در طول یک قرن اخیر، ادبیات اسپانیا پنج بار برنده جایزه نوبل بوده است. نخستین آن در سال ۱۹۰۴ و آخرین آن در سال ۱۹۸۹ بوده است. در اینجا اشاره کوتاهی به ژوزه کامیلوسلا، آخرین دریافت کننده جایزه نوبل در ادبیات اسپانیا می گردد.
ژوزه سلا، خالق آثار بیشمار از جمله رمان، داستان، شعر، مقاله، سفرنامه و آثار علمی است. او غیر از نوبل ادبی سال ۱۹۸۹ برنده جایزه سروانتس در اسپانیا نیز است. ژوزه سلا خالق رمانهای مهم اجتماعی- سیاسی می باشد. او یکی از نویسندگان دوران فاشیست فرانکو و ادبیات بعد از جنگ جهانی دوم در اسپانیا است. ژوزه سلا مهمترین و فعال ترین نویسنده زمان حال اسپانیا بشمار می آید. وی گرچه با رئالیسم خشن و بدون تعارف خود، اسپانیایی ها را به خشم آورد، ولی اکنون یکی از کلاسیک های مدرن بشمار می آید. معروفیت او به سبب رئالیسم خشن اش می باشد.
او به توصیف فقر، گرسنگی، دو رویی، و سنگ قلبی انسان در جامعه بعد از جنگ می پردازد. مکتب ادبی او انتقاد مستقیم و بی تعارف است که ابایی از توصیف و معرفی وحشت در جامعه ندارد. مکتب اسپانیایی ادبی او “ترمندی” شاخه ای از فرم رئالیسم ناامید و بدبینانه است. او به سبب بکار گیری این مکتب در آثارش چند سال با تیغ سانسور در اسپانیا روبرو گردید. دلیل اعطای جایزه نوبل به وی به سبب نثر غنی و فشرده و همدردی با انسان مجروح و رنجبر اعلان گردید. او مهمترین نویسنده جنجالی اسپانیا در قرن گذشته بود.
از جمله آثار او خانواده پاسکال دورات، سفر به آلکاریا، سبد زنبورها، گفتمان خانم کالدول با پسر شهیدش، واژه نامه مرموز، آسیاب بادی، اسکی گرسنه ها، تاج افسانه ای بدون عشق، رقصی برای دو مرده، مکاتبات و آثار اتوبیوگرافیک، سان کامیلو، و غیره هستند.
رمان سبد زنبورها، توصیف رئالیستی زندگی خرده بورژوازی شهر مادرید در سال ۱۹۴۲ می باشد. رمان خانواده پاسکال دورات، انتقاد اجتماعی از زندگی روستایی مردم اسپانیا است. رمان سان کامیلو را تلخ ترین اثر ادبی نویسنده بشمار می آورند. مجموعه آثار صد جلدی او شامل رمان، داستان، شعر، مقاله، سفرنامه و کتاب لغت است. او غیر از نویسندگی، نقاش و ناشر مجلات ادبی نیز بود. ده رمان او با خصوصیات اکسپریمنتل نوشته شده اند. مجموعه داستانهای کوتاه و بلندش به بیست جلد می رسند.
کامیلو ژوزه سلا در سال ۱۹۱۶ از مادری انگلیسی و پدری اسپانیایی بدنیا آمد. پدرش مامور گمرک بود. او در نوجوانی مدتی هوادار ژنرال فرانکو بود. وی در دانشگاه در رشته های حقوق، فلسفه، علوم انسانی و پزشکی تحصیل کرده بود. وی در سال ۲۰۰۲ در اسپانیا درگذشت.
آثار او از نظر ادبی ترکیبی هستند از مکتب ادبی “بیکارس” با عناصر ناتورالیستی. او در آثارش به تجزیه و تحلیل های متنوع اجتماعی- انتقادی می پردازد. رمانهایش گرچه انتقادی ولی اکسپریمنتل هستند، به این دلیل آنان از نظر فرم با هم فرق شایانی دارند. نخستین رمان او معیاری برای ادبیات رئالیستی بعد از جنگ جهانی دوم در اسپانیا گردید. موضوع بعضی از آثارش نتایجی است که جنگ داخلی اسپانیا طی سالهای ۱۹۳۹-۱۹۳۶ از خود بجا گذاشته بود. استفاده او از رئالیسم خشن و لغات مبتذل، خشن، جنسی، سکسی، تحریک کننده و طنز تلخ، موجب ممنوعیت بعضی از رمانهایش در اسپانیا شد. مجموعه آثار منتشر شده او در سال ۱۹۸۴شانزده جلد و در سال ۱۹۹۰ ۲۵ جلد بوده اند.
در رمان نامه ای “خانم کالدول” قهرمان داستان؛ یعنی یک زن جنون گرفته است که با پسر شهیدش در جنگ، حرف می زند. در رمان “خانواده پاسکال دورات” نویسنده با کمک اعضای یک خانواده، خشونت و سوء ظن و تنفر در جامعه اسپانیایی دهه ۴۰ قرن گذشته را معرفی می نماید. کتاب “واژه نامه مرموز” او شامل لغات جنسی، سکسی، مبتذل، و تهوع آور در زبان عامیانه و زبان ادبی اسپانیایی است. رمان “سبد زنبورها” پیرامون اوج رئالیسم اجتماعیی در دهه ۵۰ قرن گذشته در اسپانیا می باشد. این کتاب با سیصد قهرمان داستان، به شهر مادرید بعد از جنگ می پردازد. این رمان تاکنون به ۳۰ زبان خارجی ترجمه شده است، گرچه آن، در سال ۱۹۶۳ در اسپانیا ممنوع شده بود.
