بورژوائی و ایدئولوژیک نامیدن ادبیات اجتماعی انتقادی

در رابطه با عنوان مقاله اشاره ای کوتاه به زندگی و آثار دو نویسنده انگلیسی می شود. ساموئل بوتلر، نویسنده رمانهای اجتماعی، بین سالهای ۱۹۰۲- ۱۸۳۵ در انگلیس زیست. او در ابتدا نویسنده بود، سپس پنج سال چوپان و گله دار شد و سرانجام نقاش گردید.

وی غیر از رمان نویسی و نقاشی، آهنگساز و منتقد ادبی نیز بود. در میان آثار او غیر از شعر و رمان و مقاله، طنز و تئوری هنر نیز دیده می شوند. او تحت تاثیر سویفت به انتقاد از جامعه سرمایه داری – بورژوایی پرداخت، بدون این که راه حلی را پیشنهاد نماید.

موضوع رمانهای اجتماعی او انتقاد طنزآمیز از سازمانهای جامعه ویکتوریایی انگلیس مانند کلیسا و خانواده در قرن ۱۹ اند. وی در رمان “مسیر تمام گوشتها” به انتقاد از روشهای تربیت بورژوایی و بلندنظریهای فریبکارانه و ظاهری فرهنگ ویکتوریایی می پردازد.

او تحت تاثیر تئوری تکامل داروین به طرح نظریه ایده آلیستی “نیروی زندگی” پرداخت که برنارد شاو را زیر تاثیر قرار داد و برنارد شاو سپس این نظریه را بصورت معنی و هدف عرفانی تاریخ طبیعت تبلیغ نمود.

از جمله دیگر نویسندگان قرن بیست که تحت تاثیر بوتلر قرار گرفتند جویس، لاورنس، موقام و سومرست هستند. بوتلر میان سالهای ۱۸۶۴ – ۱۸۵۹ در نیوزلند به شغل دامداری پرداخت. پدرش یک روحانی مسیحی بود.

از جمله دیگر آثار او، رمان اتوپیستی “پشت کوه ها” است. بوتلر در رمان رئالیستی و طنزآمیز “مسیر تمام گوشتها” غیر از انتقاد از روش تربیتی بورژوایی انگلیس، به انتقاد از دورنگی و ظاهرفریبی فرهنگ حاکم زمان خود می پردازد.

توماس هاردی (۱۸۴۰- ۱۹۲۷) نویسنده دیگر انگلیسی، خالق رمانهای عشقی، نوول و شعر است. آثار او نیز بخشی از ادبیات پایان عصر ویکتوریایی انگلیس است. در آثار او انسان ستیزی آغاز دوره امپریالیسم انگلیس مشاهده می گردد.

رمانهای او گرچه رئالیستی انتقادی با عناصر ناتورالیستی اند ولی بدبینی، یأس و عقیده قدری و سرنوشتی را منعکس می کنند. در آثار او تغییرات اقتصادی و اجتماعی جامعه انگلیس در پایان قرن ۱۹ نیز بررسی می گردند. رمانهای او همچون آثار ژوزف کنراد عبور از عصر ویکتوریایی به دوره مدرن را نشان می دهند. یأس و ناامیدی خصوصیت نوشته های این دو نویسنده اند.

توماس هاردی مطالعات عمیق ادبی و فلسفی داشت. مطالعه ادبیات تراژدیک یونان باستان، آثار او را بعدها سخت زیر تاثیر گرفت. وی داروین، اسپنسر، کنت، میل، هوکسلی و شوپنهاور را از جمله آموزگاران فلسفی خود می دانست. تراژدیهای او زیر تاثیر سوفوکلس، تراژدی رنج و درد اند.

اهمیت هاردی ولی در ادبیات قرن بیست اروپا، به دلیدل اشعار او است. شهرت واقعی او بعد از مرگش شروع شد. در سال ۱۸۹۵ مجموعه آثار ۸ جلدی اشعار او منتشر گردید. در پایان عمر، او فقط به نوشتن داستانهای تاریخی و شعر پرداخت.

از جمله موضوعات شعر او عشق، رنج و همدردی اند. او می گفت که در حالی که نویسنده به توصیف واقعیات می پردازد، موجب علاقه خواننده به مطالعه می گردد. او در آثارش مبلغ زبان عامیانه است تا زبان ادبی.

بخشی از آثار او تحت تاثیر ادبیات یونان، مبارزات انسان در مقابل سرنوشت و طبیعت را نشان می دهند. وی خلاف آثار انتقادی اجتماعی و سیاسی رئالیستی دیکنز، نسبت به تمدن صنعتی برخوردی رمانتیک داشت.

از جمله آثار او “در مرز سبز جهان”، “بازگشت”، “شهردار پل آباد”، “تسه واندن”، “یهودی باکره”، “سلسله ها”، “قلب”، “خشونتهای سرنوشت”، “حاکم” و “عشق فرانس” هستند. وی در بعضی از آثارش با کمک عناصر جهانبینی به تاریخ جنگهای ناپلئونی می پردازد. شرح و توصیف غم انگیز زندگی روستایی جنوب غربی انگلیس موضوع غالب رمانهای او است. توماس هاردی مدتی به شغل معماری و سنگتراشی نیز پرداخت.