دستمایه فشار

روز پنجشنبه، ۱۲ ژانویه، مایک پمپئو، کاندیدای معرفی شده توسط دونالد ترامپ برای احراز پست ریاست سازمان سیای امریکا، به رکس تیلرسون و جیمز ماتیس پیوست و در پاسخ به سؤالات سنای امریکا در مورد مواضع اش نسبت به توافق “برجام” از تکرار نظرات پیشین خود دایر بر لزوم فسخ این توافق پرهیز کرد و اعلام کرد که در صورت قرار گرفتن در ریاست سیا، به اجرای دقیق برجام نظارت خواهد کرد. به این ترتیب هر سه عضو تیم مورد نظر ترامپ برای امنیت ملی، یعنی تیلرسون برای وزارت امور خارجه، ماتیس برای وزارت دفاع و پمپئو، البته به درجات متفاوتی، هم از مواضع پیشین خود و هم خاصه از موضع ترامپ نسبت به برجام، فاصله گرفتند.

پیشتر از این جیمز ماتیس، که پس از اعلام توافق برجام با آن ابراز مخالفت کرده بود، در پاسخگوئی به سؤالات سنا، آن را توافقی ناکامل برای کنترل برنامۀ هسته ای جمهوری اسلامی خواند، اما همچنین به صراحت از لزوم وفاداری امریکا به تعهدات خود و رعایت برجام به همراه متحدان آن” سخن گفت. تیلرسون نیز در برابر سنای امریکا، اگرچه از نامیدن ایران در کنار کرۀ شمالی به عنوان یک تهدید فرو نگذاشته بود، اما او نیز از مراقبت رفتار ایران در اجرای توافق گفت و در نقد آن فراتر از بازبینی فرجام نرفت و در این مورد نیز بر پیش بینی های پایانی توافق انگشت گاشت.

در عین حال هر سۀ نامبردگان بر جهات دیگری از سیاست خارجی جمهوری اسلامی، و مشخصاً بر جهات منطقه ای این سیاست، زیر عناوین حمایت ایران از تروریسم و ناآرام کردن منطقه انگشت گذاشتند. این همنوائی قرینۀ بارزی است از این که، آری هیئت حاکمۀ آتی امریکا در صدد تشدید فشار بر جمهوری اسلامی است، اما نه برجام، که جهات دیگری از سیاستهای جمهوری اسلامی را دستمایۀ این فشار قرار خواهد داد؛ جهاتی که حتی مدیدتر از برنامۀ هسته ای جمهوری اسلامی، مورد منازعۀ بین دو کشور بوده اند. دشواریهای هیئت حاکمۀ آتی امریکا برای اعمال فشار جهت یافته علیه جمهوری اسلامی کم نیستند و انتخاب برجام برای اعمال چنین فشاری دارای بیشترین دشواریهاست.