سخنگوی کنگره ایالات متحده خانم نانسی پلوسی سه شنبه وارد تایپه پایتخت جمهوری چین شد. سر و صدای رسانه ها حول این سفر بیش از معمول و به دلیل ادامه تنش های جهانی اهمیت ویژه پیدا کرده است. در فرودگاه سونگشان مقامات تایوانی همرا ه با دبیران موسسه آمریکایی در تایوان(AIT) که نقش سفارت آمریکا در تایوان را بازی میکند از او استقبال کردند. آمریکا بر اساس سیاست یک چین خود روابط دیپلماتیک رسمی با تایوان ندارد، اما بر طبق قانون مقید است تا وسایل دفاع از خود را در اختیار این جزیره قرار دهد. برای ایجاد روابط دیپلماتیک با جمهوری خلق چین (PRC) در سال ۱۹۷۹ آمریکا مجبور بود به «سیاست یک چین» اذعان کند و پس از آن نیز روابط دیپلماتیک با جمهوری چین (تایوان) را فسخ کرد. AIT در حال حاضرمسئول محافظت از منافع ایالات متحده و تامین کننده خدمات کنسولی در ان کشور است.
بنا بر گزارش ها در تماس تلفنی جو بایدن و شی جین پینگ در روز یکشنیه ۳۱ ژوئیه این موضوع باعث هشدارشدید طرف چینی شده بود. جمهوری خلق چین استقلال چین تایپه(ملی) را برسمیت نمی شناسد و امریکا و سایر قدرت های غربی هم ادعا میکنند که چین را واحدو آنرا یکپارچه برسمیت میشناسند. ایالات متحده از سال ۱۹۷۵ که با سفر ریچارد نیکسون برای بهبود رابطه خود با جمهوری خلق چین اقدام کرد تاکنون در سه سند مشترک با چین بر این اصل تایید کرده است.
در آمریکا باور عمومی بر این است که در مجلس نمایندگان برخلاف سنا بیشتر حرکت ها بر مسائل محلی میچرخد. نانسی پلوسی نماینده کنگره از سانفرانسیسکو و سخنگوی سابقه دار کنگره نفر سوم در زنجیر قدرت در ایالات متحده پس از بایدن، و کامالا هاریس است. در اغاز پاندمی و در دوران ترامپ، هنگامیکه ترامپ همه چیز و همه کاستی های خود را به گردن چین انداخته بود و کوید را هم ویروس چینی مینامید، خانم پلوسی در سفر به حوزه انتخابیه خودش ترجیح داد برای پاسخگویی به هراس افکنی های ترامپ سری هم به محله چینی ها(چاینا تاون) در سانفرانسیسکو بزند تا به شهروندان حوزه اش این اطمینان را بدهد که تنها نیستند و او و دموکرات ها از آنها حمایت میکنند.
بسیاری از سرمایه داران چینی و تکنوکرات های مهاجر و چینی تبار در همین منطقه از کالیفرنیای شمالی سکونت دارند و بالطبع خانم پلوسی بر حمایت انها در کنگره چه از نظر کمک مالی و چه با حضور در انتخابات و دادن رای نیاز دارد. بسیاری از سرمایه داران خرد و صاحبان حرف کوچک نیز در تمام مناطق غربی کشور چینی تبار و اما محافظه کار هستند و برای پرداخت مالیات کم تر تمایل به جمهوریخواهان دارند. در آن شرایط اما بخاطر تبلیغات ترامپ و أنواع تحریم ها و تعرفه های بازرگانی که این صاحبان حرفه را تحت فشار قرار میداد تاکتیک پلوسی بسیار کارساز بود. برخلاف ایرانیان جماعت چینی تباران به هیچ روی مخالف دولت حاکم در چین نیستند و از رشد اقتصادی کشورشان در هر کجا که زندگی میکنند بهره می برند و تعصب خاصی بر نژاد و ملیت خود دارند.
