جدال شرع با عرف

بنا به گزارس خبرگزاری فارس، صبح امروز دوشنبه ۱۶ می، مکارم شیرازی در اعتراض به دیدار خانم فائزۀ هاشمی با خانم فریبا کمال آبادی، ضمن دعوت دیگران به شکستن سکوت، و دادن بسیاری نسبتهای موهن، سخیف و آشوب انگیز به بخشی از مردم شریف کشور ما، این اقدام را محکوم کرده، آن را “از نظر قانونی جرم و قابل تعقیب” دانسته و خواهان پیگیری امر شده است.

مکارم شیرازی اقدام فائزۀ رفسنجانی را از نظر قانونی جرم اعلام می کند، اما همین که در صدد بر می آید توضیح دهد چرا دیدار دو شهروند از نظر قانونی جرم است، جز این ندارد بگوید که “تقویت دشمنان اسلام از نظر شرعی جرم است و …”. چنتۀ او برای توضیح غیرقانونی بودن دیدار دو شهروند خالی خالی است. از این رو شرع را به جای قانون می نشاند، بر این پایه حکم می دهد، پا فراتر می نهد و به پلیدنمائی باور چندین صدهزار نفر شهروند ایرانی، به صرف این که بر شرع مورد نظر او منطبق نیست، دست می یازد، و بنابراین از نفرت زائی علیه آنان نیز فرو نمی گذارد.

اظهارات مکارم شیرازی به صورتی نمونه وار انعکاس روند بسیار مهمی است که از دیرباز و با ضرباهنگی فزاینده از پس از انقلاب اسلامی تا کنون در جامعۀ ما جریان داشته است: روند جدال شرع با عرف و قانون عرفی، که از جمله در قامت  تمامیتخواهی دستگاه روحانیت و حاکمیت دینی در برابر حق شهروندی نیز رخ می نموده است. تعرض علیه بهائیان به عنوان بزرگترین اقلیت دینی کشورمان (سوای سنی مذهبان که از زمرۀ مسلمانان اند و البته آنان نیز تحت تبعیض)، یکی از مکررترین بروزهای شرم آور این تمامیتخواهی شرعی بوده است. در کشور ما جدال میان شرع و عرف تنها بر سر حقوق شهروندی بهائیان جاری نبوده است و حتی تا کنون نیز حول این حقوق کانونی نشده است. اما می توان دید که این جدال فرجام نهائی خود را در رویکرد نسبت به حقوق شهروندی بهائیان خواهد یافت. نیز می توان دید که در این فرجام یابی، جامعۀ عرفی ایران سهم و وظیفۀ سنگینی بر دوش خواهد داشت و کیفیت سهم گیری و انجام وظیفه، به محک قابل اتکائی برای قضاوت در بارۀ این جامعه و اجزای آن بدل خواهد شد. کیفیت عمل آقای منتظری با اعلام برخورداری بهائیان از حقوق شهروندی، نمونه ای زیبا برای این ادعاست.

مکار‌م شیرازی همچنین دغدغۀ خویش را از دیدار فائزۀ رفسنجانی با فریبا کمال آبادی آشکار می کند. او می گوید: “ممکن است چنین اقداماتی با این هدف باشند که آنها به رسمیت شناخته شوند.” در تعادل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کنونی دیدار دو همبند، و بسیار بالاتر از این نیز، به رسمیت بهائیان منجر نخواهد شد، اما این صدای ترس است که از زبان مکارم شنیده می شود.