ایران: رتبه ۱۰۸ از میان ۱۱۵ کشور

خانهء اقتصاد بین‌الملل( WEF ) گزارش شکاف جنسیتی در جهان در سال ۲۰۰۶ را منتشر کرد. در این گزارش برابری بین زن و مرد در ۱۱۵ کشور جهان بر اساس چهار شاخص مورد بررسی قرار گرفته است. این شاخص‌ها عبارتند از: فرصت‌ها و مشارکت اقتصادی، فرصت‌های تحصیلی، توانمندی‌های سیاسی، بهداشت و زنده ماندن مادران. در مجموع، کشورهای اسکاندیناوی مانند سوئد، فنلاند و ایسلند بالاترین و کشورهای خاورمیانه مانند عربستان سعودی و یمن پایین‌ترین مقام‌های این جدول را اشغال می‌کنند. ایران نیز رتبه ۱۰۸ (از ۱۱۵ کشور) را به دست آورده است.

۱۰ کشور برتر این جدول عبارتند از: «سوئد، نروژ، فنلاند، ایسلند، آلمان، فیلیپین، نیوزیلند، دانمارک، انگلستان و ایرلند.»    

جدول عملکرد منطقه‌ای، کشورهای اروپای غربی را بعد از کشورهای اسکاندیناوی در رتبهء دوم قرار می‌دهد و پس از آن به ترتیب کشورهای آمریکای شمالی، اروپای شرقی، آمریکای لاتین و جزایر کارائیب، آسیا، کشورهای جنوب صحرای آفریقا و بالاخره خاورمیانه قرار دارند.    

در این گزارش آمده است، کشورهای اسکاندیناوی تنها کشورهایی هستند که موفق شده‌اند ۸۰ درصد شکاف جنسیتی را در خود پر کنند. سوئد تنها کشوری است که در آن زنان به طور مساوی در پارلمان و کابینهء وزرا حضور دارند. در فنلاند، نروژ، دانمارک و ایسلند زنان دست کم یک سوم اعضای پارلمان و وزرا را تشکیل می‌دهند. این کشورها سابقه‌ای طولانی‌تر از بقیهء کشورها در مشارکت سیاسی زنان دارند. سوئد اولین کشور جهان بود که زنان حق رای یافتند (در سال ۱۸۶۸) برابری اجتماعی و حقوقی زنان و مردان نیز در کشورهای اسکاندیناوی بالاتر از سایر کشورهاست.

کشورهای اتحادیهء اروپا، هر چند در مجموع رتبه‌های بالایی احراز کرده‌اند، اما در برداشتن شکاف‌های جنسیتی هماهنگ عمل نکرده‌اند. به عنوان مثال در آلمان با این که مشارکت سیاسی زنان بالاست (رتبهء ۶) اما از لحاظ فرصت‌ها و مشارکت اقتصادی زنان، این کشور در رتبهء ۳۲ قرار دارد. در بین کشورهای اروپایی نیز اختلافات فاحشی دیده می‌شود. به عنوان مثال، در حالی که آلمان و انگلیس و ایرلند در زمرهء ۱۰ کشور بالای جدول قرار دارند، یونان رتبهء ۶۹، فرانسه رتبهء ۷۰، ایتالیا رتبهء ۷۷ و قبرس رتبهء ۸۴ را یافته‌اند. کشور روسیه در مجموع رتبهء ۴۹ را کسب کرده است. روسیه با این که در ارایهء فرصت‌های اقتصادی، بهداشت و فرصت‌های تحصیلی به زنان موفق عمل کرده (به ترتیب رتبه‌های ۲۲، ۱۸ و ۳۶) اما در زمینهء توانمندسازی سیاسی زنان بسیار ضعیف بوده است، (رتبهء ۱۰۸) در روسیه تنها ۱۰ درصد اعضای پارلمان را زنان تشکیل می‌دهند و زنان در کابینهء وزرا نیز جایی ندارند. ایالات متحدهء آمریکا نیز با این که از لحاظ مشارکت اقتصادی زنان رتبهء ‌سه و از لحاظ بهداشت رتبهء‌یک را (به همراه ۳۳ کشور دیگر) داراست، اما از لحاظ مشارکت سیاسی زنان رتبهء ۶۶ را کسب کرده است. تنها ۱۵ درصد اعضای پارلمان آمریکا و ۱۴ درصد وزرا را زنان تشکیل می‌دهند.    

