانی از تبدیل شدن آن به کالای لوکس و خریداران مشخص فاصله می گیرد. گواین که هم اکنون بدلیل گسترش دامنه بحران اقتصادی و فقر حتی بخشی از لایه های «طبقه متوسط در حال زوال» را هم  تنها می توان در کف خیابان یافت. با این وجود مخاطب هنرخیابانی و مردمی بسی فراتر از آن می رود و این طبعا در فرم و محتوای هنر و حتی انتخاب مکان های اجراء بی تاثیرنخواهد بود. از همین رو هنرمردمی صرفا نمی تواند در انتقال مکان های اجراء از سالن های گران قیمت به کف خیابان ها متوقف شود. حتی اگر رژیم هم به آن تن بدهد (که البته برای تحقق آن هم باید مبارزه کند) ، به تنهائی وافی به مقصود، مردمی شدن و یا حتی شادکردن مردم نخواهد شد، مگر آن که از آن درکی محدود چه به لحاظ مخاطب و چه شادی هم چون سرخوشی گذرا و تسکین بخش برای به فراموشی سپردن درد ها- حذف موقتی صورت مساله بجای زدن پی ها-  داشته باشیم. اگر پیوند هنر و خیابان را پیوندهنر با مردم (و در وجه تقویت گرایش های پیشرو و ترقی خواهانه جاری در بطن جامعه و در راستای رهائی از سیطره قدرت مشرف برخود و استثمار و فلاکت) بدانیم، و اگر رابطه متقابل و خلاق آن ها را ضامن شکوفائی هردو، پس لازم است که چنین هنری برای حفظ استقلال و شکوفائی خود و اجتناب از افتادن به دامچاله های رژیم هشیار بماند تا بشود بخشی از هنرمقاومت و رهائی. هنر در حکومت اسلامی همواره زیرتیغ و به دار بوده است و و انواع تبعیض ها، ازجمله تبعیض جنسیتی بر آن حک شده  و بخشا هم به زیرزمین منتقل شده است. در هنرمردمی و هنرمقاومت باید همه این پاره شدگی ها بتوانند بهم متصل شوند و یک هنر متکثر و مردمی نیرومندی را بوجود بیاورند.  

منابع:

نخستین کنسرتی که با همنوائی مردم و طنین ای ایران اجراشد

http://www.irna.ir/fa/News/83017843

کنسرت خیابانی در بوستان آب و آتش

https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3433573-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%A2%D8%AA%D8%B4

کنسرت خیابانی مساله ای که به فرصت تبدیل شد:

https://www.isna.ir/news/97061808798/%DA%A9%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%AA-%D8%…

تاریخ انتشار : ۲۰ شهریور, ۱۳۹۷ ۶:۲۴ ب٫ظ
لینک کوتاه
مطالب بیشتر

نظرات

Comments are closed.

بیانیه‌های هیئت‌ سیاسی‌ـ‌اجرایی

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

ادامه »
سرمقاله

روز جهانی کارگر بر همۀ کارگران، مزد‌بگیران و زحمتکشان مبارک باد!

در یک سالی که گذشت شرایط سخت زندگی کارگران و مزدبگیران ایران سخت‌تر شد. علاوه بر پیامدهای موقتی کردن هر چه بیشتر مشاغل که منجر به فقر هر چه بیشتر طبقۀ کارگر شده، بالا رفتن نرخ تورم ارزش دستمزد کارگران و قدرت خرید آنان را بسیار ناچیز کرده است. در این شرایط، امنیت شغلی و ایمنی کارگران در محل‌های کارشان نیز در معرض خطر دائمی است. بر بستر چنین شرایطی نیروهای کار در سراسر کشور مرتب دست به تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی می‌زنند. در چنین شرایطی اتحاد و همبستگی نیروهای کار با جامعۀ مدنی و دیگر زحمتکشان و تقویت تشکل های مستقل کارگری تنها راه رهایی مزدبگیران است …

مطالعه »
سخن روز و مرور اخبارهفته

آن‌چه در هفته ۳۰ اردیبهشت تا ۵ خرداد گذشت …

شاید کشته شدن ابراهیم رئیسی در پی سرنگونی بالگرد حامل او مهمترین خبر چند روز گذشته باشد. در پی چندگویی دست‌اندکاران حکومتی در آگاهی‌رسانی، بازار شایعات در ایران و جهان در این رابطه گرم شد. این و آن گفتن دست‌اندرکاران حکومتی و شایعه، و هم، پیشامد و اتفاق‌هایی چنین، حکومت اسلامی در ایران را از همان آغاز پیدایش، همراهی کرده‌اند.

مطالعه »
آخرین مطالب

معیشت خانوارها ۱۴۳درصد کمتر شده…

وقتی سبد مصرفی کل کشور در اردیبهشت‌ماه به عدد ‌ ۲۴۳ می‌رسد، یعنی قیمت سبد مصرفی خانوارها از سال ۱۴۰۰ تاکنون ۱۴۳‌درصد رشد کرده و به عبارتی فقط در سه سال، حدود ۱.۵ برابر شده است. در بخش کالای خوراکی عدد شاخص در اردیبهشت ماه ۲۷۴.۴ رسیده که نشان می‌دهد نزدیک به ۱۷۵ درصد در سه سال رشد تورم ایجاد شده است.

