دیالوگ فرهنگی پیرامون برش اندام تناسلی زنان در سیرالئون.

قسمت اول:

سیو بانگورا  – عکس از فینبار او رایلی، نیویورک تایمز

کاماکوی، سیرالئون – این اواخر، وقتی که نتایج امتحان نهایی دبیرستان سیو بانگورا به دستش رسید، او متوجه شد که نمره کافی برای ورود به دانشگاه را کسب کرده است. این لحظه ای هیجان انگیز برای دختر یک خانواده کشاورز بود که تا آن زمان در آن هیچ کسی مدرسه ابتدایی را تمام نکرده بود. اما اکنون خانم بانگورا برای دانشگاه برنامه ریزی نمی کند. او بیشتر روزها یش را با نشستن روی یک نیمکت و تماشای رفتن دیگران به کلاس یا محل کار وقت می گذراند.

خانم بانگورا، ۱۸ ساله، نزدیک به پنج سال پیش، پس از اینکه والدینش به او حق انتخاب ترک خانه و یا شرکت در مراسم بریدن اندام تناسلی اش را دادند خانه را ترک کرد. مراسم بریدن اندام تناسلی اجازه آغاز ورود زنان جوان به باندو(۳)  یا «جامعه» را به آنها می دهد. باندو اصطلاحی است برای گروه های جنسیتی و قومی که زندگی اجتماعی محلی را کنترل می کنند.

خانم بانگورا، با صدائی خفیف و چانه ای سر بالا که  نماد مقاومت اوست توضیح میدهد که مادرش به او گفته بود که اگر باندو را انجام ندهی، باید از منزل ما بروی. انتخاب رفتن از خانه، حمایت مالی خانواده اش را از او قطع کرد و وی را در وضعیتی قرار داد که امکان پرداخت هزینه تحصیلات یا ازدواج را نداشته باشد.

بیش از دو دهه است که در سرتاسر جهان در حال توسعه، تلاش هایی برای پایان دادن به ناقص سازی اندام تناسلی زنان وجود داشته است. آیینی که قرن ها قدمت دارد و با ایده های دست نخوردگی و پاکیزگی جنسی، اطاعت، و کنترل اجتماعی گره خورده است. امروزه سیرالئون یکی از معدود کشورهای جنوب صحرای آفریقا است که این عمل را ممنوع نکرده است. تقریباً همه گروههای قومی در کشور سیرالئون عمل برش اندام تناسلی زنان را انجام می دهند. اما اکنون این عمل در مرکز بحث های تند قرار گرفته. گروه‌های مترقی، که بسیاری از آنها توسط سازمان‌های بین‌المللی حمایت می‌شوند، برای ممنوعیت ناقص سازی اندام تناسلی زنان فشار می‌آورند. ولی نیروهای محافظه‌کار می‌گویند که این عمل بخشی مهم از فرهنگ قبیله‌ای و مذهبی کشور است.

همزمان با بحث های  رسانه ای و پارلمانی دختران و زنان جوان، مانند خانم بانگورا، تصمیم گیری در مورد عمل «برش»  را به دست خود گرفته اند. این گونه رفتار اجتماعی که در مخالفت با سنت است در یک نسل قبل  تقریباً غیرقابل تصور بود. امروزه ولی زنان مقاوم و مبارز از شرکت در مراسم سنتی بزرگداشت بلوغ دختران جوان یا باندو خودداری می کنند و به مادران و مادربزرگ های خود می گویند که به باندو نمی پیوندند.

بر اساس جدیدترین نظرسنجی که در این زمینه توسط یونیسف در سال ۲۰۱۹ انجام شد، بیش از ۹۰ درصد از زنان بالای ۳۰ سال در سیرالئون تحت عمل برش اندام تناسلی قرار گرفته اند، در حالی که تنها ۶۱ درصد از زنان ۱۵ تا ۱۹ ساله به این عمل تن داده اند. مراسم سنتی باندو در ابتدای بلوغ دختران انجام می شود. اگرچه در بعضی مناطق کشور دختران بسیار جوان تر نیز «بریده»  میشوند.

امتناع از باندو هزینه اجتماعی زیادی دارد. زنانی که به آن ملحق نشده‌اند، طبق عرف، نه قانون، اجازه ازدواج ندارند. علاوه بر این،، آنها نمیتوانند به نمایندگی از جوامع خود در رویدادهای مذهبی یا فرهنگی، از جمله جشن ها یا تشییع جنازه، به عنوان رئیس یا برگزار کننده خدمت کنند.