در میان کشورهای آمریکای لاتین، کلمبیا ۲۱۱)، جامائیکا ۲۴۴) و کاستاریکا ۲۹۹) بالاترین مقام‌های جدول رفع تبعیض جنسیتی را کسب کرده‌اند. جامائیکا از ۱۱ کشور اول موفق جهان در برداشتن شکاف جنسیتی در زمینهء تحصیلات است و کلمبیا و کاستاریکا از لحاظ مشارکت سیاسی زنان وضعیت خوبی به نسبت سایر کشورها دارند. آرژانتین در مجموع رتبهء ۴۱ را داراست. این کشور از لحاظ تامین بهداشت زنان رتبهء اول و از لحاظ مشارکت سیاسی رتبهء ۲۳ را کسب کرده است، اما از لحاظ مشارکت اقتصادی وضعیت خوبی ندارد ۸۲۲)، بر اساس تخمین‌های سازمان ملل، زنان آرژانتینی تنها یک سوم مردان درآمد دارند. همچنین در این کشور، زنان برای کار مساوی بسیار کم‌تر از مردان حقوق دریافت می‌کنند. پرجمعیت‌ترین کشورهای آمریکای لاتین، برزیل و مکزیک، به ترتیب رتبه‌های ۶۷ و ۷۵ را در جدول دارا هستند. در این دو کشور نیز مشارکت اقتصادی زنان پایین است که مهم‌ترین دلیل آن را تبعیض در درآمد می‌توان برشمرد. این دو کشور نیز از لحاظ تامین بهداشت زنان در وضعیت مناسبی هستند. گواتمالا با رتبهء ۹۵ پایین‌ترین مقام را در میان کشورهای آمریکای لاتین داراست.

در آسیا، فیلیپین تنها کشوری است که در زمرهء ۱۰ کشور اول جهان در پر کردن شکاف جنسیتی قرار گرفته است. این کشور از لحاظ تامین بهداشت و آموزش برای زنان رتبهء اول را داراست و در میان پنج کشور اول جهان است (به همراه فرانسه، جمهوری دومینیکان، لسوتو و هندوراس) که موفق به برداشتن شکاف جنسیتی در این زمینه‌ها شده است. این کشور در بهره‌مند کردن زنان از فرصت‌های اقتصادی و سیاسی نیز موفق عمل کرده است (به ترتیب رتبه‌های چهار و ۲۲.) بعد از فیلیپین کشور سریلانکا (با رتبهء ۱۳) قرار دارد. سریلانکا در میان کشورهای جهان رتبهء هفتم را در مشارکت سیاسی زنان داراست. در ۵۰ سال گذشته، ۲۱ سال رهبری این کشور به دست زنان بوده است. ازبکستان ۳۶۶) و تایلند ( رتبهء۴۰) رتبه‌های بعدی آسیایی را به خود اختصاص داده‌اند. چین رتبهء کلی ۶۳ را در برداشتن شکاف جنسیتی داراست. این کشور از لحاظ فرصت‌های اقتصادی برای زنان رتبهء ۵۳ و از لحاظ مشارکت سیاسی زنان رتبهء ۵۲ را داراست، اما از لحاظ وضعیت بهداشت و زنده ماندن زنان رتبه یکی مانده به آخر ۱۱۴۴) را در جدول اشغال کرده است. کشورهای بنگلادش، هند، ایران و پاکستان پایین‌ترین رتبه‌ها را در آسیا اشغال کرده‌اند (به ترتیب ۹۱، ۹۸، ۱۰۸ و ۱۱۲) با این حال، در این کشورها به استثنای ایران، مشارکت سیاسی زنان بالاست و از این لحاظ حتی از کشورهای آمریکا و ژاپن نیز پیشی گرفته‌اند. در حالی که بنگلادش، هند و پاکستان به ترتیب رتبه‌های ۱۷، ۲۰ و ۳۷ را در زمینهء مشارکت سیاسی زنان دارند، ایران از این لحاظ رتبهء ۱۰۹ را در میان ۱۱۵ کشور جهان کسب کرده است. از لحاظ مشارکت اقتصادی، ایران با رتبهء ۱۱۳، به همراه عربستان و یمن در قعر جدول قرار دارد. همچنین ایران، با این که در میان تمام کشورهای جهان رتبهء اول را در نسبت ورود زنان به دانشگاه داراست، اما به دلیل پایین بودن فرصت‌های تحصیلی در مقاطع ابتدایی و متوسطه برای دختران، از لحاظ فراهم کردن فرصت‌های تحصیلی در رتبهء ۷۹ قرار گرفته است. از لحاظ تامین بهداشت و زنده ماندن زنان، ایران در رتبهء ۵۹ و از بسیاری از کشورهای آسیایی در موقعیت بهتری قرار دارد.    

در میان کشورهای عرب کویت در برداشتن شکاف جنسیتی موفقیت بیش‌تری داشته است ۸۶۶) و بعد از آن تونس ۹۰۰) و اردن ۹۳۳) قرار دارند. تونس از لحاظ مشارکت سیاسی زنان بالاترین مقام را نسبت به سایر کشورهای عرب داراست ۵۳۳) عربستان سعودی و یمن از لحاظ مشارکت اقتصادی و سیاسی زنان و رتبهء کلی برداشتن شکاف جنسیتی، در قعر جدول جای دارند.