توافق هند و ایران در چابهار چالشی برای کریدور تجاری مورد حمایت آمریکا و جی هفت!

پاکستان علیرغم راه اندازی نسبی چابهار، ۸۰ درصد از سهم تجارت ترانزیتی با افغانستان را از دست داده است. با امضای این قرارداد، تجارت ترانزیتی باقیمانده به بنادر ایران منتقل می شود و پاکستان را کاملاً از صحنه خارج خواهد ساخت.

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

مشارکت آدانی-البیت که توسط تاجری نزدیک به نخست وزیر مودی اداره می شود در پنج سال گذشته ۲۰ بار مجوز فروش را دریافت کرده است و ادعا می کند هواپیماهای بدون سرنشین برای مصارف “غیر جنگی” هستند اما سیستم صدور مجوز هند اقلام را به عنوان مهمات طبقه بندی می کند.

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

درآفریقای جنوبی از میراث نلسون ماندلا چه چیزی باقی مانده است؟ او نماد جنبش ضد آپارتاید در این کشور بود و هنوز هم به عنوان یک الگو در مبارزه با ظلم و بی عدالتی شناخته می شود.اما روحیه کشور متشنج است و اعتماد به دولت در حال کاهش است. از سوی دیگر، دموکراسی آفریقای جنوبی با قوه قضاییه عمدتاً مستقل، رسانه‌های آزاد و جامعه مدنی هوشیار خود, ثابت می‌کند که انعطاف‌پذیر است. 

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

دسته‌بندی کارگران و فرق گذاشتن میان آن‌ها، امکان تشکل‌یابی متحد و همگرایی افقی کارگران واحدها را به نفع کارفرما به صفر می‌رساند؛ وقتی در یک کارگاه کوچک مثل انبار یک شرکت، کارگرانِ همکار، سه مدل قرارداد و سه نوع دستمزد داشته باشند، هرگز نمی‌توانند سر مطالبات مشترک با کارفرما چانه‌زنی کنند یا دست به اعتراض جمعی بزنند چون اساساً سرنوشت مشترکی در میان نیست؛

یادداشت

آیا مرگ رئیسی برای قربانیان فاجعه ملی یک بستار و ختم می‌آورد؟

“من انها را نمی بخشم. چرا باید انها را ببخشم وقتی که هنوزهم نمی خواهند حقیقت را بگویند؟ و مشکل در انست که آنها حتی از ما بخشش هم نمیخواهند، از کسانیکه عزیزانشان را از دست داده اند. آنها بخشش را از دولت طلب میکنند، انها هیچ زخمی به دولت نزده اند، آنها چه کرده اند، ظلم به ما روا شده است.”

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
پيام ها

دانشجویان آمریکایی در اعتراض به ادامه نسل کشی فلسطینیان توسط اسرائیل دانشگاه ها را به تصرف خود در آوردند!

سازمان فداییان خلق ایران(اکثریت)-حوزه آمریکا ضمن اعلام حمایت کامل از مبارزه دانشجویان و استادان در تمامی دانشگاه های آمریکایی شرکت کننده در این جنبش، به مقاومت نسل نوین دانشجویی درود میفرستد و برای ایشان در شکستن فضای تاریک تحمیل شده و تا موفقیت نهایی پیروزی آرزو می‌کند.

مطالعه »
بیانیه ها

مرگ رئیس دولت سیزدهم و چشم‌انداز پیشِ‌ رو

ابراهیم رئیسی بیش از چهار دهه در سمت‌های مختلف در کشتار سه نسل از مبارزین ایران نقش‌‌های مهمی ایفا کرده است. سال‌هاست نام رئیسی با فاجعۀ ملیِ کشتار جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ گره خورده است. هم از این روست که در تمام این سال‌ها خانوادۀ بزرگ دادخواهان به حقّ محاکمۀ عادلانه و مجازات او و دیگر آمرین و عاملین کشتار زندانیان سیاسی را پی‌گرفته‌اند.

مطالعه »
برنامه و اساسنامه
برنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
اساسنامه
اساسنامه سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت)
بولتن کارگری
شبکه های اجتماعی سازمان
آخرین مطالب

معیشت خانوارها ۱۴۳درصد کمتر شده…

توافق هند و ایران در چابهار چالشی برای کریدور تجاری مورد حمایت آمریکا و جی هفت!

هند و صادرات پهپاد به اسراییل در جنگ غزه…

۳۰ سال پس از آزادی ماندلا, رویا ها محقق نشده است…

شهروندی درجه چهار با اسم رمزِ «کارگر حجمی»!

نگاهی به بحران های منطقه «غرب آسیا» در پرتو گذار به «نظم نوین جهانی»-بخش یک