در بیشتر موارد، این عمل شامل بریدن کلیتوریس و لب های کوچک با تیغ است. این عمل  توسط یکی از اعضای ارشد جامعه به نام سووی (۳) انجام میشود. اگر چه سووی آموزش پزشکی ندیده است اما اعتقاد بر این است که از نظر معنوی پر قدرت است. در روستا ها مراسم باندو اکثرا در اردوگاه‌های مخصوص زنان برگزار می‌شود.  در شهرها این گونه مناسک به نام  باندوی صحرایی شناخته می‌شوند.

در افریقا قوانین علیه برش اندام تناسلی زنان تا کنون به شکلی نابرابر و با نتایج متفاوتی به عمل رسیده اند. برخی کشورها مانند مصر و اتیوپی شاهد کاهش شدید این عمل ها  بوده اند. اما در کشورهای دیگر، مانند سنگال و سومالی، کاهش این مناسک ناچیز بوده است. متاسفانه در سطح جهانی، تعداد دخترانی که در معرض خطر ناقص سازی اندام تناسلی شانهستند همچنان در حال افزایش است، زیرا کشورهایی که قانونی علیه بریدن اندام تناسلی زنان ندارند، جمعیت جوان زیادی دارند که به سرعت در حال رشد هست. سیرالئون اگرچه یکی از بالاترین تعداد عمل  «برش» را در جهان را دارد، اما یکی از معدود مکان‌هایی است که در آن این عمل کاهش مداوم داشته،  زیرا زنان جوان در مقابل آن مقاومت می‌کنند.

ایشا کامارا و مادربزرگش هاوا کامارا هر روز صبح که او برای مدرسه آماده می شود با یکدیگر بحث می کنند. هوا می گوید وقت عمل ایشا رسیده است ولی  ایشا  که ۲۰ سال دارد و سال آخر دبیرستان را می گذراند می خواهد روزی مدیر بانک بشود و می گوید که علاقه ای به این عمل ندارد. خانم کامارا که از دوران کودکی یتیم شده و با مادربزرگش زندگی می‌کرده، در تمام طول زندگی‌اش از جشن بلوغ شنیده است. اما پس از خواندن مقاله ای روشنگرانه درباره  ناقص سازی اندام تناسلی  زنان و شنیدن سخنرانی هایی در مدرسه تصمیم گرفت که به باندو نپیوندد. او در مدرسه و کلیسا آموخته بود که هر چه که خدا روی بدن دختران گذاشته  متعلق به همانجاست و باید بماند.

اکنون مادربزرگ ایشا به او هشدار میدهد که بدون باندو او هیچ دوستی نخواهد داشت. ایشا در جواب میگوبد که دوستانش نیز قصد دارند ازشرکت در مراسم باندو خودداری کنند. مادربزرگ ایشا هشدار میدهد که او مجرد و تنها خواهد مرد. خانم ایشا میگوید بسیاری خواهان ازدواج با یک مدیر بانک خواهند بود. مادربزرگ  به ایشا پیش نهاد امتیازانی از جمله  لباس های جدید میدهد و ایشا در جواب فقط یکی از ابروانش را خم میکند.

وقتی که صدای موسیقی سنتی در پورت لوکو آغاز مناسک باندو را اعلام میکند، این نوع بحث ها شدیدتر میشوند. ایشا  خواهش  کرده که مراسم  باندو را برایش بدون برش اندام تناسلی انجام دهند. این پیشهادی است  که توسط برخی گروه‌های فمینیستی ترویج می‌شود. اما مادربزرگش میگوبد که چنین جشنی بی ارزش خواهد بود.

هاوا کامارا، مادر بزرگ ایشا،  با اشاره به هزینه بالای مراسم باندو میگوید تنها یک استدلال در تقابل با مناسک باندو که در جامعه انعکاس وسیع داشته این است که  “این مراسم خرج زیادی دارد”.  هر خانواده نه تنها باید به مدیر مناسک باندو، سووی (۴)،  دستمزد بپردازد، بلکه باید هزینه  ضیافت و دعوت از اعضای  جامعه باندو را نیز تقبل کند. او میگوید: «فکر می‌کنم که می‌توانم این پول را صرف تحصیلات ایشا کنم و نه خرج ضیافت غذایی که به سرعت خورده و تمام می‌شود»

ایشا کامارا – عکس از فینبار او رایلی، نیویورک تایمز

——————————–

یادداشت ها

[۱] « برش» (برش اندام تناسلی زنان) یا «ختنه زنان»

۲  https://www.nytimes.com/2022/06/14/health/female-genital-cutting-sierra-…

۳  Bondo   یا «جامعه»

۴. Sowei