اسلاویانسک، اوکراینـ روز چهارشنبه، ۲۳ آوریل، نشان کمی از تلاش نظامی اوکراین، که وعده شده بود اوضاع ناآرام بخش شرقی این کشور را تحت کنترل در آورد، به چشم آمد، اما توافق ژنو که قرار بود بحران حاکم بر این کشور را فرونشاند، با اخطارهای امریکا و روسیه به یک دیگر و اتهام متقابل مداخله در امور اوکراین، بیشتر و بیشتر در سایه قرار گرفت.
وزیر امور داخله اوکراین، که در کیف سخن می گفت، اظهار داشت که جدائی خواهان مسلح را تماماً از شهر سویاتوگورسک – شهرکی در نزدیکی اسلوویانسک، از پایگاه های مبارزان طرفدار روسیه در شرق اوکراین – بیرون رانده و در این عملیات هیچ کس زخمی نشده است. اما یک مقام نظامی که نخواست نامش فاش شود گفت که مبارزان مورد نظر حضور ناچیزی در این شهر داشته اند. او گفت که “نمی توان ادعا کرد که آنجا یکی از پایگاه های مهم جدائی خواهان بوده است.”
همچنین در یک پایگاه نظامی اوکراین در نزدیکی کراماتوسک، که تا اسلوویانسک حدود ۲۰ دقیقه راه با ماشین است، نشانی از آن که روز چهارشنبه نیروهای دولتی دست به عملیاتی زده باشند، دیده نمی شد. راهی که به ورودی اصلی پایگاه منتهی می شود، با چند ردیف باریکاد، که با تایر و سیم خاردار و تنۀ درختان ایجاد شده اند، سد شده است. در بالای باجۀ کنترل کوچک آن هم یک پرچم جدائی طلبان در اهتزاز بود.
دم درب ورودی پایگاه یک سرباز اوکراینی که خود را فقط با اسم کوچکش، ماکسیم، معرفی کرد گفت که “هیچ برنامه ای علیه معترضان و مبارزان مسلح ضد دولتی مستقر در آن باجۀ کنترل یا در ساختمان های دولتی، که آنان در بیش از ده شهر منطقۀ شرق اوکراین به اشغال خود درآورده اند، وجود ندارد.” او افزود: “آنها مردمان مسالمت جوئی اند.”
حتی ویاچیسلاو پونوماریف، شهردار خودفرمودۀ اسلوویانسک در یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت که انتظار دارد حمله نظامی اوکراین به شهر در چهارشنبه شب صورت گیرد. آقای پونوماریوف ادعا کرد که بیش از ۱۲۵۰۰ سرباز [اوکراینی] در فاصله نزدیکی حضور دارند و افراد او مواضع دفاعی خود را در شهر استحکام بخشیده اند.
از آقای پونوماریف در باره کشته شدن یک سیاستمدار محلی، ولادیمیر ریباک که جنازه اش در رودخانه یافته شده بود، سئوال شد. او دخالت در قتل را نفی کرد و گفت: “افراد من بطور قطع هیچ دخالتی در قتل نداشته اند”.
یک کلیپ ویدیوئی که روز پنجشنبه پیش، روز گم شدن ریباک، پخش شده بود نشان می داد که برخی اعضای میلیشیای طرفدار روسیه با او در شهر گرلوکا مواجه شده بودند. سازمان امنیت اوکراین در بیانیه ای در روز چهارشنبه اعلام کرد که یک مامور امنیتی روسیه به آقای پانوماریوف دستور و آموزش داده که جنازه وی را منهدم کند. اما در کنفرانس مطبوعاتی منعقده در دونتسک، مرکز ناحیه، النا بیوه آقای ریباک از اتهام زدن به افراد خودداری کرد و گفت که منتظر تحقیقات پلیس می ماند. او گفت که شوهرش عمیقاً به عقاید خود پایبند بود و احتمالاً همین پایبندی به مرگش منجر شده است. طرز فکر او شدیداً با کاشتن تخم خیانت مخالف بود و به وفاداری عمیقاً ایمان داشت. “او در این نظر تا نهایتی پیش رفت که احتمالأ برای جامعه پذیرفتنی نبود”.