سوال اصلی، اما، امروز انست که چه چیز ضرورت سفر خانم پلوسی به تایوان را توجیه مینماید؟
همانطوریکه قبلا هم در تحلیل از سیاست خارجی آمریکا در دوران ریاست جمهوری اباما و اکنون بایدن نوشته ام، دکترین سیاست خارجی آمریکا توجه خود را از خاورمیانه به خاور دور منتقل کرده و در آینده نزدیک و میان مدت اهمیت استراتژیک خود را در شرق آسیا و رقابت مستقیم با چین میبیند. ظهور جمهوری خلق چین به صورت قدرت اقتصادی دوم جهان وقتیکه با نیروی نظامی آن کشور با ۲.۵ میلیون نفر پرسنل کادر و پانصد هزار نفر کادر احتیاط و بودجه ای معادل ۲۵۰ بیلیون دلار با ارتش ایالات متحده مقایسه شود، نیروی قابل اعتناعی است اما به هیچ وجه نسبت به ارتش آمریکا با تکنولوژی و تسلیحات پیشرفته اش نیروی برتری به حساب نمیاید. با این أحوال جمهوری خلق چین گرچه در جهان چهره تهاجمی ندارد و عملا در هیچ کجا وارد یک تنش نظامی نشده است، اما برای حفظ امنیت خود بسیار جدی است. یکی از نقاط حساس برای هویت ملی چین مساله تایوان است. این جمهوری کوچک در جزیره فرمز که هفت و نیم میلیون نفر جمعیت دارد هیچ تهدیدی برای چین میلیاردی به حساب نمیاید. این واقعیات اما نمیتواند حق جمهوری خلق چین را بر یکپارچگی سرزمینی خود محدود نماید.
شرایط امروز جهان بویژه پس از اشغال اوکرائین وسیله فدراسیون روسیه و مداخله ناتو در منطقه شرق اروپا باعث شده است، که ایالات متحده هم لازم ببیند که به رقیب دیرینه آسیایی خود چنگ و دندان نشان دهد. مبادا که به هوس افتاده باشد که همچون اوکرائین آمریکای مدعی مالکیت در همه جای جهان را با فاجعه دیگری اینبار در آسیای شرقی روبرو سازد. دولت بایدن که دنباله دولت های دموکرات در سی ساله اخیر است نگاهی غیرواقعی و استثنائی به توان خود دارد و حاضر نیست تغییرات در توازن قطبهای جهانی و احتمال از دست دادن هژمونی یگانه صدساله خود را بر جهان بپذیرد. قدرت و توان چین در رقابت های جهانی اما از لوله تفنگ در نیامده است. اگرچه جمهوری خلق چین بواسطه توان هسته ای خود جزئی از پنج عضو دائمی و دارای حق وتو در شورای امنیت است، توان واقعی این کشور اکنون از اقتصاد و توانایی مالی او دیکته میشود. از همین رو است که وقتیکه بایدن بعنوان پیش دستی قبل از سفر پلوسی به شی جین پینگ تلفن میزند تا او را از تصمیم آمریکا بر ایستادن پشت تایوان مطمئن کرده و در عین حال به حمایت چین از روسیه در مساله اوکرائین انتقاد کند، آقای شی هم فرصت را غنیمت میشمرد تا به او گوشزد کند که اگر بخواهد در منطقه نفوذ استراتژیک چین مداخله کند، چین هم میتواند أوراق قرضه دولتی آمریکا را که در اختیار دارد نقد کند و تمام بازار سهام آمریکا را به زمین بزند.
به هر صورت سفر خانم پلوسی به تایوان که تنها ۱۸ ساعت طول کشید، بیش از هر چیز یک نمایش پر سرو صدا و عملا غیر ضرور برای دردسر های موجود دولت بایدن بود. ارتش ازادیبخش چین اعلام کرده است که به تلافی سفر خانم پلوسی به یک مانور گسترده نظامی از صبح پنجشنبه در دریای جنوبی چین و نزدیک سواحل تایوان دست خواهد زد. چنین اقداماتی و افزایش تنش در شرق دور بر بازارهای اقتصادی جهان و آمریکا اثر منفی میگذارد و در نتیجه اعتماد بنفس مردم را در آمریکا پایین میاورد و این چیزی نیست که دموکرات ها در سال برگزاری انتخابات کنگره به آن نیاز داشته باشند.
