تمدید مقام بارزانی و موقعیت ایران

چند روز پیش در خبرها آمد کە جمهوری اسلامی از طریق قاسم سلیمانی فرماندە سپاە قدس با ماندگاری مسعود بارزانی در سمت رهبری اقلیم کردستان چراغ سبز نشان دادە است، و بعد از آن باز شنیدیم کە چهار حزب عمدە موجود در پارلمان کردستان نیز متعاقب این خبر، از ابقای آقای بارزانی بعد از مدتها مخالفت، بە مدت دو سال دیگر اعلام رضایت کردەاند. اما اکنون خبر دیگری می رسد، و آن اینکە اتحادیە میهنی کردستان اعلام کردە تاکنون هیچ تصمیم مشخصی در رابطە با تمدید این ریاست اتخاذ نشدە است. آنچە بیشتر در این رابطە در واقع مطرح می شود موافقت مشروط این چهار حزب برای تمدید این دورە است، و شرط این است کە بارزانی باید قول بدهد در دورە پیش رو تغییراتی در نظام حاکم کردستان در مسیر یک نظام پارلمانی انجام دهد.

چنانکە محرز است پایان بحران تمدید مقام بارزانی در مرحلە فعلی می توانست بمنزلە نقطە پایان نهادن بە یکی از مواردی باشد (در کنار جنگ با داعش و بحران اقتصادی)، کە اقلیم کردستان را در شرایط بیش از پیش دشوارتری قرار دادە است. با این انتخاب (انتخاب وی و یا یافتن راە حلی دیگر)، در واقع اقلیم می رفت کە از ثبات بیشتری در مصاف با مشکلات عدیدە خود برخوردار شود، امری مثبت کە در صورت وقوع می بایست از آن استقبال کرد، اگرچە کل روند، متاسفانە صرفا نتیجە مصالحە درونی نیروهای سیاسی این خطە نمی بود.

اما تاثیر مستقیم ایران در صورت حل این بحران می تواند موید چە امری باشد؟

با توجە بە حملات اخیر ترکیە بە نیروهای پ کا کا در مناطق شمالی اقلیم، مانور سیاسی ایران و نظر مثبت این دولت در ابقای مسعود بارزانی، علیرغم اختلافات جدی میان این دولت و حزب دمکرات، می تواند یک پیشرفت سیاسی در گسترش نفوذ این همسایە شرقی اقلیم باشد. در شرایطی کە ترکیە با اعلام جنگی ناعادلانە و بشدت تشنج زا، بە موقعیت سیاسی خود در اقلیم (چە در میان احزاب سیاسی و چە در میان افکار عمومی)، ضربات جدی زدە است، حرکت دولت ایران در رقابت با ترکیە می تواند موقعیت این کشور را در شرایط بهتری قرار دهد. در اصڵ این بە معنای نقطەای برای شروع مناسبات بهتر ایران با حزب دمکرات کردستان عراق خواهد بود کە در سالهای اخیر بعلت روابط نزدیک این حزب با دولت ترکیە، ضربات جدی خوردە بود. البتە چنانکە ایران اعلام کردە است، این کشور، تشنجات و تفرقەهائی از این دست در میان نیروهای سیاسی اقلیم را بە زیان منافع منطقەای خود می بیند و در واقع در شرایطی کە اقلیم درگیر جنگ سختی با داعش است، این تفرقە می تواند بە نفع نیروهای مقابل باشد. بنابراین می توان گفت کە حرکت ایران یک حرکت تاکتیکی با عمق استراتژیک بحساب می آید.

اما سئوال این است کە در درازمدت آیا این حرکت می تواند بر سیاستهای منطقەای حزب دمکرات کردستان عراق تاثیر قاطع گذاشتە و آن را بە ایران بیشتر متمایل کند؟ در جواب این سئوال بە صراحت باید گفت کە مرز مشترک طولانی مناطق تحت نفوذ این حزب با ترکیە، و روابط اقتصادی (از جملە در زمینە نفت) با آن، پارامترهائی ماندنی تر از تاثیرگذارهای مقطعی و خاص از طرف ایران می توانند باشند. بنابراین علیرغم تاثیر قابل پیش بینی این حرکت ایران در مقطع فعلی، اما حزب دمکرات کردستان عراق منطقا کماکان گرایش اصلی خود را در مسیر ترکیە حفظ خواهد کرد.