آمریکا و ایران: چندان نشانی از تنش زدایی نیست

رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا که باراک اوباما رئیس جمهور آینده آمریکا تصمیم گرفته است او را برای مدتی (گفته می شود یک سال) در پست خود ابقا کند در بحرین گفته است: «من به شما اطمینان میدهم که تغییر دولت در واشنگتن، تغییری در منافع بنیادی ما، به ویژه در خاورمیانه، بوجود نمیآورد.» گیتس به کسانی که از آنان به عنوان دشمنان آمریکا یاد کرد، هشدار داد در صدد آزمودن دولت جدید آمریکا برنیایند. این سخنان، نفس ابقای گیتس در مقام وزارت دفاع، تعیین هیلاری کلینتون به عنوان نامزد احراز مقام وزارت خارجه ایالات متحده و اظهارات اخیر باراک اوباما در مورد ضرورت استفاده از ابزار مشوق ها و تحریم ها در قبال ایران، نشان از این دارد که دولت اوباما تغییرات چندانی در سیاست خاورمیانه ای واشنگتن در دستور کار خود ندارد. صحبت این نیست که اوباما تمام وعده هائی را که در جریان انتخابات برای تغییر در این سیاست داد، در این فاصله به کناری نهاده است و سیاست خاورمیانه ای واشنگتن اکنون، برای تمام دوره ۴ ساله آتی، شکل گرفته است؛ بلکه به نظر می رسد انتظارهای اولیه از دولت اوباما در ارتباط با تغییر سیاست ایالات متحده در مورد ایران، لااقل به زودی تحقق نخواهند یافت. آنچه اوباما در کارزار انتخاباتی خود پیرامون آمادگیش برای گفتگوی مستقیم با رهبران ایران گفت، فعلاً مانع از آن نشده است که اوباما چارچوب کلی سیاست بوش در قبال ایران را حفظ کند. هدف اصلی این سیاست، همان گونه که اوباما در نخستین کنفرانس مطبوعاتی خود پس از انتخابش به ریاست جمهوری تأکید کرد، جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی ایران به سلاح اتمی و قطع حمایت از گروه های تروریستی در خاورمیانه است. در مقابل، مقامات جمهوری اسلامی کماکان بر تداوم برنامه هسته ای خود اصرار دارند. در عرصه سیاست منطقه ای نیز حمایت تهران از حماس و حزب الله لبنان ادامه دارد، همان گونه که در هفته ای که گذشت، اعطای دکترای افتخاری دانشگاه اصفهان به سید حسن نصرالله و نیز تظاهرات در تهران در حمایت از دولت حماس در غزه نشان داد. هفته گذشته مقاله ای در هرالد تریبون انتشار یافت که عنوان آن حاکی از این احتمال بود که سرویس های اطلاعاتی آمریکا در ارزیابی ۲۰۰۷ خود در مورد برنامه هسته ای ایران اشتباه کرده باشند. در آن ارزیابی، گفته شده بود که جمهوری اسلامی به احتمال زیاد از سال ۲۰۰۳ به بعد به تلاش خود برای دستیابی به سلاح هسته ای پایان داده است. مقاله هرالد تریبون به نقل از منابع اطلاعاتی آمریکا می افزاید مشاهدات در طول سال ۲۰۰۸ حاکی از آن است که ایران به مقدار کافی اورانیوم غنی شده برای تولید بمب اتمی دست یافته است. هنوز معلوم نیست «منابع اطلاعاتی» که هرالد تریبون از آنان نقل قول کرده است با انتشار چنین اخباری چه هدفی را دنبال می کنند. اما مجموعه شواهد، نشانگر تخفیف بحران هسته ای ایران نیست. هفته نامه آلمانی اشپیگل نوشته است دولت آلمان قصد دارد تحریم های جدیدی علیه بانکها و شرکتهای حمل و نقل ایران به اجرا بگذارد. اگر این اقدام صورت گیرد، گامی از سوی آلمان در حمایت از مشی باراک اوباما در تشدید تحریم ایران است. ظاهراً آمریکا و متحدانش برای افزایش فشار به ایران، نیازی به هماهنگی در شورای امنیت نمی بینند. بدین ترتیب باید در ماه های آینده انتظار فشارهای بیشتر سیاسی بر جمهوری اسلامی را داشت. همزمانی این فشارها با سقوط قیمت نفت به کمتر از یک سوم ظرف چند هفته، روزهای سختی را برای جمهوری اسلامی به ارمغان خواهد آورد. در ایران گفته می شود افزایش حضور نیروهای انتظامی و شبه نظامی در خیابانها، تدارک به سبک جمهوری اسلامی برای این روزهای سخت است. در حالی که نرخ رسمی تورم نزدیک به ۳۰ درصد است، در حالی که رکود اقتصادی باعث بیکاری شمار روزافزونی از ایرانیان می شود، حکومت ایران آماده می شود تا در ابعادی گسترده تر از آنچه در همین ایام نسبت به اعتراضات جاری در جامعه اعمال می کرده است، حرکات اعتراضی را سرکوب کند. در این شرایط، ایرانیانی که علیرغم حضور سنگین این دستگاه سرکوب به اعتراض بر می خیزند، نیاز به همبستگی و پشتیبانی بین المللی دارند.