آقای پونوماریوف گفت که اعضای میلیشیای محلی ده نفر را در یک ساختمان دولتی در اسلوویانسک در اختیار گرفته اند، که شهردار انتخابی و سیمون استروفسکی روزنامه نگار امریکائی از Vice News در میان آنهایند. آقای پونوماریوف، که آقای استروفسکی را به ارائۀ خبرهای جانبدارانه متهم کند، گفت که او سالم است و از تغذیۀ خوب برخوردار است؛ گرچه هیچ مدرکی در این مورد ارائه نکرد.
وزیر خارجه روسیه، سرگئی لاورف، در مصاحبه ای در روز چهارشنبه با شبکه خبری وابسته به کرملین،Russia Today، به صراحت اخطار کرد که حوادث شرق اوکراین می توانند پاسخی نظامی را باعث شوند و مجددأ امریکا را متهم کرد که در حوادث آنجا دخالت دارد.
آقای لاورف گفت: “دلیلی وجود ندارد معتقد باشیم امریکائی ها پشت این نمایش نیستند”. او اشاره کرد که فراخوان رهبران کیف برای اقدام نظامی علیه مبارزان طرفدار روسیه درست پس از دیدار معاون رئیس جمهور امریکا، جوزف بایدن، در این هفته از کیف صورت گرفت. همچنین بعد از بازدید آقای جان برنان، رئیس سازمان سیا، از کیف نیز فراخوان مشابهی داده شده بود.
آقای لاورف عبور نظامیان روسی مستقر در نزدیک اوکراین را از مرز تکذیب کرد ولی اضافه کرد که اگر روسها در اوکراین آسیب ببینند، روسیه اقدام خواهد کرد. او در این مصاحبه اعلام داشت: “حمله به شهروندان روسیه، حمله به فدراسیون روسیه تلقی خواهد شد”. او همچنین شرایط اوکراین را با شرایطی که منجر به جنگ در گرجستان در سال ۲۰۰۸ شد، مقایسه کرد. در آن سال روسیه به اوستیای جنوبی و آبخازیا که طرفداران روسی در آنجا متمرکز بودند کمک کرد که از دایرۀ کنترل گرجستان خارج شوند. آقای لاورف گفت: “اگر مانند آنچه در اوستیای جنوبی اتفاق افتاد، به منافع ما، به منافع مشروع ما، به منافع روسها مستقیماً حمله شود، روسیه راه دیگری به جز پاسخگوئی طبق قوانین بین المللی نخواهد داشت”.
ایالات متحده گفته است که بیانیه مشترک توافقی روز پنجشنبه در ژنو که به امضای اتحادیه اروپا و کیف نیز رسیده است، روسیه را متعهد می کند که نفوذ خود را به کار گیرد تا اشتغالگران ساختمان های دولتی آنها را تخلیه کنند. رهبران جدائی طلب این توافق را، به این دلیل که در ان جلسه حضور نداشته اند، رد کرده و گفته اند که کسی نمی تواند برای آنها تصمیم بگیرد. آنها می گویند اگر دولت موقت اوکراین استعفا کند آنها نیز ساختمان ها را تخلیه خواهند کرد.
مقامات رسمی غربی اطلاع می دهند که برای اطمینان بخشی به کشورهای اروپای شرقی، که از ضمیمه شدن کریمه به روسیه و فشار روسیه به اوکراین نگرانند، یک واحد مرکب از تقریبأ ۱۵۰ چترباز ارتش امریکا به شمال غربی لهستان وارد شده تا در مانورهای مشترک حضور یابد.
مناقشه در اوکراین آزمونی از عزم ناتو برای برقراری نظم بعد از جنگ سرد تلقی می شود؛ نظمی که مرزهای گذاشته شده پس از سقوط کمونیسم و مقدس برای کشورهای اروپای شرقی را نیز در بر می گیرد.
مقامات امریکائی می گویند چتربازان مذکور از بریگاد هفتاد و سوم هوایی مستقر در ویچنزا در ایتالیا می آیند و در چند روز آینده نظامیان بیشتری برای تمرین های مشابه به استونی، لیتوانی و لتونی فرستاده خواهند شد. طبق اطلاع آنان، مانورها حدود یکماه طول خواهند کشید.
نویسندگان آندرو روث (Andrew Roth) و نیل مک فرکوهر Neil MacFarquhar
ترجمه فروغ طیاری
